Theo Luật An toàn thực phẩm, an toàn vệ sinh thực phẩm chính là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người cũng như áp dụng các biện pháp, phương án khác nhau để triệt tiêu các yếu tố gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người và giữ cho thực phẩm luôn sạch sẽ, vệ sinh, dinh dưỡng đến tay người tiêu dùng.
Người dân cần lựa chọn mua các thực phẩm có nguồn gốc, chứng nhận rõ ràng, không tiêu thụ những hàng hóa không rõ xuất cứ, không có chứng nhận về chất lượng của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, người dân nên chọn những sản phẩm đã được chứng nhận về tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm như HACCP, ISO 22.000, GMP, FSSC 22.000. Để có những chứng nhận trên, thực phẩm này được cơ quan Vinacontrol C E kiểm định, đánh giá khắt khe, kỹ lưỡng dựa trên các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, không tồn tại yếu tố gây hại nào cho sức khỏe con người.
ISO 22000 là tiêu chuẩn hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, yêu cầu đối với tổ chức trong chuỗi thực phẩm; HACCP là hệ thống quản lý chất lượng, phân tích mối nguy hại về vệ sinh an toàn thực phẩm giúp an toàn cho người sử dụng. GMP là thực hành sản xuất tốt, những nội dung cơ bản về điều kiện sản xuất, áp dụng cho cơ sở sản xuất đóng gói thực phẩm nhằm đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng an toàn; quan tâm những điều kiện về con người, nguyên vật liệu, trang thiết bị, thao tác, môi trường ở tất cả các khu vực của quy trình sản xuất.
Theo Luật an toàn thực phẩm, hiện có Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công thương sẽ cấp phép, thu hồi giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm trong phạm vi quản lý của mình.
Cục An toàn thực phẩm- Bộ Y tế cấp giấy chứng nhận thuộc lĩnh vực thực phẩm chức năng, những chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, những dụng cụ đựng thực phẩm. Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm cấp phép những đơn vị kinh doanh nước đóng chai, cơ sở nhỏ sản xuất thực phẩm chức năng, dịch vụ ăn uống như quán nước, bếp ăn tập thể, nhà hàng khách sạn.
Trong hồ sơ, đơn vị phải có bản thuyết minh về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm; bản mô tả quy trình chế biến cho nhóm sản phẩm hoặc mỗi sản phẩm đặc thù; bản cam kết đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đối với nguyên liệu thực phẩm, sản phẩm thực phẩm do cơ sở sản xuất kinh doanh; danh sách nhân viên kèm theo được tập huấn vệ sinh an toàn thực phẩm, được khám sức khỏe; giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất của chủ cơ sở và người trực tiếp kinh doanh, sản xuất thực phẩm; giấy chứng nhận HACCP nếu có.
Đối với người tiêu dùng, nguyên tắc vàng về vệ sinh an toàn thực phẩm đầu tiên là chọn thực phẩm tươi sạch. Cụ thể rau quả tươi không dập nát, không có mùi lạ. Đối với thịt phải qua kiểm dịch thú y, đạt tiêu chuẩn thịt tươi. Đối với cá, thủy sản phải tươi, giữ nguyên màu sắc bình thường, không có dấu hiệu ươn, ôi. Cần chú ý các loại thịt tươi ngon có màu sắc, mùi, đặc trưng của từng loại, không có mùi hôi, mùi lạ, bề mặt khô ráo không rỉ nước, có độ đàn hồi tốt, không nên mua thịt có những dấu hiệu bất thường, khác lạ.
Theo chuyên gia dinh dưỡng, thịt heo sạch có màu hồng tươi, không rỉ nước; nếu màu hồng đỏ bất thường, ấn có nước rỉ ra là sử dụng thuốc an thần; đối với thịt heo chứa hormon tăng trưởng thường lớp da mỏng, nạc sát da, mỡ ít, màu thịt sẫm hơn bình thường. Nếu thịt heo ướp hàn the có màu hồng bầm, ấn không có độ đàn hồi. Thịt heo nhiễm giun sán có những đốm nhỏ hình hạt gạo, màu trắng đục.
Đối với thịt gà nên tránh mua gà nhuộm phẩm màu; không mua gà da có màu vàng ruộm, bắt mắt, căng phồng.
Đối với thủy hải sản cần tránh mua cá nóc, bạch tuộc đốm xanh, ốc lạ tránh ngộ độc. Những hải sản đã chết cần thận trọng mua, vì có thể ướp tẩm ure, hàn the, formol.
Đối với cá tươi, mình cá ít nhớt, mùi tanh đặc trưng, mang khép kín màu đỏ tươi, mắt cá sáng, hơi lồi. Thịt cá chắc, đàn hồi cao, thịt dính chặt với xương.
Người dân không nên mua những tôm, mực nhìn bề ngoài tươi nhưng sờ vào thì mềm, nhão, độ đàn hồi kém; ngửi có mùi lạ (mùi khai, hắc, hôi…) khi chế biến thịt nhão, không còn độ ngọt, thơm đặc trưng.
Đối với rau, khi chọn rau còn tươi, nguyên vẹn, không bị dập, có hình dạng bình thường, có màu sắc tự nhiên, không có mùi vị lạ. Rau bị phun thuốc kích thích thường có lá xanh tốt bất thường, tuy nhiên để từ sáng đền chiều rau bị nẫu, héo rũ. Khi chế biến nên ngâm kỹ, rửa rau 3 lần, rửa dưới vòi nước để loại trừ thuốc bảo vệ thực vật tồn dư. Nên mua rau theo mùa, khi nấu mở nắp xoong để loại trừ thuốc bảo vệ thực vật.
Theo chuyên gia, thường các loại rau, củ, quả phải gọt vỏ như bí, bầu, mướp thường an toàn hơn các loại rau ăn lá.
Các loại rau ăn sống như rau xà lách, rau thơm, hành, mùi, dưa chuột, cà rốt nếu không được rửa sạch cẩn thận có thể gây bệnh đường ruột và giun sán.
Văn Hanh