Theo báo cáo của Viện Dinh dưỡng – Bộ Y tế, thực hiện chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, trên toàn quốc đã đạt được một số kết quả tốt.
Tỉ lệ trẻ được uống vitamin A và tẩy giun đạt trên 90%, cung cấp đa vi chất cho 46.402 phụ nữ có thai và nuôi con bú tại 1.089 xã thuộc chương trình (tổng số 8.454.180 viên), cấp phát 11.139.000 viên vitamin A 200.000 đơn vị và 1.479.000 viên vitamin A 100.000 đơn vị cho trẻ từ 6-59 tháng tuổi.
Các chuyên gia dinh dưỡng Bộ Y tế theo dõi công tác hỗ trợ cải thiện tình trạng dinh dưỡng và giảm tỉ lệ suy dinh dưỡng đối với trẻ em dưới 16 tuổi cho rằng, cấp ủy Đảng và chính quyền ở nhiều địa phương chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của vấn đề dinh dưỡng đối với sức khỏe và phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt là dinh dưỡng bà mẹ và trẻ nhỏ.
Vì chưa nhận thức đầy đủ nên chưa quan tâm đầu tư cho công tác dinh dưỡng, chưa xem đây là nhiệm vụ chính trị ưu tiên trong phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Các nội dung bảo đảm an ninh thực phẩm hộ gia đình, an ninh dinh dưỡng chưa được đề cập cụ thể trong các chính sách, kế hoạch phát triển, chưa có mục tiêu, giải pháp và phân bổ nguồn lực.
Các chuyên gia lưu ý, nguồn tài chính cho công tác dinh dưỡng nói chung nhất là ở khu vực miền núi, vùng dân tộc thiểu số chưa đáp ứng được yêu cầu. Hiện kinh phí từ trung ương cho chương trình dinh dưỡng mới được đưa vào 2 chương trình Mục tiêu quốc gia và cũng chỉ ưu tiên cho một số địa bàn, đối tượng. NSĐP chưa tăng hoặc tăng không tương xứng do thiếu nguồn lực và những cản trở về cơ chế, hướng dẫn tài chính cho họat động dinh dưỡng.
Ngân sách hiện nay chưa bảo đảm để người dân được tiếp nhận các can thiệp dinh dưỡng thiết yếu, chưa có bất cứ can thiệp dinh dưỡng nào được BHYT chi trả.
Một vấn đề nữa là công tác phối hợp liên ngành trong họat động dinh dưỡng còn nhiều bất cập, chưa lồng ghép, triển khai hiệu quả các nguồn lực đầu tư của các ban, ngành, đoàn thể nhất là ở địa phương.
Vì dinh dưỡng được xem là vấn đề sức khỏe nên các họat động chủ yếu là do ngành y tế đảm nhận, thiếu cấu trúc và điều phối liên ngành. Ngay đối với chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững mắc dù có nhiều dự án, tiểu dự án liên quan và hỗ trợ cho dinh dưỡng nhưng dường như sự kết nối ở cơ sở chưa được thực hiện.
Nhận xét về chính sách cho dinh dưỡng, các chuyên gia cho rằng, các quy định của pháp luật về dinh dưỡng chưa thật sự đồng bộ, cập nhật, còn thiếu cơ chế báo cáo, giám sát đánh giá, thiếu các chính sách bảo đảm sản xuất, tiêu dùng thực phẩm lành mạnh, hạn chế thực phẩm có hại cho sức khỏe. Hiện các chính sách đặc thù cho một số đối tượng dễ bị tổn thương như tình trạng bệnh lý, nghề nghiệp, tình trạng khẩn cấp do thiên tai, dịch bệnh.
Các chuyên gia cho rằng năng lực của mạng lưới dinh dưỡng các tuyến còn nhiều hạn chế, thiếu kiến thức, kỹ năng, thiếu phương tiện truyền thông để thực hiện tuyên truyền, vận động, hướng dẫn về dinh dưỡng hợp lý. Đội ngũ làm công tác dinh dưỡng ở cộng đồng, trường học, trong bệnh viện còn thiếu cả số lượng, thiếu năng lực do thiếu những quy định về phát triển nguồn nhân lực, chuẩn hóa cán bộ làm công tác dinh dưỡng.
Phải nói rằng, dịch vụ y tế tuyến huyện, xã chưa thật sự đáp ứng nhu cầu của người dân về dinh dưỡng. Mạng lưới cộng tác viên không được duy trì nên khả năng cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người dân bị ảnh hưởng. Các nội dung dinh dưỡng chưa được cập nhật trong chương trình đào tạo sinh viên y khoa nên khi ra trường các em chưa đáp ứng ngay được với yêu cầu thực tế công việc.
Các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh, nhiều can thiệp dinh dưỡng quan trọng quyết định đến phát triển tầm vóc và thể lực của trẻ như chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời, dinh dưỡng cho bà mẹ có thai và cho con bú, phòng chống suy dinh dưỡng thấp còi, phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng, bữa ăn bảo đảm dinh dưỡng tại hộ gia đình, trường học, ngành nghề đặc thù, môi trường độc hại…chỉ được triển khai trên diện hẹp, chưa tiếp cận đến đông đảo các nhóm đối tượng đích, người dân nói chung.
Các vấn đề lưu ý khác là các can thiệp có liên quan đến chương trình dinh dưỡng như dịch vụ y tế cơ bản, nước sạch vệ sinh môi trường để tối đa hóa các lợi ích can thiệp về dinh dưỡng vẫn chưa đảm bảo được độ bao phủ cần thiết, đặc biệt là khu vực miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số.
Các chuyên gia cho rằng, người dân ở nông thôn, thành thị vẫn còn thiếu kiến thức đầy đủ về dinh dưỡng hợp lý. Công tác truyền thông về dinh dưỡng chưa hiệu quả ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số do hạn chế cách tiếp cận, khác biệt về ngôn ngữ, trình độ văn hóa, phong tục tập quán.
Một vấn đề cần quan tâm là hiện nay Việt Nam đang chịu tác động của quá trình toàn cầu hóa, đô thị hóa nhanh, môi trường thực phẩm thay đổi, tác động bất lợi của biến đổi khí hậu, già hóa dân số, những vấn đề này góp phần làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo thể hiện ở điều kiện sống và tình trạng dinh dưỡng./.
Quỳnh Anh