Một trong những nguyên nhân gây ra suy buồng trứng là do hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia. Suy buồng trứng sớm là tình trạng ngừng hoạt động chức năng buồng trứng ở những phụ nữ sau tuổi dậy thì và trước 40 tuổi. Nếu bệnh không được phát hiện sớm, điều trị kịp thời có thể là nguyên nhân gây tình trạng vô sinh, hiếm muộn.
Có nhiều nguyên nhân gây suy buồng trứng như bệnh nhân bị viêm tuyến giáp, bị stress kéo dài, bị cắt buồng trứng, bị nhiễm virút quai bị, virút Herpes simplex. Có những trường hợp do giảm cân quá mức, mà thành phần estrogen là chất béo nên khi giảm cân quá mức làm tỷ lệ của chất béo xuống thấp gây ảnh hưởng tới lượng estrogen trong cơ thể, gây rối loạn kinh nguyệt, suy buồng trứng sớm.
Các bác sĩ cho biết có khoảng 5-10% bệnh nhân được chẩn đoán suy buồng trứng sớm có thể có thai mà không cần điều trị, còn lại phần lớn phải áp dụng phương pháp hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm hoặc thụ tinh trong ống nghiệm xin trứng.
Để chẩn đoán suy buồng trứng sớm cần dựa vào các tiêu chí: phụ nữ dưới 40 tuổi, xét nghiệm có nồng độ FSH tăng >30-40 đơn vị/l; đối với những phụ nữ có chu kỳ kinh bất thường, sẽ có các dấu hiệu như khả năng thụ thai giảm sút, khi đo FSH ở ngày thứ 3 của chu kỳ kinh > 10-15 đơn vị/l và nồng độ estradiol huyết thanh cùng thời điểm ≥80 pg/l.
FSH là một hormon được giải phóng ra từ thùy trước tuyến yên trong não. Ở phụ nữ hormon FSH có tác dụng kích thích noãn bào phát triển, đây chính là một phần của chu kỳ kinh nguyệt hàng tháng. Ở phụ nữ dưới 40 tuổi, có nồng độ FSH ở ngày thứ 3 của chu kỳ kinh sẽ dao động trong khoảng 4,7-21,5 đơn vị/l. Khi phụ nữ vào thời kỳ tiền mãn kinh, nồng độ FSH có xu hướng tăng do lúc này cơ thể phụ nữ giảm đáp ứng với các nội tiết tố hướng sinh dục FSH và LH. Khi vào thời kỳ mãn kinh, nồng độ FSH sẽ luôn tăng cao từ 30 đơn vị/l trở lên.
Khi buồng trứng giảm đáp ứng với FSH sẽ khiến cho nồng độ hormon này tăng cao. Bình thường tình trạng này chỉ xuất hiện ở giai đoạn phụ nữ tiền mãn kinh, còn đối với phụ nữ dưới 40 tuổi mà có nồng độ FSH tăng cao trên 30-40 đơn vị/l là do bị suy buồng trứng sớm.
Bên cạnh đó, khi người phụ nữ bị suy buồng trứng sớm, không đáp ứng sự kích thích của FSH do đó nang noãn sẽ không phát triển và không giải phóng ra estradiol. Vì vậy bệnh nhân suy buồng trứng sớm sẽ có nồng độ hormon estradiol máu thấp hơn bình thường.
Để chẩn đoán, ngoài xét nghiệm FH và estradiol, bác sĩ có thể cho người bệnh xét nghiệm nhiễm sắc thể để xem chỉ có một nhiễm sắc thể X thay vì hai XX hoặc có nhiễm sắc thể khiếm khuyết khác. Các bác sĩ lưu ý, nguyên nhân gây suy buồng trứng có thể do rối loạn kinh nguyệt trong thời gian dài, do lạm dụng các chất kích thích đặc biệt là tình trạng nạo phá thai bừa bãi làm nội tiết tố rối loạn.
Về dấu hiệu suy buồng trứng, người bệnh thường rối loạn kinh nguyệt trong một thời gian dài, lượng kinh nguyệt không ổn định, trạng thái cũng như màu sắc kinh thay đổi, thường xuyên bị chóng mặt, buồn nôn đặc biệt là mất ngủ giữa đêm, giảm ham muốn tình dục, da nhăn nheo, ngực nhão và xệ, suy giảm trí nhớ, âm đạo khô.
Bệnh suy giảm buồng trứng chủ yếu điều trị bằng thuốc, tăng cường hormon estrogen để cân bằng nội tiết tố buồng trứng, kích thích và thúc đẩy buồng trứng hoạt động. Bên cạnh đó, sự kết hợp giữa hormon estrogen và progestesteron cũng có tác dụng tái tạo lớp niêm mạc tử cung điều hòa kinh nguyệt. Hormon estrogen tăng cường giúp tái tạo hoạt động của các tuyến cổ tử cung, bài tiết dịch nhầy, đảm bảo độ ẩm của cơ quan sinh dục, tăng cường chức năng sinh lý. Ngoài ra phụ nữ có thể tăng cường bổ sung các thực phẩm như isoflavone, estrogen có trong đậu nành, mè, đu đủ; tránh căng thẳng, quá áp lực, nên thư giản, tinh thần thoải mái.
Về giải phẫu, buồng trứng có hình bầu dục, kích thước tương đương một quả nho lớn. Buồng trứng nằm ở 2 đầu đối diện của thành chậu, ở 2 bên tử cung. Mỗi buồng trứng được gắn giữa mô nối buồng trứng với ống dẫn trứng. Buồng trứng là cặp cơ quan sản xuất trứng giúp duy trì sức khỏe sinh sản nữ. Giống như tinh hoàn ở nam giới, buồng trứng được gọi là tuyến sinh dục, là cơ quan sinh sản chính của cơ thể. Ngoài vai trò sản xuất ra trứng, buồng trứng còn là một tuyến nội tiết, tiết ra 3 hormon chủ yếu là estradiol, estrone và estriol; chúng phối hợp với nhau để thúc đẩy sự phát triển lành mạnh các đặc điểm giới tính ở tuổi dậy thì và đảm bảo khả năng sinh sản.
Hai hormon buồng trứng rất cần thiết đối với tử cung để chuẩn bị cho kinh nguyệt; sự giải phóng 2 hormon này được kích hoạt bởi vùng dưới đồi. Nếu tuổi dậy thì buồng trứng sẽ giải phóng một quả trứng mỗi tháng. Khi có thai, nồng độ 2 hormon này sẽ tăng lên ngăn trứng tiếp tục trưởng thành. Ngoài ra hormon chuẩn bị cho vú người mẹ tiết sữa./.
Lâm Quyên