Hạ đường huyết xảy ra khi lượng đường trong máu của bạn giảm xuống quá thấp. Tình trạng này thường xảy ra ở người mắc bệnh đái tháo đường nhưng nó cũng có thể do các yếu tố khác gây ra.
Ngay cả khi không mắc bệnh đái tháo đường, bạn vẫn có thể bị hạ đường huyết. Hạ đường huyết không do đái tháo đường đề cập đến tình trạng một người không mắc bệnh đái tháo đường có lượng đường trong máu thấp, giảm xuống dưới 70 miligam mỗi decilit (70mg/dL).
Các triệu chứng của hạ đường huyết bao gồm: Lo lắng hoặc lú lẫn; Run rẩy; Chóng mặt hoặc mờ mắt; Đau đầu; Đói hoặc thèm đồ ngọt; Khó chịu hoặc thay đổi tâm trạng; Nhịp tim nhanh; Buồn nôn hoặc nôn mửa; Tê hoặc lạnh ở tay hoặc chân; Buồn ngủ; Đổ mồ hôi; Khó nói…
Những triệu chứng này xảy ra do cơ thể bạn không nhận đủ glucose để giữ cho não hoạt động bình thường vì bộ não chúng ta sử dụng glucose làm nguồn năng lượng chính.
Glucose được cung cấp từ thực phẩm nên nó liên quan trực tiếp đến chế độ ăn uống. Khi không có đủ glucose trong máu, cụ thể như gần đây bạn nhịn ăn hoặc không ăn, cơ thể sẽ cố gắng bù đắp bằng cách tăng giải phóng insulin và kích hoạt giải phóng các hormone như adrenaline (epinephrine) và norepinephrine để giúp cơ thể tăng lượng đường trong máu.
Hạ đường huyết không do đái tháo đường có thể xảy ra trong vòng vài giờ sau khi ăn hoặc trong khi đói, khi bạn chưa ăn. Nếu không phải do phản ứng với thuốc, ví dụ như dùng quá nhiều aspirin hoặc mắc bệnh ung thư, bạn có thể kiểm soát các triệu chứng hạ đường huyết bằng chế độ ăn uống.
Bữa sáng: Mọi người nên cố gắng ăn sáng càng sớm càng tốt sau khi thức dậy vì lượng đường trong máu có thể giảm trong đêm, nhất là người bệnh tiểu đường. Bữa sáng có thể ăn trứng luộc chín và bánh mì nướng ngũ cốc nguyên hạt; bột yến mạch với quả mọng (mâm xôi, việt quất, dâu tây...); các loại hạt (hướng dương, hạt điều...); sữa chua với quả mọng, mật ong và bột yến mạch; nước trái cây... Uống nước trái cây không đường sẽ tốt hơn loại có đường.
Bữa trưa nên là một bữa ăn nhỏ nhưng chứa nhiều protein, chất béo lành mạnh và carbohydrate phức hợp giúp giải phóng năng lượng từ từ. Một số gợi ý bữa ăn trưa cho người bị hạ đường huyết và người bệnh tiểu đường như bánh mì sandwich với cá ngừ, gà; đậu phụ với bánh mì ngũ cốc nguyên hạt, rau (salad); salad rau và các loại đậu nấu chín (đậu xanh, đậu đỏ...); cá nướng, khoai lang nướng ăn kèm rau (salad)...
Người hạ đường huyết cần biết chỉ số đường huyết (GI) của thực phẩm để kiểm soát số lượng và khẩu phần, tránh ăn quá nhiều làm tăng đường huyết. Người bệnh tiểu đường nên chọn thực phẩm có GI thấp (dưới 55). Ví dụ, khoai lang có GI tương đối thấp và giàu chất chống oxy hóa, tốt hơn các loại khoai khác như khoai tây.
