Theo đánh giá của Công an Tỉnh Khánh Hòa, công tác phòng chống ma túy của tỉnh trong thời gian qua đã được các cấp ủy, chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở tích cực lãnh đạo, triển khai nghiêm túc tạo nên sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm và hiệu quả của các nội dung đề ra.
Bộ phận thường trực phòng chống ma túy từ tỉnh đến xã, phường, thị trấn đã tham mưu kịp thời cho cấp ủy, chính quyền thực hiện hiệu quả các kế hoạch đạt được mục tiêu, yêu cầu, giải pháp đã được đề ra. Công tác tuyên truyền đã được thực hiện tại 100% xã, phường, thị trấn, trường học, khu công nghiệp, khu chế xuất; hình thức tuyên truyền phong phú qua đó quần chúng hiểu rõ công tác đấu tranh, phòng chống ma túy, phát hiện tố giác tội phạm, tích cực cảm hóa, giáo dục, giúp đỡ người nghiện, người sau cai nghiện ma túy hòa nhập cộng đồng.
Cụ thể, số vụ phạm tội sản xuất, mua bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma túy từ mức độ nghiêm trọng trở lên được phát hiện, xử lý hàng năm tăng hơn 5% so với năm trước; không để phát sinh tụ điểm phức tạp, triệt xóa các điểm phức tạp về ma túy mỗi năm. Công tác đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định pháp luật. Công tác quản lý học viên, giáo dục nhân cách cho người nghiện tại cơ sở đặc biệt được chú trọng, hạn chế tình trạng học viên gây rối, bỏ trốn. Cơ sở cai nghiện thực hiện tốt công tác điều trị, phục hồi trị liệu giúp người nghiện yên tâm điều trị. Hoạt động tư vấn thay đổi phương pháp, người nghiện và gia đình của người nghiện được chia sẻ, tư vấn, hướng dẫn trong quá trình điều trị nghiện, giảm được sự kỳ thị của cộng đồng đối với người nghiện. Hàng năm 80% số người nghiện và sử dụng ma túy có hồ sơ quản lý được tiếp cận các dịch vụ tư vấn, điều trị, cai nghiện; cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh đáp ứng được các tiêu chuẩn, điều kiện về cai nghiện ma túy.
Theo nhận định của ngành Công an, tình hình tội phạm ma túy, nghiện ma túy vẫn tiếp tục tăng; hoạt động mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tổ chức sử dụng ma túy diễn biến phức tạp. Có những mục tiêu chưa đạt như hạn chế phát sinh người nghiện mới; mỗi năm hơn 1% số người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý đủ tiêu chuẩn đưa ra khỏi diện quản lý và giảm hơn 1% số xã, phường có ma túy so với năm trước. Đến năm 2020 có hơn 20% số xã, phường, thị trấn trọng điểm về ma túy giảm mức độ phức tạp so với năm 2015.
Một số nguyên nhân được phân tích đó là nhận thức một bộ phận cán bộ, người dân chưa đầy đủ, chưa thấy rõ tác hại của ma túy; còn tư tưởng “đèn nhà ai nhà nấy rạng”; sợ đối tượng trả thù nên chưa tích cực tham gia công tác phòng chống, tố giác tội phạm về tệ nạn ma túy. Công tác thống kê người nghiện ma túy còn nhiều khó khăn, tiêu chí thống kê, phân loại người nghiện, người sử dụng ma túy vẫn chưa thống nhất. Phần lớn người nghiện ma túy không thừa nhận hành vi vi phạm của bản thân, không hợp tác với cơ quan chức năng. Mặt khác chưa có quy định cụ thể về biện pháp quản lý, giáo dục đối với người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
Việc xác định tình trạng nghiện theo Thông tư Liên tịch số 17/2015/TTLT-BYT-BLĐTBXH-BCA có vướng mắc, để sót lọt người nghiện. Thông tư Liên tịch số 17/2015/TTLT-BYT-BLĐTBXH-BCA mới chỉ quy định xác định tình trạng nghiện đối với 2 chất ma túy phổ biến nhóm Opiats và chất dạng Amphetamin (ATS). Trên thực tế có những loại sử dụng không thuộc 2 nhóm chất này như chất XLRR-11 có trong cỏ Mỹ.
Thực tế hiện nay cán bộ y tế tại cơ sở còn chưa được đào tạo chuyên môn về điều trị cắt cơn nghiện nên mô hình cai nghiện tại gia đình, cộng đồng ít hiệu quả. Một số người nghiện tham gia điều trị còn có tính ép buộc, có hành vi không trung thực với thầy thuốc, tuân thủ kém, bỏ điều trị, gây mất an ninh trật tự nơi điều trị, sử dụng nhiều loại ma túy, vi phạm pháp luật, bị xử lý hình sự nên không điều trị đúng phác đồ; nhiều người sau cai nghiện gặp khó khăn trong việc tái hòa nhập cộng đồng, không tìm được việc làm, không có thu nhập, không tiếp cận được nguồn vốn vay…, tỷ lệ tái nghiện cao.
Các địa điểm nhạy cảm, phức tạp như quán bar, vũ trường, khách sạn, khu vực đồi núi, ngõ ngách, nơi vắng vẻ, người dân di cư thường các đối tượng lợi dụng để hoạt động phạm tội về ma túy, phát sinh tệ nạn ma túy. Một bộ phận thanh thiếu niên có lối sống cá nhân, hưởng thụ, ăn chơi đua đòi, có những gia đình người nghiện bao che, không phối hợp tốt đối tượng trong giáo dục, cai nghiện tại cộng đồng.
Tình hình lực lượng phòng chống tội phạm ma túy chưa đủ so với nhu cầu công tác; điều kiện phương tiện làm việc còn thiếu; trình độ đào tạo chưa đồng đều cũng làm ảnh hưởng đến hiệu quả so với mục tiêu đề ra của công tác phòng chống ma túy./.
Hồng Hoa