Vừa qua, Khoa Ngoại lồng ngực Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa đã mổ cấp cứu thành công bệnh nhân Lê Việt Thắng, 69 tuổi, ở huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quãng Ngãi bị vỡ phình động mạch chủ bụng.
Đây là trường hợp bệnh nhân được Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quãng Ngãi trong quá trình chuyển viện vào Bệnh viện Chợ Rẫy TP Hồ Chí Minh, trên đường đi diễn tiến bệnh chuyển xấu nên đưa vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa cấp cứu. Lúc vào viện, bệnh nhân đã được chụp CT phát hiện đã bị vỡ phình động mạch chủ bụng- chậu 2 bên, xuất huyết tương nhiều, nguy cơ tử vong cao. Bệnh nhân đã được các bác sĩ Khoa Ngoại lồng ngực tiến hành mổ thay mạch máu nhân tạo, hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu liên tục tại Khoa Hồi sức tích cực và chống độc.
Chúng ta hiểu rằng phình động mạch chủ bụng là động mạch chủ đoạn dưới thận dẫn trên 1,5 lần so với động mạch chủ bình thường. Đáng lưu ý là đa số bệnh nhân phình động mạch chủ bụng không có triệu chứng, thường biểu hiện cấp tính bằng vỡ phình. Nguyên nhân thường gặp nhất của phình động mạch chủ bụng là do xơ vữa động mạch (chiếm 95%); các nguyên nhân khác ít gặp hơn bao gồm nhiễm trùng, viêm, bóc tách mạn, chấn thương, bệnh viêm mạch máu, bệnh lý mô liên kết hay các rối loạn bẩm sinh.
Về giới tính, bệnh phình động mạch chủ bụng ở nam giới gấp 4 lần nữ giới, phần lớn bệnh nhân trên 60 tuổi khi phình động mạch chủ bụng tiến triển làm cho người bệnh đau bụng, đau lưng, khối vùng bụng đập theo nhịp mạch và có âm thổi, hạ huyết áp. Thỉnh thoảng bệnh nhân có các triệu chứng của chèn ép các cơ quan lân cận, huyết khối tại chỗ phình, thuyên tắc xa do huyết khối hay bóc tách.
Bệnh thường được tiến hành các xét nghiệm như siêu âm Duplex giúp phát hiện, đo kích thước phình và theo dõi phình động mạch chủ bụng. Chụp mạch máu bằng CT scan để đánh giá hình dạng túi phình, đo các thông số để thực hiện can thiệp nội mạch. Chụp mạch số hóa xóa nền DSA giúp xác định kích thước bằng các market cản quang có khoảng cách 1cm có thể đánh giá kích thước động mạch và hệ thống mạch máu gần kề.
Biến chứng nghiêm trọng nhất của phình động mạch chủ bụng là kích thước túi phình tăng dần cho đến khi vỡ, người bệnh nếu được phát hiện sớm cần phải theo dõi tiến triển của phình động mạch chủ bụng. Khi kích thước phình động mạch chủ bụng > 5,5 cm bệnh nhân phải được điều trị sửa túi phình.
Điều trị bằng phẫu thuật là cắt bỏ túi phình và thay thế bằng đoạn mạch máu nhân tạo, kết quả của phẫu thuật còn tùy thuộc vào bệnh lý đi kèm của bệnh nhân. Nếu người bệnh có bệnh tim phổi nặng, phẫu thuật bụng nhiều lần trước đó, tỷ lệ biến chứng và tử vong lên đến 40%. Điều trị can thiệp nội tim mạch là phương pháp điều trị thay thế quan trọng cho phẫu thuật. Người bệnh được đặt stent-graft từ động mạch đùi đưa đến động mạch chủ trên và dưới đoạn phình.
Ở khu vực miền Trung, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa là bệnh viện triển khai thành công kỹ thuật thay mạch máu nhân tạo, số bệnh nhân bị phình hoặc vỡ động mạch chủ bụng tại bệnh viện trong thời gian qua hơn 10 trường hợp.
Bảo Trâm