Quan niệm trọng nam khinh nữ, muốn có con trai để nối dõi tông đường, làm công việc nặng nhọc, chăm sóc bố mẹ lúc về già… đang dẫn đến tình trạng mất cân bằng giới tính ở Khánh Hòa.
Hiện trung bình toàn tỉnh mới chỉ ở mức 109,2 bé trai/100 bé gái; tuy nhiên, nhiều địa phương có mức chênh lệch lên đến 140, 150 và thậm chí là 173 bé trai/100 bé gái đang gây nhiều nỗi lo đối với những người làm công tác dân số trên địa bàn... 
Theo BS Huỳnh Thị Hiên – quyền Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Khánh Hòa, tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh đang là con số đáng lo ngại, cần có các biện pháp kiểm soát kịp thời trước khi quá muộn. Một số địa phương như Nha Trang, Ninh Hòa, Diên Khánh, Vạn Ninh, Khánh Vĩnh… có sự chênh lệch tỷ số giới tính rất cao.
Tại thị xã Ninh Hòa, những năm trước tỷ lệ giới tính khi sinh vẫn ở mức độ bình thường 108/100 nhưng con số này thay đổi một cách đột ngột lên 117/100 vào năm 2014. Phổ biến ở một số phường gần trung tâm thị xã như Ninh Hiệp 130/100, Ninh Diêm 173/100…
Không chỉ thị xã Ninh Hòa, huyện Diên Khánh cũng là địa phương đáng báo động về tỷ lệ chênh lệch giới tính. Trong đó, xã Diên Sơn có tỷ lệ là 142/100, Diên Đồng 145/100… Điều đáng nói là trước đây, các chỉ số về dân số ở các địa phương này cũng bình thường như nhiều xã khác của huyện. Tuy nhiên, khoảng 2-3 năm trở lại đây, các xã này trở thành tâm điểm chú ý của những người làm công tác dân số, bởi sự chênh lệch giới tính tăng quá nhanh. Nếu năm 2013, tỷ lệ giới tính khi sinh của xã Diên Sơn là 116 trẻ nam/100 nữ, thì đến cuối năm 2014, tỷ lệ này đã tăng vọt lên 142 trẻ nam/100nữ.
Bên cạnh phong tục tập quán lạc hậu, tư tưởng trọng nam, muốn có con trai để nối dõi tông đường đã ăn sâu vào tiềm thức của nhiều người dân; một số địa phương miền biển, miền núi mong muốn có con trai để đi biển, làm công việc nặng nhọc… thì nguyên nhân trực tiếp khiến tỷ lệ trẻ trai sinh ra cao hơn trẻ gái sinh do sự phát triển của khoa học kỹ thuật, phương pháp y tế hiện đại dẫn đến việc lựa chọn giới tính khi sinh một cách dễ dàng. Tình trạng này thường phổ biến ở khu vực đô thị, nhiều gia đình trí thức, kinh tế khá giả nhưng luôn có tâm lý phải sinh con trai, do vậy họ lựa chọn giới tính khi sinh bằng việc siêu âm thai và cũng dễ dàng bỏ thai nếu giới tính là nữ. Còn ở vùng sâu, vùng xa, một số gia đình không có điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế hiện đại thì cứ sinh con, đến khi được con trai mới thôi.
Những năm qua, các cơ quan chức năng đã tăng cường thanh - kiểm tra xử phạt nghiêm việc chẩn đoán giới tính trước khi sinh. Với chức năng, quyền hạn của mình, ngành dân số đã triển khai nhiều biện pháp như lồng ghép tuyên truyền, vận động các cấp, các ngành, cho từng người dân và phối hợp với Sở Y tế rà soát, kiểm tra các nhà sách trên toàn tỉnh tiêu hủy những ấn phẩm, sách báo có nội dung lựa chọn giới tính khi sinh... Tuy nhiên, để thay đổi thói quen, tập quán thích sinh con trai của người dân cần có thời gian và nỗ lực của toàn xã hội.
Trong đó, công tác tuyên truyền phải có tính đột phá, mạnh hơn nữa để có thể thay đổi được tư tưởng, nhận thức của người dân về quan niệm trọng nam. Theo đó, có thể làm thay đổi tâm lý ưa thích con trai thông qua việc khuyến khích con gái cũng có thể thờ cúng tổ tiên, chăm sóc bố mẹ chu đáo tận tình hơn con trai rất nhiều… Song song, xã hội cần tạo cơ hội cho phụ nữ tham gia nhiều hơn trong đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm; thành lập quỹ dành riêng cho trẻ em gái. Hoạt động truyền thông cần linh hoạt trong cách tiếp cận và thông điệp phù hợp với từng nhóm đối tượng, không chỉ đối với những cặp vợ chồng trẻ mà phải bao gồm cả những bậc cao niên…
Trang Nguyễn