Theo báo cáo của Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế, ca bệnh đậu mùa khỉ (Mpox) đầu tiên tại Việt Nam được ghi nhận vào ngày 25/9/2022, ngày 20/10/2022 ghi nhận ca bệnh xâm nhập thứ 2.
Ngày 23/9/2023, Việt Nam ghi nhận ca bệnh cộng đồng đầu tiên. Tính đến ngày 24/12/2023, Việt Nam ghi nhận 122 trường hợp, 6 trường hợp tử vong tại 11 tỉnh, thành phố. Các trường hợp bệnh đậu mùa khỉ gồm TP Hồ Chí Minh 101 trường hợp, Bình Dương 4, Long An 4, Lâm Đồng 3, Sóc Trăng 2, Cần Thơ 2, Tây Ninh 1, Đồng Nai 1, Bến Tre 1, Tiền Giang 1, Bình Định 1, Đà Nẵng 1.
(Ảnh Internet)
Độ tuổi trung bình của các trường hợp bệnh đậu mùa khỉ là 31 tuổi, nam giới chiếm 95,6%, riêng các trường hợp mắc trong năm 2023 toàn bộ là nam giới. Nghề nghiệp bệnh nhân đa dạng gồm kinh doanh, vũ công, công nhân, nhân viên văn phòng, giảng viên, sinh viên, lao động tự do…
Theo Ts Hoàng Văn Ngọc – Cục Y tế dự phòng, lưu ý đặc điểm của các trường hợp bệnh đậu mùa khỉ tại Việt Nam là nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm 75,4%, bệnh nhân quan hệ tình dục dị tính là 7,9%, quan hệ tình dục lưỡng tính là 7,9%. Có 60% ca bệnh đậu mùa khỉ nhiễm HIV, tất cả các trường hợp đều có triệu chứng lâm sàng, phổ biến nhất là mụn nước, mụn mủ, phát ban.
Về công tác chỉ đạo, ngày 24/5/2022 Bộ Y tế đã có Công văn số 2668/BYT-DP gửi UBND các tỉnh, thành phố về tăng cường giám sát phòng chống bệnh đậu mùa khỉ. Cục Y tế Dự phòng đã có văn bản chỉ đạo các Viện Vệ sinh Dịch tễ, Viện Pasteur, Sở Y tế các tỉnh, thành phố tăng cường giám sát phòng chống bệnh đậu mùa khỉ, trong đó áp dụng việc giám sát bệnh do Tổ chức Y tế thế giới soạn thảo, các Viện Pasteur thực hiện hướng dẫn các tỉnh, thành phố giám sát phòng chống bệnh đậu mùa khỉ (Công văn số 551/DP-DT ngày 25/5/2022).
Ngày 1/8/2022, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 680/CĐ-TTg chỉ đạo UBND, các cơ quan Bộ, ngành liên quan tăng cường công tác phòng chống bệnh đậu mùa khỉ. Ngày 25/7/2022, Việt Nam đã kích họat Văn phòng phòng chống các dịch bệnh đáp ứng sự kiện, y tế công cộng khẩn cấp (PHEOCVN).
Ngày 4/8/2022 Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 4163/BYT-DP tăng cường phòng chống bệnh đậu mùa khỉ gửi các Sở Y tế để tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cộng đồng, chuẩn bị sẵn sàng thuốc, trang thiết bị để đáp ứng tình hình bệnh. Cục Y tế Dự phòng đã liên tục có văn bản chỉ đạo để xử lý các ca mắc hoặc nghi ngờ mắc tại các địa phương, thành lập 6 đoàn giám sát, chỉ đạo các tỉnh, lần gần nhất là tháng 11/2023 tại TP Hồ Chí Minh.
Bộ Y tế luôn thường xuyên báo cáo Chính phủ và đề xuất các biện pháp đáp ứng tình hình dịch bệnh, hiện nay bệnh đậu mùa khỉ được xếp vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B (theo Quyết định số 3044/QĐ-BYT ngày 9/11/2022 của Bộ Y tế).
Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2265/QĐ-BYT ngày 22/8/2022 về hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng chống bệnh đậu mùa khỉ, đường link báo cáo ca bệnh, báo cáo tình hình bệnh cho Tổ chức Y tế thế giới, tổ chức tập huấn online cho các tỉnh, thành phố.
Về điều trị, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2099/QĐ-BYT ngày 29/7/2022 hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh đậu mùa khỉ ở người, Quyết định số 2306/QĐ-BYT ngày 26/8/2022 hướng dẫn phòng ngừa lây nhiễm bệnh đậu mùa khỉ trong cơ sở khám chữa bệnh. Mới nhất, ngày 13/10/2023, Cục Phòng chống HIV/AIDS – Bộ Y tế ban hành Công văn số 1289/AIDS-DP về tăng cường các biện pháp dự phòng bệnh đậu mùa khỉ cho nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV.
Đối với công tác truyền thông, Bộ Y tế đã thường xuyên cập nhật các thông tin dịch bệnh đến người dân, các cơ quan báo đài và truyền thông minh bạch bằng nhiều hình thức như họp báo, thông tin báo chí về các trường hợp mắc, các biện pháp phòng chống, xây dựng thông điệp, tài liệu hỏi đáp, tài liệu truyền thông, gửi tài liệu truyền thông cho các đơn vị (Công văn số 996/DP-DT ngày 6/9/2022 của Cục Y tế Dự phòng).
(Ảnh Internet)
Theo Ts Hoàng Văn Ngọc, trong thời gian đến, các tỉnh cần tiếp tục đẩy mạnh giám sát chủ động, cần lồng ghép giám sát với họat động phòng chống HIV/AIDS, giám sát tại cơ sở khám bệnh phụ khoa, da liễu, các cơ sở y tế công cộng, y tế tư nhân, các cơ sở cung cấp dịch vụ phòng chống HIV/AIDS như xét nghiệm HIV, điều trị PrEP, điều trị ARV, Methadone để phát hiện các ca bệnh, chùm ca bệnh, nguồn lây bệnh từ đó cung cấp các dịch vụ tư vấn, chăm sóc, điều trị.
Các tỉnh, thành phố cần quản lý tốt các ca bệnh đậu mùa khỉ, người tiếp xúc ca bệnh, không để lây nhiễm thêm, tránh lây lan ra cộng đồng, phòng chống lây nhiễm cho nhân viên y tế, tư vấn xét nghiệm HIV cho người mắc bệnh đậu mùa khỉ và bạn tình của bệnh nhân đậu mùa khỉ.
Các tỉnh, thành phố cần hướng dẫn thực hiện truyền thông các biện pháp phòng chống bệnh đậu mùa khỉ, tập trung truyền thông cho đối tượng có nguy cơ cao, đồng thời khuyến cáo người dân chủ động khai báo với các cơ quan y tế khi có triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh.
Các tỉnh, thành phố cần tổ chức tập huấn cho nhân viên y tế các tuyến, công tác giám sát, biện pháp phòng chống, chăm sóc, điều trị, phòng chống lây nhiễm bệnh đậu mùa khỉ.
Các tỉnh, thành phố cần xây dựng, cập nhật kế hoạch, phương án phòng chống bệnh đậu mùa khỉ theo các tình huống để sẵn sàng đáp ứng khi dịch bệnh xảy ra trên địa bàn, sẵn sàng thuốc, trang thiết bị, nhân lực, kinh phí để triển khai các biện pháp thu dung, điều trị, phòng chống dịch.
Ts Hoàng Văn Ngọc lưu ý, đặc điểm ca bệnh tại Việt Nam tương đồng thế giới, gần đây các ca mắc đậu mùa khỉ tăng chủ yếu ở các tỉnh miền Nam. Trong thời gian đến, các hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật cần cập nhật, sửa đổi, cần ban hành hướng dẫn lấy mẫu, vận chuyển, xét nghiệm. Giám sát bệnh đậu mùa khỉ cần lồng ghép với giám sát HIV/AIDS./.
Anh Huy