Bệnh viêm lồi cầu cánh tay là do những cử động xoay quá mức lặp đi lặp lại của cẳng tay làm rạn, rách, viêm mạn tính gân cơ duỗi và gân cơ gấp chung nơi bám vào xương ở các lồi cầu khủy tay.
Bệnh thường gặp ở tay thuận, tuổi trung niên. Triệu chứng chính là đau ở mặt trong hoặc ngoài của khủy tay, đau tăng khi cầm nắm, khi gấp hay duỗi cổ tay, đau lan lên cánh tay hay lan xuống cẳng tay. Điểm đau nhất thường cách lồi cầu 0,5-2cm; nhưng cũng có khi đau ở xa hơn trên các bắp cơ.
Điều trị bằng các thuốc chống viêm, giảm đau thông thường kết hợp với nghỉ ngơi, dùng một băng thun quấn phía trên cẳng tay giúp bệnh nhân dễ chịu khi phải cử động và mang xách nặng. Có những trường hợp phải tiêm thuốc tê vào chỗ đau cộng corticosteroid để điều trị, những ca khó điều trị bằng thuốc không được phải dùng phẫu thuật.
Bệnh lý viêm lồi cầu ngoài và viêm lồi cầu trong cánh tay hiện nay rất phổ biến, có 1-3% dân số bị viêm lồi cầu ngoài đầu dưới xương cánh tay, thường ở độ tuổi 30-60 tuổi. Bệnh thường hay gặp ở những người chơi thể thao như tennis, golf, lao động nghề nghiệp, giải trí (dọn dẹp nhà cửa, làm vườn) hay bị chấn thương trực tiếp vào khủy tay… Bệnh viêm lồi cầu xương cánh tay làm cho người bệnh rất khó chịu chức năng sinh hoạt bị giảm sút, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và hiệu quả lao động của người bệnh.
Trong những năm gần đây, Khoa Vật lý trị liệu Bệnh viện Y học Cổ truyền và Phục hồi Chức năng tỉnh Khánh Hòa đã tiếp nhận điều trị nhiều bệnh nhân bị viêm lồi cầu cánh tay nhưng cũng có nhiều trường hợp kết quả điều trị không được như mong muốn. Từ tháng 9/2014, Khoa Vật lý trị liệu được trang bị 01 máy điều trị bằng sóng xung kích đưa vào điều trị những người bệnh bị viêm lồi cầu cánh tay và cho kết quả rất tốt.
Cử nhân Vật lý trị liệu Hồ Thị Thu Lan trong năm 2015 đã tiến hành đề tài nghiên cứu “Đánh giá hiệu quả giảm đau bệnh viêm lồi cầu cánh tay bằng sóng xung kích trị liệu và laser chiếu ngoài”. Nguyên lý tạo sóng xung kích có nhiều nguyên lý như điện từ trường, thủy điện, áp điện và khí nén. Các thiết bị vật lý trị liệu hiện nay thường sử dụng nguyên lý khí nén, viên đạn được gia tốc bằng áp lực khí nén (5-10m/s), giảm tốc độ đột ngột do va chạm với khối chất rắn, động năng của viên đạn truyền qua khối va chạm truyền vào mô tại điểm tiếp xúc, từ đó truyền phân kỳ như sóng áp suất dạng tỏa tròn (radial shockwave therapy). Do đó, về bản chất đây là phương pháp điều trị sóng áp suất. Người ta sử dụng sóng âm có năng lượng cao này tác động vào các điểm đau, mô xơ hoặc cơ xương bị tổn thương. Năng lượng sóng âm kích thích lành xương, tái tạo gân và mô mềm, giảm đau.
Theo CN. Lan, qua 34 trường hợp nghiên cứu trong đó nữ là 24 người, nam 10 người; độ tuổi trung bình là 51,62 tuổi, nhóm 45- 60 tuổi là 19 người, 30 đến dưới 45 tuổi là 09 người. Kết quả nghiên cứu cho thấy tác dụng của sóng xung kích làm giảm đau cho người bệnh viêm lồi cầu (điểm trung bình từ 2,47 giảm xuống còn 0,68 với p< 0,05). Tác dụng này có ý nghĩa đối với tất cả bệnh nhân không kể giới tính hay tuổi tác.
Chức năng vận động của tay bị viêm lồi cầu được cải thiện, người bệnh vận động được tốt hơn, chức năng sinh hoạt được lấy lại (điểm trung bình trước điều trị là 2,38; sau điều trị là 0,35 với p <0,05).
CN. Hồ Thị Thu Lan đã đưa ra khuyến nghị là điều trị bằng sóng xung kích đối với bệnh nhân viêm lồi cầu cánh tay đó là phương pháp điều trị an toàn, tác dụng giảm đau nhanh. Do đó, bệnh nhân bị viêm lồi cầu cánh tay nên được điều trị bằng sóng xung kích.
Chúng ta biết rằng tác dụng sinh học của sóng xung kích là kích thích quá trình sửa chữa và tái tạo mô; tăng cường sản xuất collagen tái tạo thuận lợi cho quá trình sửa chữa các cấu trúc bị hư hỏng của hệ cơ xương và dây chằng; cải thiện chuyển hóa vi tuần hoàn, sóng xung kích kích thích quá trình tái tạo mạch máu, hình thành mạch máu mới, cải thiện tình trạng cấp máu tại khu vực tổn thương tạo thuận lợi cho quá trình tái tạo mô; giảm đau do căng cơ, ức chế sự co thắt, tăng cường phân tán chất P (chất trung gian dẫn truyền đau). Phục hồi vận động do làm tan sự vôi hóa của các nguyên bào sợi.
Sóng xung kích có chỉ định trong các bệnh viêm cân gan chân; viêm gân Achille; gai xương gót; tình trạng viêm, canxi hóa của gân vùng khớp vai; viêm lồi cánh tay; viêm gân bánh chè; hội chứng đau xương bánh chè, đau cơ chày trước; đau vùng khớp hang và dải chậu chày; đau vùng khớp cùng chậu; đau vùng gân khoeo chân; hội chứng ống cổ tay; đau do các chồi xương khớp nhỏ bàn tay; điểm đau chói; căng dãn, co thắt cơ cấp tính sau hoạt động thể thao.
Sóng xung kích có chống chỉ định trong các trường hợp có nguy cơ chảy máu như chấn thương cấp; rối loạn đông máu; u ác tính; nhiễm trùng, sưng, viêm cấp, vết thương hở; đầu xương đang phát triển ở trẻ em; thiếu máu cục bộ; sử dụng corticoid; và phụ nữ có thai.
Trần Hưng