Đại dịch COVID-19 đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với toàn bộ hệ thống kinh tế - xã hội. Việc bùng phát đại dịch ở một số tỉnh, thành phố đã tạo gánh nặng rất lớn cho ngành y tế đặc biệt là công tác xét nghiệm, theo dõi, chuyển tuyến và điều trị người nhiễm COVID-19, công tác tiêm chủng vắc xin.
Ngày 17/3/2022, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 38/NQ-CP về chương trình phòng chống dịch COVID-19, phòng chống dịch theo phương thức quản lý rủi ro, bảo đảm hài hòa, chặt chẽ, hiệu quả giữa các biện pháp phòng chống dịch với các biện pháp khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội.
Những bài học kinh nghiệm cho thấy công tác phòng chống dịch, tăng cường năng lực cho cấp cơ sở là một trong những khâu then chốt để kiểm soát dịch sớm, hỗ trợ cho người bệnh nhằm góp phần giảm tải điều trị cho tuyến trên, đảm bảo cung ứng các dịch vụ y tế thiết yếu cho người dân trong bối cảnh dịch bệnh, hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương, mặt khác giảm thiểu sự gián đoạn phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Việc xây dựng kế hoạch phối hợp liên ngành phòng chống dịch phải được dựa trên bối cảnh dịch bệnh, quan điểm phòng chống dịch của quốc gia, của địa phương, trên cơ sở phương châm bốn tại chỗ, chỉ huy lực lượng, phương tiện và vật tư, hậu cần tại chỗ. Thực hiện phương châm ba sẵn sàng gồm phòng ngừa chủ động, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả.
(Quang cảnh lớp tập huấn xây dựng kế hoạch liên ngành phòng chống dịch COVID-19)
Nguyên tắc khi xây dựng kế hoạch phối hợp liên ngành phòng chống dịch cần tuân thủ các nội dung sau:
- Bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung đồng bộ, thống nhất, xuyên suốt, nhất quán và kịp thời theo chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước.
- Bảo đảm duy trì phát triển kinh tế thông qua việc đánh giá nguy cơ để đưa ra giải pháp đáp ứng phù hợp, hiệu quả tránh đáp ứng thái quá gây ảnh hưởng kinh tế, an sinh xã hội tại địa phương.
- Phải linh hoạt trong các biện pháp đáp ứng chống dịch, quản lý rủi ro trong đó đặt sự an toàn và tính mạng của người dân làm trọng tâm, tập trung bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người mắc bệnh nền, người bị suy giảm miễn dịch, trẻ em, phụ nữ có thai, cán bộ y tế, cán bộ tuyến đầu chống dịch; tăng cường áp dụng các biện pháp dự phòng cá nhân với tiêm chủng vắc xin phòng bệnh (nếu có).
- Các biện pháp phòng chống dịch phải mang tính bền vững với sự tham gia phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng của các ban, ngành, đoàn thể, cơ quan, doanh nghiệp, hộ gia đình trên địa bàn xã, đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, các thành viên Ban chỉ đạo phòng chống dịch cấp xã.
- Có sự kết nối, chia sẻ thông tin để tăng cường sự tham gia của các bên liên quan, sự hợp tác toàn diện, phối hợp liên ngành, hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng, phương tiện, thiết bị trong suốt quá trình tham gia hoạt động ứng phó với dịch bệnh.
- Các hoạt động chuẩn bị sẵn sàng và đáp ứng phải được thực hiện ở tất cả các tình huống dịch, có sự điều chỉnh phù hợp với diễn biến tình hình dịch, khi đang triển khai các biện pháp đáp ứng với tình huống dịch ở mức độ ổn định thì vẫn luôn chuẩn bị sẵn sàng cho phương án triển khai các biện pháp đáp ứng với tình huống ở mức độ cao hơn khi dịch có diễn biến phức tạp.
- Kế hoạch phối hợp liên ngành phòng chống dịch được xây dựng bảo đảm tính phù hợp, khả thi với địa phương, là cơ sở để tiến hành công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá, tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình tổ chức thực hiện để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp.
Từ đầu năm 2020 đến nay, Việt Nam trải qua 04 đợt bùng phát dịch COVID-19. Tại Công văn số 79-CV/TW ngày 29/01/2020, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã xác định công tác phòng chống dịch là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, xác định người đứng đầu cấp ủy trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác phòng chống dịch.
Chính phủ và chính quyền các cấp đã chỉ đạo công tác phòng chống dịch COVID-19 một cách toàn diện theo các kịch bản đề ra, phù hợp với diễn biến tình hình dịch. Ngay từ đầu đã có sự tham gia của Ban chỉ đạo phòng chống dịch các cấp, của lực lượng y tế, quân đội, công an và các lực lượng khác đã khẩn trương vào cuộc, ngày đêm bám trụ ở tuyến đầu, thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp phòng chống dịch, phát huy được tính chủ động, trách nhiệm của cấp ủy và chính quyền địa phương, mang lại hiệu quả thiết thực, đẩy lùi kiểm soát được dịch bệnh COVID-19.
Một trong những kinh nghiệm là chúng ta đã sớm nhận thức đúng, có kế hoạch ứng phó phù hợp, kịp thời, huy động được tất cả các đơn vị tham gia, sự ủng hộ tham gia của nhân dân, có sự tập trung chỉ đạo liên tục, hành động quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả thông qua xây dựng triển khai các kế hoạch phòng chống dịch theo từng cấp độ dịch ở các ngành, các cấp một cách linh hoạt, phù hợp với tình hình diễn biến của dịch COVID-19.
Bài học huy động sức dân vẫn còn nguyên giá trị, phát huy rõ sức mạnh trong phòng chống dịch COVID-19 trở thành một trong những yếu tố then chốt bảo đảm thành công với tổn thất và chi phí thấp nhất. Nếu không có kế hoạch tốt phòng chống dịch ngay từ đầu rất dễ dẫn đến các tình huống bị động, lúng túng, gây ra những rối loạn và thiệt hại, tốn kém không cần thiết khi phải tham gia, phối hợp xử lý các tình huống khẩn cấp về dịch bệnh COVID-19 xảy ra trong thực tiễn ở từng địa phương./.
Hồng Đăng