Theo Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế, ước tính năm 2016, có 31% số trường hợp tử vong trên toàn quốc là do bệnh tim mạch. Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân quan trọng của bệnh tim mạch. Báo cáo điều tra quốc gia 2015 cho kết quả, cứ 5 người trưởng thành Việt Nam có 01 người bị tăng huyết áp; 20 người có 01 người đái tháo đường. Theo đó Việt Nam có khoảng 12 triệu người tăng huyết áp; 3 triệu người đái tháo đường. Có gần 60% người mắc tăng huyết áp, gần 70% người mắc đái tháo đường chưa được phát hiện bệnh; chỉ có khoảng 14% bệnh nhân tăng huyết áp, 29% bệnh nhân đái tháo đường hiện đang được điều trị; gần 30% người có nguy cơ bệnh tim mạch được quản lý, dự phòng.
Theo các chuyên gia tim mạch, mục đích điều trị đái tháo đường là: dự phòng các biến chứng của ĐTĐ (cấp 2 và cấp 3); làm giảm các triệu chứng của bệnh và các biến chứng; cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
Nguyên tắc điều trị: kiểm soát toàn diện các yếu tố nguy cơ/nguyên nhân gây các biến chứng ĐTĐ: Glucose huyết, tăng huyết áp, RLCHL, rối loạn đông máu, thừa cân/béo phì, ít hoạt động thể lực, hút thuốc. Các mục tiêu điều trị cần được cá thể hóa. Cần khám định kỳ để điều chỉnh điều trị phù hợp kịp thời. Phát hiện sớm và điều trị tích cực các biến chứng ĐTĐ. Kết hợp với chế độ ăn và luyện tập là cần thiết. Giáo dục bệnh nhân và người nhà bệnh nhân tuân thủ điều trị.
Mục tiêu kiểm soát cá thể hóa căn cứ vào yếu tố: thái độ và nỗ lực của bệnh nhân; các nguy cơ tiềm tàng liên quan đến hạ ĐM và các phản ứng bất lợi khác do điều trị; thời gian mắc bệnh ĐTĐ; kỳ vọng sống; các biến tim mạch chứng nặng của ĐTĐ đã có, các bệnh nặng đi kèm; điều kiện kinh tế, y tế.
Điều trị tăng ĐM/ĐTĐ týp 2- Việc lựa chọn phương pháp và thuốc điều trị tăng ĐM khi mới chẩn đoán cần căn cứ vào: Triệu chứng lâm sàng tăng ĐM, mức độ tăng ĐM, thể trạng và các bệnh, biến chứng và các tình trạng khác đi kèm.
- Mục tiêu điều trị phải đưa mức ĐM về mức quản lý tốt nhất, đạt mục tiêu đưa HbA1C trong vòng 3 tháng.
- Không áp dụng phương pháp điều trị bậc thang mà dùng thuốc phối hợp sớm.
- Chế độ ăn và luyện tập cần được thực hiện cho mọi bệnh nhân và ở mọi bước điều trị.
Cụ thể:
- HbA1c < 7,5%: bắt đầu đơn trị liệu thuốc viên hạ ĐM, thuốc lựa chọn là Metformin, nếu không nạp thì thay thế bằng Sulfonylurea.
- HbA1c > 7,5%: kết hợp thuốc ở bước 1 với 1 thuốc ở hàng thứ 2.
- Nếu HbA1c > 9% và không có triệu chứng lâm sàng của tăng ĐM: kết hợp 3 thuốc ở hàng thứ nhất, hàng thứ 2 và hàng thứ 3.
- Nếu HbA1c > 9% và có triệu chứng lâm sàng của tăng ĐM: dùng insulin kết hợp hoặc không kết hợp với thuốc khác.
Ở mỗi bước, nếu mục tiêu HbA1c không đạt được sau 3 tháng, cần chuyển sang bước tiếp theo.
Việc lựa chọn thuốc viên hạ glucose ở mỗi bước cần căn cứ vào các yếu tố: hiệu quả giảm ĐM (HbA1c), nguy cơ hạ ĐM, các tác dụng phụ quan trọng/chống chỉ định và chi phí.
Hữu Cao