Dịch bệnh MERS-CoV bùng phát tại 26 quốc gia, được Tổ chức Y tế thế giới đánh giá là dịch bệnh lớn về quy mô, phạm vi địa lý, có khả năng tiếp tục lây lan sang các quốc gia khác. Bộ Y tế, Cục Y tế dự phòng đã ban hành bảng kiểm các hoạt động sẵn sàng đáp ứng với MERS-CoV, bảng kiểm giúp đánh giá và kiểm tra mức độ chuẩn bị và sẵn sàng ứng phó dịch bệnh ở các cấp, xác định các hành động cụ thể cần thực hiện.
Nội dung bảng kiểm có 10 hợp phần bao gồm: Điều phối chung; Đội đáp ứng nhanh (RRT); Truyền thông; Phòng chống nhiễm khuẩn (IPC); Quản lý ca bệnh; giám sát dịch tễ; Theo dõi người tiếp xúc; Phòng xét nghiệm; Năng lực tại cửa khẩu và hợp phần tài chính.
Đối với mục đích giảm thiểu các hoạt động trùng lặp phát huy hiệu quả tối đa từ những nguồn lực hiện có, cần có hoạt động của Ban chỉ đạo phòng chống dịch các cấp chuẩn bị và sẵn sàng ứng phó với dịch bệnh. Ban chỉ đạo tuyến tỉnh, huyện, thị, thành phố, xã cần có các cuộc họp Ban chỉ đạo, có kế hoạch/ văn bản chỉ đạo trên địa bàn; quy định về chỉ huy, điều hành, kiểm soát và cơ chế phối hợp của Ban chỉ đạo; công tác kiểm tra của nội dung phòng chống dịch, bệnh.
Đối với Đội RRT, vì không biết chính xác trường hợp đầu tiên sẽ xuất hiện ở khu vực nào, một Đội RRT đủ năng lực rất quan trọng có thể hành động ngay khi có ca nghi ngờ được báo cáo; RRT có thể đến bất kỳ nơi nào trong vòng 24 giờ để điều tra, xử lý dịch, kiểm soát/ngăn chặn dịch bùng phát.
.jpg)
Như vậy tại tuyến tỉnh, thành phố, huyện, thị xã thành lập các đội RRT tuyến tỉnh, tại cơ sở điều trị được phân công tiếp nhận, điều trị MERS-CoV; có quy định chức năng, nhiệm vụ; phân công nhiệm vụ của Đội RRT; nhân viên đội RRT được đào tạo về đáp ứng nhanh; có tổ chức diễn tập chức năng nhằm đánh giá củng cố năng lực đáp ứng nhanh của Đội RRT.
Đối với hợp phần truyền thông, tuyến tỉnh, thành phố, huyện, thị xã cần có kế hoạch/văn bản chỉ đạo công tác truyền thông phòng chống dịch; thông tin dịch bệnh đến các cơ quan truyền thông kịp thời; truyền tải các thông điệp truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng tuyến tỉnh, huyện. Chúng ta cần nhận thức rằng khi có MERS-CoV xảy ra, người dân có thể rất sợ hãi, tin vào những tin đồn sai sự thật về sự lây lan của dịch bệnh. Hoạt động truyền thông nhằm tăng cường nhận thức của cộng đồng, xóa bỏ những cản trở các hoạt động y tế khẩn cấp; huy động sự tham gia của cộng đồng trong việc cảnh báo dịch, thực hiện các biện pháp phòng chống dịch, bệnh.
Đối với hợp phần phòng chống nhiễm khuẩn, dịch MERS-CoV gây ra nhiều trường hợp mắc bệnh là nhân viên y tế, vì vậy việc thiết lập điều kiện làm việc an toàn đúng vai trò quan trọng trong phòng chống lây nhiễm chéo trong các cơ sở y tế. Tại tuyến tỉnh, thành phố, huyện, thị xã phòng chống nhiễm khuẩn cần đảm bảo được tối ưu về cơ sở vật chất phục vụ công tác phòng chống nhiễm khuẩn, đảm bảo trang thiết bị phục vụ công tác phòng chống nhiễm khuẩn, cán bộ làm công tác phòng chống nhiễm khuẩn cơ sở điều trị phải được tập huấn; quy định các chức năng, nhiệm vụ của Ban phòng chống nhiễm khuẩn; quy trình phòng chống nhiễm khuẩn ở cơ sở điều trị bảo đảm yêu cầu; quy trình thu gom, xử lý nước thải, rác thải ở cơ sở điều trị đảm bảo yêu cầu; cơ sở điều trị cần có cơ số dự trữ trang thiết bị, hóa chất; bảo hộ phục vụ công tác phòng chống nhiễm khuẩn; hoạt động chỉ đạo giám sát của ban phòng chống nhiễm khuẩn ở cơ sở điều trị.
