Hoạt động của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm gây dịch được thực hiện theo Thông tư số 54/2015/TT-BYT ngày 28/12/2015 do Bộ Y tế ban hành về việc hướng dẫn chế độ thông tin báo cáo và khai báo bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm trong toàn quốc.

Bên cạnh đó, để làm rõ đặc điểm dịch tễ học, tác nhân gây bệnh, véctơ truyền bệnh và các yếu tố nguy cơ; giai đoạn 2017-2020, Bộ Y tế triển khai hệ thống giám sát trọng điểm cho một số bệnh ưu tiên như hội chứng cúm (ILI), hội chứng nhiễm trùng hô hấp cấp tính nặng (SARI), bệnh tay chân miệng để thu thập được số liệu chính xác, kịp thời, đầy đủ làm cơ sở dự báo, lập kế hoạch phòng chống dịch bệnh trong các năm tiếp theo.

Theo lãnh đạo Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, mục tiêu giám sát trọng điểm hội chứng cúm (ILI) là (1) mô tả đặc điểm dịch tễ học của các trường hợp bệnh cúm theo các yếu tố thời gian (tuần, tháng, năm, mùa), địa điểm (tỉnh, khu vực, nông thôn, thành thị) và con người (tuổi, giới); (2) cung cấp thông tin cho việc dự báo dịch bệnh cúm và chia sẻ với hệ thống mạng lưới giám sát cúm toàn cầu; (3) xác định đặc tính kháng nguyên, đặc điểm di truyền của các chủng vi rút gâybệnh.

Về tiêu chuẩn chọn điểm giám sát tại mỗi vùng sinh thái từng khu vực có mức độ giao lưu lớn, phân bố theo thành thị, nông thôn. Các bệnh viện giám sát trọng điểm ưu tiên những điểm có thể lồng ghép giám sát các bệnh truyền nhiễm khác và có lưu lượng bệnh nhân đến khám đủ lớn, tối thiểu 50 bệnh nhân/tuần. Các đơn vị tham gia cần cam kết hợp tác chặt chẽ, đội ngũ cán bộ có năng lực đủ khả năng trong việc thực hiện các hoạt động chuyên môn giám sát trọng điểm, có khả năng duy trì lâu dài hoạt động giám sát.

Điểm giám sát trọng điểm hội chứng cúm tại miền Trung vùng duyên hải nam Trung bộ được chọn là Bệnh viện Đa khoa khu vực Ninh Hòa, Khánh Hòa; Bệnh viện Trung ương Huế và Bệnh viện huyện Phú Vang- Huế. Đối tượng giám sát là trường hợp bệnh điều trị ngoại trú với biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính bao gồm: sốt trên 38 độ C; ho và khởi phát trong vòng 10 ngày. Về chọn mẫu, hàng ngày bác sĩ ở phòng khám bệnh chọn và lấy mẫu của 2 trường hợp bệnh đầu tiên phù hợp định nghĩa trường hợp bệnh trong ngày làm việc( từ thứ 2 đến thứ 6). Điều tra trường hợp bệnh theo biểu mẫu quy định (mẫu 1, phụ lục 2). Số mẫu cần thu thập/ điểm giám sát:

10 mẫu/ điểm giám sát/tuần x 50 tuần/năm = 500 mẫu/điểm giám sát/năm

Nếu trong ngày không có đủ 02 trường hợp mắc ILI để lấy mẫu, có thể lấy bù trong các ngày tiếp theo cho đến thứ 6 của tuần đó, nếu đến thứ sáu không đủ thì dừng lại (không lấy bù vào thứ 7 và chủ nhật và các tuần sau).

Về các chỉ số giám sát gồm các chỉ số về dịch tễ học hội chứng cúm nhưt ỷ lệ bệnh nhân mắc hội chứng cúm trên tổng số bệnh nhân đến khám; tỷ lệ, phân bố bệnh nhân mắc hội chứng cúm được lấy mẫu trong giám sát theo nhóm tuổi, giới tính, địa dư, thời gian; tỷ lệ tử vong liên quan đến cúm.

Chỉ số đặc điểm vi rút học và sự lưu hành của vi rút cúm gồm: tỷ lệ phần trăm dương tính với các tuýp vi rút cúm (bao gồm cả cúm A và B) trong tổng số mẫu được xét nghiệm; Tỷ lệ phần trăm dương tính với từng phân tuýp như A(H5N1), A(H5N6), A(H7N9), A(H3N2), A(H1N1 pdm), B, đồng nhiễm…trong tổng số xét nghiệm dương tính với cúm theo thời gian (tuần, tháng); tỷ lệ phần trăm của từng tuýp vi rút trong tổng số mẫu xét nghiệm dương tính theo thời gian (tuần, tháng); tỷ lệ phần trăm dương tính theo từng tuýp và theo khu vực; tỷ lệ phần trăm dương tính theo nhóm tuổi, giới; đặc tính kháng nguyên, đặc điểm di truyền của các chủng cúm lưu hành tạiViệt Nam.

Theo hướng dẫn, các bệnh phẩm, phiếu điều tra trường hợp bệnh, phiếu lấy mẫu bệnh phẩm sẽ được chuyển đến phòng xét nghiệm của Viện Vệ sinh Dịch tễ, Viện Pasteur. Sau khi hoàn thành xét nghiệm, phiếu trả lời kết quả xét nghiệm, bảng tổng hợp kết quả xét nghiệm sẽ được gửi đến các điểm giám sát, khoa dịch tễ tại các Viện Vệ sinh Dịch tễ, Viện Pasteur trước 16h00 vào thứ 6 hàng tuần.

Đối với các tác nhân mới hoặc nguy hiểm, trong đó có vi rút cúm  A/H5 hoặc A/H7, kết quả phải được thông báo ngay theo quy định hiện hành. Trong trường hợp kết quả xét nghiệm không được gửi trả cho các điểm giám sát theo thời gian quy định, phòng xét nghiệm của Viện Vệ sinh Dịch tễ, Viện Pasteur cần thông báo cho các đơn vị khi nào họ có thể nhận được kết quả và giải thích.

Về quản lý dữ liệu và quy định về báo cáo, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương là đầu mối thu thập thông  tin về xét nghiệm và các số liệu giám sát. Các Viện Vệ sinh Dịch tễ, Viện Pasteur có trách nhiệm định kỳ tổng hợp gửi báo cáo hàng tuần về tiến độ thực hiện, số liệu giám sát, kết quả xét nghiệm về Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương. Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương sẽ tổng hợp báo cáo Bộ Y tế (Cục Y tế Dự phòng) hàng tuần.