Người cao tuổi hay người trẻ tuổi đã mắc bệnh tăng huyết áp đều cần được điều trị. Tăng huyết áp thường gặp ở người trên 60 tuổi. Đó là một yếu tố nguy cơ chính gây đột quỵ, bệnh động mạch vành (CAD), suy tim và bệnh thận. Tuy nhiên, nhiều người cao tuổi phải đối mặt với hai thách thức đặc biệt để đạt được kiểm soát tốt huyết áp, đó là: đa số người cao tuổi chủ yếu mắc bệnh tăng huyết áp tâm thu; những người cao tuổi thường khó khăn trong tuân thủ đầy đủ liệu trình điều trị hạ huyết áp.
Tăng huyết áp tâm thu
Hầu hết những người cao tuổi mắc tăng huyết áp chủ yếu là tăng huyết áp tâm thu, trong khi chỉ số huyết áp tâm trương vẫn bình thường hoặc gần như bình thường. Do khi chúng ta già đi, các mạch máu trở nên xơ cứng hơn, vì vậy huyết áp tâm thu (áp lực trong động mạch, trong khi cơ tim co bóp) có khuynh hướng tăng lên. Huyết áp tâm thu 140 mm Hg được xem là giới hạn trên của giá trị bình thường.
- Tăng huyết áp tâm thu là yếu tố nguy cơ cao đối với biến cố tim mạch. Hơn nữa, ở những người trên 60 tuổi, tăng huyết áp tâm thu làm tăng nguy cơ tim mạch cao hơn so với tăng huyết áp tâm trương, ở những người trẻ thì ngược lại.
Các kết quả thống kê cho thấy, tăng huyết áp tâm thu làm tăng gấp đôi nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Vì vậy, điều trị tăng huyết áp tâm thu là rất quan trọng và giúp hạn chế các biến cố tim mạch.
- Điều trị tăng huyết áp tâm thu ở người cao tuổi có thể đối mặt với một vấn đề khó khăn, đó là, trong việc điều trị giảm huyết áp tâm thu, điều quan trọng là không để làm giảm đồng thời huyết áp tâm trương quá nhiều. Bởi vì trong những người cao tuổi mắc bệnh mạch vành (CAD), giảm huyết áp tâm trương dưới 60 hoặc 65 mm Hg liên quan với sự gia tăng khởi phát của các cơn đau tim và đột quỵ.
Vì vậy, trong điều trị tăng huyết áp tâm thu, cần thiết giảm huyết áp tâm thu dưới 140 mm Hg - hoặc gần đến 140 mm Hg càng tốt - trong khi vẫn giữ huyết áp tâm trương trên 60 hoặc 65 mm Hg.
Phòng tránh và điều trị tăng huyết áp ở người cao tuổi
Để cải thiện chất lượng sống cũng như duy trì tuổi thọ dài lâu, việc cân bằng huyết áp là điều vô cùng quan trọng nhất là khi người cao tuổi là nhóm có nguy cơ cao bị tăng huyết áp. Mặc dù tăng huyết áp nguy hiểm nhưng việc điều trị căn bệnh này chủ yếu dựa vào việc thay đổi lối sống hằng ngày. Sau đây là những biện pháp phòng tránh và điều trị tăng huyết áp ở người cao tuổi cần nên biết:
- Sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp ở người già theo chỉ định của bác sĩ, một vài loại thuốc thường được sử dụng như thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc ức chế men chuyển, thuốc giãn mạch...
- Người cao tuổi tăng huyết áp nên thường xuyên kiểm tra huyết áp tại nhà, điều này giúp theo dõi được tình trạng huyết áp cũng như có sự chuẩn bị cho vấn đề cao huyết áp có thể xảy ra. Tuy nhiên bên cạnh việc kiểm tra huyết áp, người cao tuổi nên đi khám sức khỏe định kỳ, đây là biện pháp hữu hiệu nhất để phát hiện và điều trị những vấn đề liên quan đến sức khỏe, trong đó có tăng huyết áp.
- Hạn chế ăn nhiều muối: nhiều nghiên cứu y khoa chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa muối và tình trạng tăng huyết áp. Khi nạp quá nhiều muối vào cơ thể so với mức cần thiết, lượng Na+ sẽ bị vận chuyển vào tế bào cơ, gây ra tình trạng tăng huyết áp. Ăn nhạt hơn là biện pháp hữu hiệu giúp người già hạn chế tình trạng này xảy ra.
- Giảm cân: cân nặng có ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng tăng huyết áp, nghĩa là người béo phì có nguy cơ tăng huyết áp gấp đôi so với người bình thường. Chính vì vậy việc giảm cân đối với người béo phì và duy trì cân nặng lý tưởng đối với người bình thường là vô cùng quan trọng trong phòng tránh và cả điều trị tăng huyết áp.
- Bỏ thuốc lá: Lượng cholesterol tốt có trong máu sẽ suy giảm do hút nhiều thuốc khiến nguy cơ đông máu gia tăng và khó nhận biết các triệu chứng đau ngực, khiến người bệnh không kịp thời nhận biết những nguy cơ của cơ thể. Ngoài ra, hút thuốc còn làm giảm hoạt động của hệ thống tim mạch, nhịp tim tăng cao hơn, gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm khác cho người cao tuổi.
- Tập thể dục hằng ngày: rèn luyện cơ thể không chỉ tốt cho người cao tuổi nói riêng mà có nhiều lợi ích cho mọi lứa tuổi. Chỉ cần đi bộ nhanh khoảng 30 phút mỗi ngày cũng giúp người cao tuổi phòng tránh nhiều bệnh lý nguy hiểm như bệnh đái tháo đường, tim mạch và cả tăng huyết áp.
- Chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường ăn nhiều chất xơ, chất béo có nguồn gốc thực vật, các loại hạt có tác dụng hạ cholesterol xấu trong cơ thể.
- Hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu bia, cà phê... Các chất này thường gây ảnh hưởng nhất định đến huyết áp, đặc biệt là người cao tuổi.
Việc duy trì chế độ ăn uống khoa học cùng lối sống lành mạnh sẽ giúp huyết áp ở người cao tuổi sớm trở lại trạng thái cân bằng và hạn chế tối đa nguy cơ mắc những bệnh lý thường gặp.
Hữu Cao