Bữa tối: Người bệnh tiểu đường, người bị hạ đường huyết nên giảm ăn vào bữa tối. Một lựa chọn tốt cho bữa tối bao gồm protein và carbohydrate phức hợp. Gợi ý về bữa tối mà bạn có thể áp dụng như thịt gà hoặc đậu phụ với gạo lứt và rau, cá hấp và rau luộc hoặc salad, các loại đậu hầm (đậu lăng, đậu tây, đậu xanh) với sốt cà chua...
(Chế độ ăn hợp lý đảm bảo dinh dưỡng giúp cải thiện đường huyết, Ảnh Internet)
Chuyên gia y tế lưu ý, khi hạ đường huyết, bạn nên ăn các món ăn nhẹ giàu dinh dưỡng vào giữa các bữa ăn chính để giữ cho lượng đường trong máu ổn định. Mọi người nên bổ sung món ăn nhẹ đảm bảo đủ vitamin, khoáng chất, chất béo lành mạnh, protein và carbohydrate.
Ăn một bữa ăn nhẹ xen kẽ các bữa ăn chính và gần giờ đi ngủ giúp giữ lượng đường trong máu ổn định suốt cả ngày và đêm. Một số lựa chọn đồ ăn nhẹ lành mạnh như một quả táo nhỏ với một vài lát pho mát, một quả chuối với một ít quả hạch hoặc hạt, một lát bánh mì nướng nguyên hạt với bơ nghiền, bánh quy giòn với một hộp nhỏ cá mòi hoặc cá ngừ; rau củ (cà rốt, ớt ngọt, dưa leo...) chấm với sốt, sinh tố rau củ...
Người tập thể dục thường xuyên có thể cần ăn nhiều bữa hơn vì hoạt động thể chất nhiều và liên tục có thể khiến đường huyết giảm xuống. Bạn nên ăn một bữa ăn nhẹ gồm carbs và protein trước khi tập luyện. Không nên tập thể dục khi bụng đói vì có thể làm hạ đường huyết nghiêm trọng và nhớ bổ sung đủ nước cho cơ thể.
Một số lựa chọn ăn nhẹ cho người thường xuyên hoạt động thể chất gồm một ít quả mọng và bánh quy giòn làm từ ngũ cốc nguyên hạt, sữa chua với quả mọng, một quả táo với một thìa bơ đậu phộng và một lát pho mát, một ít trái cây khô hỗn hợp và các loại hạt, bơ đậu phộng không đường với bánh sandwich...
Tuân theo chế độ ăn uống phù hợp có thể giúp kiểm soát các triệu chứng và ngăn lượng đường trong máu giảm sâu. Giảm lượng đường đơn và tăng lượng carbohydrate phức tạp giúp kiểm soát đường huyết. Người bệnh tiểu đường không nên bỏ hoặc trì hoãn bữa ăn, tránh thực phẩm nhiều đường (đồ ngọt, đồ uống có đường, nước trái cây thêm đường...), chọn thực phẩm có GI thấp, giảm hoặc bỏ uống rượu để kiểm soát đường huyết.
Ăn uống một lượng nhỏ carbohydrate (nước trái cây, bánh quy...) có tác dụng nhanh trong điều trị các trường hợp hạ đường huyết nhẹ. Tuy nhiên, khi gặp các triệu chứng hạ đường huyết nghiêm trọng, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để tránh biến chứng. Nếu không được điều trị, các triệu chứng của hạ đường huyết có thể trở nên thường xuyên và nguy hiểm hơn.
Tóm lại, không nên nhịn đói, hoặc để cơ thể bị đói quá lâu, không nên nhịn ăn mà hoạt động thể lực quá mức. Nhất thiết không được bỏ bữa sáng, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ em, những người có bệnh mạn tính, cơ thể yếu. Tuân thủ đúng chỉ định điều trị của bác sĩ về chế độ dùng thuốc và chế độ ăn uống điều trị bệnh đái tháo đường...
Anh Huy