Vấn đề vệ sinh môi trường, cơ sở y tế xanh sạch đẹp an toàn là nội dung rất đáng quan tâm, nhất là tại các bệnh viện lới tuyến trung ương luôn ở tình trạng quá tải.

Trong nhiều hậu quả của ô nhiễm môi trường tại bệnh viện thì “nhiễm khuẩn bệnh viện” đang nổi lên và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác chăm sóc y tế. Các vi khuẩn thường có mặt trong môi trường bệnh viện có khả năng kháng với nhiều loại kháng sinh, vi khuẩn lây lan từ người bệnh này sang người bệnh khác, từ khoa phòng này sang khoa phòng khác do điều kiện nằm viện chật chội, vệ sinh môi trường ô nhiễm, dụng cụ y tế ô nhiễm. Các bệnh nhân khi nằm viện, sức đề kháng của cơ thể có thể giảm kết hợp với sự gia tăng độ tập trung các vi khuẩn gây bệnh, việc giữ gìn vệ sinh không đúng cách lại càng dễ gây ra các đợt nhiễm khuẩn bùng phát, lan truyền nhanh chóng bệnh giữa các bệnh nhân, nhân viên và thậm chí lan cả ra cộng đồng. Nhiễm khuẩn bệnh viện làm gia tăng tỷ lệ biến chứng ở người bệnh, tăng ngày nằm điều trị, tăng mức sử dụng ký sinh, tăng sự kháng thuốc của vi sinh vật, tăng chi phí dùng thuốc và tăng gánh nặng bệnh tật cho cả người bệnh và hệ thống y tế.

Nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thái Sơn cùng các cộng sự Học viện Quân Y, Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam tiến hành nghiên cứu đề tài “Thăm dò độc lực của một số chủng vi khuẩn thường gặp trong bệnh viện thông qua liều gây chế trung bình 50% (LD 50) trên động vật thí nghiệm”.

Theo tác giả nghiên cứu đối tượng nghiên cứu là 5 chủng vi khuẩn có tần suất gặp cao trong môi trường bệnh viện do Bộ môn Khoa vi sinh Y học Bệnh viện Quân y 103 phân lập gồm: Escherichia Coli (E.Coli); Staphylococcus aureus (s. aureus); Pseudomonas aceruginosa (P.aeruginosa) và Serratia marcescens (S.marcescens). Động vật thí nghiệm là 210 chuột nhắt trắng, trung bình 20 gram/con, 6-8 tuần tuổi được nuôi 5 ngày ổn định tại phòng nuôi động vật của Học viện Quân Y, sau đó chia 21 lô nghiên cứu, mỗi lô 10 con.

Trong nghiên cứu mỗi chủng vi khuẩn được phân thành 4 nồng độ để tiêm vào 4 lô, mỗi lô 10 con chuột, mỗi nồng độ tiêm 1 ml vào ổ bụng của chuột. Sử dụng 1 lô tiêm nước muối sinh lí vô trùng làm đối chứng. Theo dõi chuột đến ngày thứ 14 sau tiêm. Liều gây chết trung bình của 50% động vật thí nghiệm (LD50) theo Kepdepa được tính logarit cơ số 10 của liều tiêm lớn nhất trừ đi tích số của logarit hệ số pha loãng nhân với tổng tỷ lệ tương quan giữa chuột chết và chuột gây nhiễm.

Tác giả nghiên cứu cho biết, mỗi nồng độ của vi khuẩn tiêm vào 1 lô gồm 10 chuột, 4 nồng độ cho 4 lô chuột, tiêm 1m dưới da bụng mỗi chuột sau khi tiêm mỗi lô được nhốt riêng, đánh số thứ tự và một lô chứng tiêm 1ml nước muối sinh lý dưới da bụng được thử nghiệm theo dõi song song. Quá trình theo dõi ghi lại số chuột chết hàng ngày đến ngày thứ 14. Trong thời gian theo dõi chuột được nuôi dưỡng tốt.

Theo báo cáo của tác giả Nguyễn Thái Sơn cả 5 chủng vi khuẩn thường gặp trong nhiễm khuẩn bệnh viện đều có độc lực cao; 4/5 chủng gây chết chuột 100% ở liều 109. Chủng vi khuẩn mủ xanh (P.aeruginosa) có khả năng gây chết 100% chuột thí nghiệm ngay ở liều 108. Liều gây chết LD5 liều chuột nhắt trắng của 5 chủng vi khuẩn thử nghiệm E.Coli; S.aureus; P.aeruginosa; A.baumanii; S.marcescens lần lượt là 1,2 x 108; 2,5 x 107; 2,5 x 106; 3x107; 3x107 vi khuẩn.

Chúng ta biết rằng, ngày 15/4/2016 Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1426/QĐ –BYT phê duyệt kế hoạch hành động quốc gia về kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh giai đoạn 2016-2020. Điều tra năm 2005 của Bộ Y tế tại 10 bệnh viện cho thấy tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện là 5,8% và viêm phổi bệnh viện chiếm 55,4%. Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh báo cáo năm 2005 cho thấy các bệnh viện công lập tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện là 6,4%, viêm phổi là 54,3%, nhiễm khuẩn tiết niệu là 12,3%, nhiễm khuẩn vết mổ và nhiễm khuẩn huyết tương đương nhau là 10%...Các cơ sở khám chữa bệnh phải thường xuyên đối phó với các bệnh dịch và nguy cơ tác nhân gây bệnh qua đường máu như HIV, viêm gan B, C và nhiều tác nhân lây truyền qua đường hô hấp như AH5N1, H1N1…, lao phổi và các vi khuẩn đề kháng kháng sinh.

Nhiễm khuẩn bệnh viện là nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc phát triển các kỹ thuật cao như ghép bộ phận cơ thể người, ghép tế bào gốc, ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh sự hài lòng của người bệnh và cả nhân viên y tế.

Hồng Sơn