Theo các chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới, trong tình huống dịch bệnh bùng phát, tình trạng y tế công cộng khẩn cấp, công tác truyền thông cần thực hiện thông tin lần đầu càng sớm càng tốt.
Cơ quan truyền thông cần được phổ biến thông tin, các thông điệp đến đối tượng đích để thực hiện các biện pháp bảo vệ và làm giảm nhầm lẫn. Thông tin diễn biến dịch bệnh, các hành động cần thiết của các nhóm đối tượng, những người dân bị ảnh hưởng, các cơ quan, tổ chức tham gia ứng phó tình huống khẩn cấp đó.
Như vậy khi thông báo có dịch và tình trạng y tế công cộng khẩn cấp, các hoạt động truyền thông cần được tăng cường, phát nhiều lần, sử dụng nhiều kênh truyền thông, thông tin diễn biến dịch được cập nhật, phát đi hàng ngày, áp dụng kênh mạng xã hội để truyền thông tốc độ nhanh, phạm vi rộng rãi.
Mạng lưới y tế cơ sở tăng cường các hình thức truyền thông trực tiếp, sự tham gia của các ban ngành, đoàn thể; tăng cường sử dụng kênh loa đài, truyền hình các địa điểm phải cách ly, giãn cách xã hội vì lý do dịch bệnh. Việc thu thập thông tin, báo cáo, phản hồi thông tin liên quan dịch bệnh cần liên tục từng giờ, từng ngày theo diễn biến của vụ dịch.
Khi chúng ta đánh giá được nguy cơ, xác định được những người có nguy cơ bị ảnh hưởng, từ đó đưa ra những quyết định chọn cách tiếp cận, các giải pháp chính cho kế hoạch truyền thông. Tiếp đó tùy sự thay đổi nguy cơ, sự chuyển đổi nhận thức nguy cơ mà điều chỉnh chiến lược truyền thông nguy cơ phù hợp với sự thay đổi gắn với diễn biến vụ dịch.
Các chuyên gia cho biết có 04 loại chiến lược truyền thông nguy cơ đó là quản lý khủng hoảng, truyền thông khủng hoảng, nâng cao sức khỏe và vận động phòng ngừa.
Ở chiến lược quản lý khủng hoảng áp dụng khi nguy cơ sức khỏe ở mức thấp nhưng phản ứng cảm xúc của những người bị ảnh hưởng hoặc có nguy cơ bị ảnh hưởng trong cộng đồng lại ở mức quá cao dẫn đến hành động quá mức, lo lắng, sợ hãi không cần thiết. Mục đích truyền thông là làm cho cộng đồng “bình tĩnh” hơn trước nguy cơ không lớn đối với sức khỏe.
Đối với chiến lược truyền thông khủng hoảng được áp dụng khi dịch bệnh tác động lớn đến sức khỏe cộng đồng, gây ra những khủng hoảng trong cộng đồng. Công tác truyền thông cần hiệu quả đối với xử lý cảm xúc hoang mang, sợ hãi của người dân, hướng dẫn mọi người cùng hành động giúp kiểm soát khủng hoảng.
Đối với chiến lược nâng cao sức khỏe được áp dụng khi nguy cơ tác động tới sức khỏe cộng đồng ở mức thấp, người dân quan tâm ít các nguy cơ. Các chương trình thực hành vệ sinh cá nhân, vệ sinh an toàn thực phẩm, tăng cường phòng chống sốt xuất huyết, sốt rét...thường được truyền thông để người dân thực hiện tốt việc phòng bệnh.
Đối với chiến lược vận động phòng ngừa được áp dụng khi nguy cơ dịch bệnh cao nhưng người dân thờ ơ, thiếu quan tâm, hành động không phù hợp để phòng chống dịch bệnh. Hiện nay chúng ta vẫn tiếp tục truyền thông vận động người dân tiêm vắc xin phòng COVID-19, củng cố niềm tin của người dân vào biện pháp phòng bệnh bằng vắc xin. Truyền thông để cung cấp kiến thức đúng và đủ về tác dụng của vắc xin, thúc đẩy người dân đi tiêm vắc xin phòng COVID-19.
Tháng 4/2023, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản chỉ đạo Bộ Y tế về tăng cường phòng chống dịch COVID-19, giao Bộ Y tế tiếp tục đánh giá miễn dịch cộng đồng với vi rút SARS-CoV-2, tăng cường công tác tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho các đối tượng nguy cơ, kiểm soát các ổ dịch và tích cực tuyên truyền các biện pháp phòng chống dịch.
Theo báo cáo của Bộ Y tế ngày 19/4/2023, từ đầu tháng tư đến nay, trong 7 ngày từ 12/4 đến 18/4 cả nước ghi nhận 5.583 ca mắc mới, tăng 8,5 lần so với 7 ngày trước đó, có 102 trường hợp chuyển nặng, không ghi nhận ca tử vong.
Tổ chức Y tế thế giới vẫn đánh giá dịch COVID-19 là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng nên cần theo dõi chặt chẽ diễn biến, sự biến đổi, xuất hiện các chủng vi rút, các biến thể mới, đặc biệt ngăn chặn nguy cơ với nhóm người có bệnh nền, người cao tuổi, người bị suy giảm miễn dịch.
Hiện nay Bộ Y tế đang kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt công điện để tăng cường phòng chống dịch, không để dịch bùng phát trở lại. Cần chỉ đạo các tỉnh, thành phố tăng cường theo dõi, bám sát tình hình dịch bệnh, tổ chức triển khai hiệu quả các biện pháp phòng chống dịch, chỉ đạo kiểm tra, giám sát công tác phòng chống dịch.
Tiếp tục thúc đẩy công tác tiêm chủng vắc xin phòng COVID-19 ở nhóm nguy cơ, xây dựng kế hoạch đảm bảo đủ thuốc, vật tư, trang thiết bị phục vụ công tác phòng chống dịch, điều trị cho người bệnh, chuẩn bị sẵn sàng cơ sở vật chất trong trường hợp phát sinh các tình huống mới của dịch bệnh. Tăng cường công tác truyền thông các biện pháp phòng chống dịch nhất là tại cửa khẩu và tại cộng đồng.
Ngành y tế chủ động giám sát phát hiện sớm, xử lý ổ dịch kịp thời, không để lây lan, bùng phát trong cộng đồng, hạn chế xảy ra các trường hợp chuyển bệnh nặng, tử vong. Chủ động triển khai ngay kế hoạch, phương án, giải pháp sẵn sàng ứng phó với tình huống dịch bệnh có thể xảy ra trong trường học. Tăng cường kiểm tra, đôn đốc các cơ sở giáo dục thực hiện các biện pháp phòng chống dịch.
Ngày 20/4/2023, Bộ Giáo dục – Đào tạo đã có văn bản chỉ đạo nhấn mạnh yêu cầu không để dịch COVID-19 lây lan trong trường học, các nhà trường cần kích hoạt các biện pháp phòng chống dịch. Các trường xây dựng phương án phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó linh hoạt, hiệu quả với các tình huống có thể xảy ra của dịch bệnh. Các trường cần cập nhật thông tin dịch bệnh, khuyến cáo các thành viên trong trường thực hiện vệ sinh cá nhân, lớp học, đeo khẩu trang trên phương tiện giao thông công cộng, các điểm tập trung đông người, phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh để phát hiện sớm ca bệnh để có biện pháp xử lý phù hợp./.
Thế Lộc