Hệ thống truyền thông giáo dục sức khỏe (TT-GDSK) ở nước ta đã được hình thành từ tuyến trung ương đến tuyến cơ sở. TT-GDSK góp phần phổ biến sâu rộng những kiến thức phòng chống bệnh tật nói chung và các bệnh không lây nhiễm nói riêng. Trong bối cảnh hiện nay chiến lược Quốc gia phòng, chống bệnh các bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2015-2025 đã được Chính phủ phê duyệt, với mục tiêu nêu rõ “Khống chế tốc độ gia tăng tiến tới làm giảm tỷ lệ người mắc bệnh tại cộng đồng, hạn chế tàn tật và tử vong sớm do mắc các bệnh không lây nhiễm, trong đó ưu tiên phòng, chống các bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và hen phế quản nhằm góp phần bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe của nhân dân và phát triển kinh tế, xã hội của đất nước”.
Hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu (chủ yếu là trạm y tế xã/phường) đóng vai trò chính trong thực hiện hoạt động y tế tuyến xã/phường. Tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu cần được nâng cao năng lực cả về chuyên môn và TT-GDSK để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Để có cơ sở khoa học và cung cấp những thông tin chính xác cho các nhà hoạch định xây dựng các chương trình hành động về TT-GDSK nói chung và phòng, chống bệnh không lây nhiễm nói riêng nhóm tác giả Nguyễn Thị Hiên cùng cộng sự thực hiện đề tài “Thực trạng và nhu cầu đào tạo của nhân viên y tế xã về truyền thông phòng, chống bệnh không lây nhiễm tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang” với mục tiêu:
1. Mô tả thực trạng đào tạo truyền thông giáo dục sức khỏe phòng, chống bệnh không lây nhiễm của nhân viên y tế xã tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
2. Xác định nhu cầu đào tạo của nhân viên y tế xã về truyền thông phòng, chống bệnh không lây nhiễm tại địa bàn nghiên cứu.
Tác giả Nguyễn Thị Hiên – Trường Đại học Y Dược Thái Bình cho biết, đặc điểm nghiên cứu: Nghiên cứu được triển khai tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang; Đối tượng nghiên cứu: Cán bộ, nhân viên y tế của trạm y tế xã/thị trấn; Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8/2016 đến tháng 5/2017.
Phương pháp nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu, nghiên cứu được tiến hành theo phương pháp dịch tễ học mô tả thông qua cuộc điều tra cắt ngang; cỡ mẫu và cách chọn mẫu: chọn chủ đích toàn bộ cán bộ, nhân viên y tế của trạm y tế xã/thị trấn thuộc huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang để tiến hành điều tra.
Phương pháp thu thập thông tin: phỏng vấn trực tiếp đối tượng nghiên cứu bằng bộ câu hỏi được thiết kế sẵn. Điều tra viên sẽ đến để phỏng vấn trực tiếp đối tượng tại các trạm y tế. Trong quá trình phỏng vấn chỉ có hai người (điều tra viên và đối tượng phỏng vấn) và ngồi đối diện nhau.
Kết luận nghiên cứu, tác giả cho biết:
Đối với thực trạng đào tạo truyền thông giáo dục sức phòng chống bệnh không lây nhiễm, tỷ lệ cán bộ y tế đã được tham gia về đào tạo truyền thông giáo dục sức khỏe phòng chống bệnh không lây nhiễm giữa vùng đồng bằng và miền núi, trung du chiếm tỷ lệ thấp và không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giữa hai khu vực này. Khả năng thực hiện công tác truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng chống bệnh không lây nhiễm của nhân viên y tế tại các xã đồng bằng phần lớn đạt mức độ khá (40,0%); tại các xã miền núi, trung du mức độ trung bình là chủ yếu (42,4%). Khả năng đáp ứng nhu cầu truyền thông giáo dục sức khỏe trong cộng đồng về phòng chống bệnh không lây nhiễm thấp ở cả vùng đồng bằng (20,0%) và vùng miền núi, trung du (22,8%).
Đối với nhu cầu đào tạo của nhân viên y tế xã về truyền thông phòng chống bệnh không lây nhiễm: Có 83,7% nhân viên y tế ở miền núi, trung du và 78,8% nhân viên y tế ở đồng bằng có nhu cầu đào tạo truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng chống bệnh không lây nhiễm. Mong muốn được đào tạo kiến thức phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm của các nhân viên y tế tại vùng miền núi, trung du (92,4%) cao hơn tại vùng đồng bằng (77,5%). Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05.
Tác giả nghiên cứu có khuyến nghị cần tăng cường các khóa tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng thực hiện công tác truyền thông cho cán bộ y tế xã nhất là nội dung liên quan đến phòng chống các bệnh không lây nhiễm, nâng cao năng lực tổ chức các hoạt động truyền thông như cách tổ chức phát thanh, cách viết bài cho chương trình truyền thanh, cách tổ chức góc truyền thông, cách tổ chức tư vấn, cách tổ chức các buổi nói chuyện trực tiếp.
Tường Huân