Đối với hợp phần quản lý ca bệnh cần thiết lập mới khu vực cách ly, phòng cách ly hoặc sử dụng cơ sở hiện có với trang thiết bị phòng hộ, giường bệnh, cán bộ, hệ thống vệ sinh... Khu vực cách ly, phòng cách ly phải đảm bảo cơ sở vật chất cũng như năng lực của nhân viên quản lý ca bệnh MERS-CoV. Cán bộ ở cơ sở điều trị được tập huấn về quản lý ca bệnh; Hồ sơ quản lý ca bệnh ở cơ sở điều trị; Trang bị và đào tạo cho đội xe cứu thương tuyến tỉnh để vận chuyển ca bệnh nghi ngờ.
Đối với hợp phần giám sát dịch tễ, tuyến tỉnh, thành phố, huyện, thị xã cần thiết lập đường dây nóng 24/7 về giám sát dịch tễ tại Sở Y tế; cán bộ giám sát dịch tễ được đào tạo; đảm bảo thực hiện chuyên môn, trang thiết bị, phương tiện phục vụ giám sát dịch tễ; tổ chức diễn tập nhằm đánh giá và củng cố năng lực giám sát dịch tễ.
Đối với hợp phần theo dõi người tiếp xúc tuyến tỉnh, thành phố, huyện, thị xã cần thiết lập hệ thống theo dõi người tiếp xúc; cán bộ theo dõi người tiếp xúc được đào tạo; đảm bảo trang thiết bị; phương tiện để theo dõi người tiếp xúc; lập danh sách người tiếp xúc từ các nguồn thông tin tỉnh, huyện, xã khác; phối hợp trung ương, tỉnh, huyện, xã khác trong việc tìm kiếm người tiếp xúc.
Đối với hợp phần năng lực tại cửa khẩu cần đảm bảo tất cả các cửa khẩu phải sẵn sàng đối phó dịch bệnh MERS-CoV mới xâm nhập vào Việt Nam. Các nhiệm vụ cần thực hiện gồm: Đảm bảo việc khai báo y tế đối với tất cả hành khách đến từ các nước đang bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh; Đảm bảo năng lực phát hiện sớm người nghi ngờ tại cửa khẩu; Đảm bảo năng lực xử lý ban đầu người phơi nhiễm tại cửa khẩu; Phòng khám sàng lọc hành khách nghi ngờ tại cửa khẩu; Khu vực cách ly tạm thời hành khách có nguy cơ tại cửa khẩu; sàng lọc hành khách tại cửa khẩu khi phát hiện có trường hợp nghi ngờ tại cửa khẩu; Quy trình chuẩn xác định, quản lý và chuyển người nghi ngờ từ cửa khẩu đến cơ sở cách ly/điều trị; Quy trình phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cửa khẩu; Đào tạo cán bộ về giám sát phát hiện, sàng lọc, thông báo, xử lý, cách ly, phòng chống lây nhiễm tại cửa khẩu; Kế hoạch phòng chống dịch tại cửa khẩu; Đảm bảo năng lực vận chuyển trường hợp nghi ngờ đến bệnh viện; Hệ thống thông tin liên lạc đảm bảo giữa cửa khẩu với trung ương, viện khu vực, địa phương, các bệnh viện; Thực hiện các biện pháp y tế liên quan đến phòng chống lây nhiễm tại cửa khẩu; Truyền thông cho hành khách tại cửa khẩu; Lập danh sách người nghi ngờ/tiếp xúc cho Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế.
Đối với hợp phần ngân sách phòng chống dịch, mục đích cần đảm bảo đủ kinh phí cho công tác chuẩn bị và đáp ứng nhanh với MERS-CoV. Cần có dự trù kinh phí cho các hoạt động, xác định nguồn kinh phí; xây dựng cơ chế giám sát và theo dõi thực hiện; thiết lập quỹ dự phòng dễ tiếp cận để đáp ứng nhanh với MERS-CoV; các quy định về chuyển tiền...
Trong kế hoạch phòng chống MERS-CoV của UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành ngày 30/6/2015 đã giao Sở Tài chính phối hợp với Sở Y tế thẩm định kinh phí kế hoạch bảo đảm hậu cần, vật tư, trang thiết bị, thuốc, hóa chất và các nhu cầu khác cho công tác phòng chống dịch. Ngoài nguồn kinh phí phòng chống dịch bố trí trong dự toán đầu năm, nếu có dịch xảy ra trên diện rộng dẫn đến thiếu kinh phí phòng chống dịch, Sở Tài chính thẩm định nhu cầu bổ sung, cân đối nguồn ngân sách báo cáo UBND tỉnh xem xét phê duyệt.
Thành Long