Tại Hội nghị Sơ kết 3 năm thực hiện nội dung Cải thiện dinh dưỡng chương trình Mục tiêu Quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, các Viện Pasteur, Viện Vệ sinh Dịch tễ khu vực đã có chia sẻ những khó khăn khi triển khai chương trình.
Theo đó, năm 2023 các Viện bắt đầu được Bộ Y tế giao nhiệm vụ thực hiện chương trình, các họat động được giao phần lớn là nghiên cứu, điều tra, đề xuất các giải pháp, xây dựng mô hình…Những công việc này đòi hỏi phải có thời gian chuẩn bị dài, đáp ứng tốt chuyên môn của các họat động sau này.
Với những hướng dẫn chuyên môn, hướng dẫn chi kinh phí trong thời gian qua có những văn bản thay đổi, vì vậy đã ảnh hưởng đến quá trình lập kế hoạch cho chương trình. Có một số họat động Thông tư hướng dẫn tài chính chưa quy định cụ thể về định mức chi, do vậy họat động chuyên môn đó chưa triển khai được hoặc chưa phù hợp với thực tế.
Thông tư số 55/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính ban hành ngày 15/8/2023 quy định quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí sự nghiệp từ nguồn NSNN thực hiện các chương trình Mục tiêu Y tế Dân số giai đoạn 2021-2025, còn Quyết định số 3452/QĐ-BYT của Bộ Y tế thì ban hành ngày 6/9/2023 hướng dẫn thực hiện nội dung Cải thiện dinh dưỡng thuộc chương trình Mục tiêu Quốc gia Giảm nghèo bền vững, thời gian ban hành muộn cũng gây khó khăn cho các đơn vị lập kế hoạch.
Những nhiệm vụ như khảo sát, theo dõi, đánh giá cải thiện dinh dưỡng, khẩu phần bà mẹ và trẻ em, nghiên cứu triển khai mô hình cải thiện dinh dưỡng, an ninh thực phẩm hộ gia đình cho trẻ dưới 1 tuổi là những họat động phải kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, tuy nhiên kinh phí giao chỉ một năm 2023 là rất khó thực hiện tốt nội dung, mục tiêu yêu cầu đề ra.
Một số khó khăn khác đối với địa bàn vùng miền núi là tình trạng nghèo đói ảnh hưởng đến an ninh lương thực hộ gia đình, địa bàn các xã, huyện rộng, cán bộ y tế, trạm y tế khó tiếp cận trực tiếp để truyền thông, tư vấn giáo dục dinh dưỡng cho các hộ gia đình. Tại các hộ gia đình, phần lớn kiến thức, thực hành của người chăm sóc trẻ chưa tốt ở giai đoạn mang thai đến khi nuôi con nhỏ, trẻ suy dinh dưỡng thường là ở các hộ gia đình người dân tộc thiểu số, gia đình đông con.
Đối với cán bộ y tế xã, huyện năng lực triển khai chương trình dinh dưỡng còn hạn chế, chưa có sự kết hợp của họat động dinh dưỡng với các họat động y tế, xã hội khác; công tác phối hợp liên ngành y tế, ngành nông nghiệp chưa tốt.
Báo Sức khỏe và Đời sống – Bộ Y tế báo cáo năm 2023, đối với công tác truyền thông Cải thiện dinh dưỡng trong chương trình Giảm nghèo đa chiều trên báo đã sản xuất, đăng tải 84 bài viết về dinh dưỡng cho mẹ và bé, dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời, các thông điệp hưởng ứng Tuần lễ nuôi con bằng sữa mẹ, Tuần lễ làm mẹ an toàn, dinh dưỡng hợp lý trong mỗi gia đình, vai trò của nhiều chất dinh dưỡng.
Trên nền tảng số, báo đã đăng tải các nội dung video clip về xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp lý cho trẻ ở độ tuổi ăn dặm. những lưu ý chăm sóc dinh dưỡng cho phụ nữ có thai và cho con bú, suy dinh dưỡng cấp tính và hệ lụy đối với sức khỏe và sự phát triển của trẻ em, những vi chất thiết yếu cần bổ sung cho trẻ, những vấn đề dinh dưỡng ở tuổi học đường, cách nào để cân bằng dinh dưỡng, lựa chọn thực phẩm để chế biến bữa ăn dặm hợp lý cho trẻ.
Báo đã sản xuất đăng tải các audio clip nền tảng số gồm tiếng dân tộc Thái, Mông, Ê đê, Khmer, Jrai những đề tài như Hướng dẫn thực hành nuôi dưỡng trẻ nhỏ, chăm sóc dinh dưỡng cho phụ nữ có thai, chăm sóc dinh dưỡng cho phụ nữ đang nuôi con bú, phòng chống suy dinh dưỡng cấp tính, phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng.
Theo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng của các Viện Vệ sinh Dịch tễ, trong thời gian đến cần triển khai các họat động đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ y tế tuyến cơ sở về cải thiện chăm sóc dinh dưỡng của bà mẹ và trẻ em, các nội dung chuyên môn phục vụ họat động của chương trình.
Cần xây dựng hướng dẫn, triển khai mô hình can thiệp cải thiện dinh dưỡng cho trẻ dưới 16 tuổi, bà mẹ mang thai và cho con bú tại những huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn. Tăng cường họat động nâng cao chất lượng bữa ăn học đường, giáo dục chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ em học đường từ 5-16 tuổi. Đào tạo, hỗ trợ nâng cao năng lực cho cán bộ y tế tuyến cơ sở về giáo dục dinh dưỡng trong trường học.
Đối với những họat động điều tra, khảo sát về dinh dưỡng cần có báo cáo phản hồi kết quả cho các địa phương, trường học để xây dựng kế hoạch, giải pháp cụ thể can thiệp phù hợp với thực tiễn./.
Quỳnh Anh