Theo bác sĩ Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa, mục tiêu đặt ra năm 2017 là có 600 người nghiện ma túy được điều trị Methadone.
Năm 2016 toàn tỉnh có 3 cơ sở điều trị Methadone là Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa đặt tại Nha Trang; Trung tâm Y tế thành phố Cam Ranh và Trung tâm Y tế thị xã Ninh Hòa. Năm 2016 số bệnh nhân tham gia đang được điều trị Methadone là 482 người. Theo kế hoạch năm 2017 Trung tâm sẽ triển khai thêm 3 điểm cung cấp phát thuốc Methadone tại huyện Vạn Ninh, Cam Lâm và Diên Khánh.
Nhóm tác giả nghiên cứu Nhâm Thị Tuyết Thanh – Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phát triển Cộng đồng Hà Nội cùng cộng sự đã tiến hành tìm hiểu nghiên cứu đề tài “Rào cản tiếp cận Methadone và điều trị kháng vi rút cho người tiêm chích ma túy”. Nghiên cứu được thực hiện tại thành phố Hải Phòng. Theo tác giả nghiên cứu phương pháp điều trị Methadone, điều trị kháng vi rút ART có hiệu quả cao trong phòng chống lây nhiễm HIV và tăng cường sức khỏe cho người tiêm chích ma túy. Kết quả nghiên cứu cho thấy sau 6 tháng theo dõi và hỗ trợ tích cực các đối tượng nghiên cứu, chỉ có một nửa đối tượng nghiên cứu đủ tiêu chuẩn điều trị ARV hoặc điều trị bằng Methadone được tham gia điều trị. Theo dõi 250 người tiêm chích ma túy chưa điều trị ART hoặc điều trị Methadone trong 6 tháng, nhóm hỗ trợ đồng đẳng giữ liên lạc thường xuyên và cung cấp các hỗ trợ tích cực tiếp cận ART và Methadone. Các dữ liệu thu thập được qua từng thời điểm cho thấy có nhiều rào cản khiến người tiêm chích ma túy gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ ART và methadone.
Tại Việt Nam trong thời gian qua vẫn có 2 mô hình điều trị nghiện ma túy đó là mô hình điều trị tập trung trong các Trung tâm chữa bệnh giáo dục lao động xã hội, bắt đầu triển khai từ năm 1990. Mô hình thứ hai là điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone được triển khai từ năm 2008.
Tác giả Lê Minh Giang – Trường Đại học Y Hà Nội cùng cộng sự đã tiến hành đề tài nghiên cứu so sánh hiệu quả và chi phí của 2 mô hình nói trên tại thành phố Hải Phòng. Theo TS.Giang, tổng số 208 học viên hồi gia từ 3 trung tâm cai nghiện tập trung (gọi tắt là nhóm CCT) ở Hải Phòng được tuyển chọn vào nghiên cứu sau khi họ trở về cộng đồng. Số liệu thứ cấp của 384 bệnh nhân điều trị Methadone (MMT) được Bộ Y tế nghiên cứu trước đó được sử dụng cho nghiên cứu. Trong số đó có 314 bệnh nhân Methadone trong số 384 người, tiếp tục tham gia nghiên cứu mới. Số liệu đánh giá về hiệu quả của 2 nhóm mô hình CCT và MMT được thu thập và phân tích hệ số hiệu quả - chi phí.
Kết quả nghiên cứu sau khi được phân tích, tác giả nghiên cứu đã báo cáo khẳng định mô hình điều trị nghiện bằng Methadone mang lại hiệu quả tốt hơn về mọi mặt so với mô hình Trung tâm điều trị tập trung trong các Trung tâm chữa bệnh, giáo dục lao động xã hội. Cụ thể Ts Giang cho biết, tỷ lệ tái sử dụng heroin qua kiểm định kết quả xét nghiệm nước tiểu của học viên ở các Trung tâm tập trung điều trị cao gấp 3 lần so với bệnh nhân điều trị Methadone. Tỷ lệ sử dụng tất cả các loại ma túy (heroin, ma túy tổng hợp…) của các học viên trong Trung tâm cao gấp 3,3 lần so với nhóm điều trị Methadone. Trung bình, 1 học viên từ Trung tâm điều trị tập trung có số ngày sử dụng ma túy nhiều hơn 324 ngày so với một bệnh nhân Mathadone (trong thời gian 3 năm theo dõi của nghiên cứu). Tỷ lệ học viên từ Trung tâm cai nghiện tập trung có hành vi phạm pháp cao gấp 5,6 lần so với bệnh nhân điều trị Methadone. Tỷ lệ học viên từ Trung tâm cai nghiện tập trung có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV cao gấp 7 lần so với bệnh nhân điều trị Methadone.
Về chi phí hiệu quả, theo TS.Giang, để điều trị cho một học viên trong Trung tâm cai nghiện tập trung trong 1 năm nhà nước phải chi gần 20 triệu đồng chưa kể các chi phí do gia đình đóng góp, cao gấp 2,5 lần so với số tiền nhà nước chi cho 1 bệnh nhân điều trị Methadone (gần 8 triệu đồng bao gồm cả tiền thuốc Methadone).
Về chi phí cơ hội, mất đi cơ hội làm việc để có thu nhập, trong 1 năm một học viên ở trung tâm cai nghiện tập trung là gần 38 triệu đồng, trong khi đó chi phí cơ hội chi phí tham gia, chi phí xăng xe do người nghiện đến phòng khám Methadone hàng ngày của 1 bệnh nhân điều trị Methadone trong 1 năm chỉ là 5,5 triệu đồng. Nếu nhà nước đầu tư điều trị mô hình Methadone sẽ rẻ hơn so với đầu tư cho mô hình Trung tâm tập trung cai nghiện 06. Do vậy nhóm tác giả nghiên cứu kiến nghị Việt Nam cần tập trung ưu tiên nhiều hơn nữa kinh phí nguồn lực để mở rộng chương trình điều trị Methadone và thu hẹp mô hình Trung tâm cai nghiện tập trung.
Anh Huy