Hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu (chủ yếu là trạm y tế xã/phường) đóng vai trò chính trong thực hiện hoạt động y tế tuyến xã/phường. Tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu cần được nâng cao năng lực cả về chuyên môn và TT-GDSK để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Để có cơ sở khoa học và cung cấp những thông tin chính xác cho các nhà hoạch định xây dựng các chương trình hành động về TT-GDSK nói chung và phòng, chống bệnh không lây nhiễm nói riêng nhóm tác giả Nguyễn Thị Hiên cùng cộng sự thực hiện đề tài “Thực trạng và nhu cầu đào tạo của nhân viên y tế xã về truyền thông phòng, chống bệnh không lây nhiễm tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang” với mục tiêu:
1. Mô tả thực trạng đào tạo truyền thông giáo dục sức khỏe phòng, chống bệnh không lây nhiễm của nhân viên y tế xã tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
2. Xác định nhu cầu đào tạo của nhân viên y tế xã về truyền thông phòng, chống bệnh không lây nhiễm tại địa bàn nghiên cứu.
Tác giả Nguyễn Thị Hiên – Trường Đại học Y Dược Thái Bình cho biết, đặc điểm nghiên cứu: Nghiên cứu được triển khai tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang; Đối tượng nghiên cứu: Cán bộ, nhân viên y tế của trạm y tế xã/thị trấn; Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8/2016 đến tháng 5/2017.
Tác giả Nguyễn Thị Hiên phân tích báo cáo, ngày 1/9/2008, Bộ trưởng Bộ Y tế có Chỉ thị số 08/CT-BYT về việc Tăng cường công tác TT-GDSK có yêu cầu các cơ quan, tổ chức có liên quan triển khai thực hiện các nhiệm vụ cấp bách như sau:
Kiện toàn mạng lưới tổ chức làm công tác TT-GDSK tại tất cả các tuyến, bảo đảm đủ định mức lao động và cơ cấu viên chức theo qui định tại Thông tư liên tịch số 08/2007TTLT-BYT-BNV ngày 05/6/2007 của Bộ Y tế và Bộ Nội vụ hướng dẫn định mức biên chế sự nghiệp trong các cơ sở y tế nhà nước và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.
Đẩy mạnh công tác đào tạo, đào tạo liên tục nhằm nâng cao kỹ năng TT-GDSK cho các cán bộ làm công tác truyền thông, đặc biệt ưu tiên đào tạo cho các cán bộ truyền thông tuyến huyện. Đẩy mạnh các hoạt động TT-GDSK là nhiệm vụ và trách nhiệm của cả hệ thống TT-GDSK từ trung ương đến thôn/bản. Với sự chỉ đạo của Bộ Y tế và hệ thống tổ chức được hình thành khá hoàn chỉnh từ trung ương đến cơ sở, ngành TT-GDSK hoàn toàn có cơ sở để có chỉ đạo, tổ chức và thực hiện tốt hoạt động TT-GDSK. Tuy nhiên, thách thức hiện nay là việc tăng cường đào tạo và đào tạo lại chuyên môn về TT-GDSK cũng như việc đưa hoạt động TT-GDSK lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày của cán bộ y tế ở tuyến cơ sở.
Kết luận nghiên cứu, tác giả cho biết:
Đối với thực trạng đào tạo truyền thông giáo dục sức phòng chống bệnh không lây nhiễm, tỷ lệ cán bộ y tế đã được tham gia về đào tạo truyền thông giáo dục sức khỏe phòng chống bệnh không lây nhiễm giữa vùng đồng bằng và miền núi, trung du chiếm tỷ lệ thấp và không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giữa hai khu vực này. Khả năng thực hiện công tác truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng chống bệnh không lây nhiễm của nhân viên y tế tại các xã đồng bằng phần lớn đạt mức độ khá (40,0%); tại các xã miền núi, trung du mức độ trung bình là chủ yếu (42,4%). Khả năng đáp ứng nhu cầu truyền thông giáo dục sức khỏe trong cộng đồng về phòng chống bệnh không lây nhiễm thấp ở cả vùng đồng bằng (20,0%) và vùng miền núi, trung du (22,8%).
Đối với nhu cầu đào tạo của nhân viên y tế xã về truyền thông phòng chống bệnh không lây nhiễm: Có 83,7% nhân viên y tế ở miền núi, trung du và 78,8% nhân viên y tế ở đồng bằng có nhu cầu đào tạo truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng chống bệnh không lây nhiễm. Mong muốn được đào tạo kiến thức phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm của các nhân viên y tế tại vùng miền núi, trung du (92,4%) cao hơn tại vùng đồng bằng (77,5%). Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05.
Tác giả nghiên cứu có khuyến nghị cần tăng cường các khóa tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng thực hiện công tác truyền thông cho cán bộ y tế xã nhất là nội dung liên quan đến phòng chống các bệnh không lây nhiễm, nâng cao năng lực tổ chức các hoạt động truyền thông như cách tổ chức phát thanh, cách viết bài cho chương trình truyền thanh, cách tổ chức góc truyền thông, cách tổ chức tư vấn, cách tổ chức các buổi nói chuyện trực tiếp.
Ngô Thanh