Thời kỳ sau giải phóng năm 1975, tình hình dịch bệnh của tỉnh Khánh Hòa rất phức tạp, nhiều dịch bệnh xảy ra như dịch tả, dịch hạch, ở miền núi thì có sốt rét.
Theo TS.BS Lê Tấn Phùng- Trưởng phòng Nghiệp vụ Y Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa- ngăn chặn đẩy lùi được dịch bệnh sốt rét là một thành tựu rất quan trọng đối với công tác y tế dự phòng. Sau năm 1975, dân cư miền núi ở Khánh Sơn, Khánh Vĩnh bệnh sốt rét là nỗi ám ảnh. Đi vào Khánh Sơn, Khánh Vĩnh giống như đi vào rừng thiêng nước độc; ai đi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh trở về trong người đều mang mầm bệnh sốt rét. Những năm 1980, có đến 70-80% người bệnh nhập viện điều trị tại huyện Khánh Sơn, huyện Khánh Vĩnh là mắc bệnh sốt rét, đến năm 2000 bệnh sốt rét dần được dự phòng tốt, số bệnh nhân mắc sốt rét giảm dần, huyện Khánh Vĩnh số bệnh nhân mắc sốt rét nay ít hơn huyện Khánh Sơn.
BS.CKII Nguyễn Văn Hải- Giám đốc Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh chia sẻ, 10 năm trở lại đây các bệnh dịch như sốt xuất huyết, tay chân miệng, cúm A(H1N1) lại nổi lên. Về sốt xuất huyết trước năm 2005 thường xuất hiện theo chu kỳ 3-4 năm xuất hiện một lần, týp xuất hiện trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa là týp D2; tuy nhiên qua xác định của Viện Pasteur Nha Trang, hiện nay bệnh sốt xuất huyết trên địa bàn xuất hiện cả 4 týp D1, D2, D3 và D4. Có thể do sự thay đổi của khí hậu, sự tác động của con người trên 10 năm qua, diễn biến của dịch bệnh sốt xuất huyết phức tạp, không có chu kỳ, không có đỉnh dịch. Những năm 2010, 2012, 2013 mỗi năm luôn có 2 đỉnh dịch, đuôi dịch của năm nay là đỉnh dịch của năm kế tiếp; số ca mắc sốt xuất huyết tăng cao, năm 2013 số mắc bệnh sốt xuất huyết tỉnh Khánh Hòa cao nhất trong toàn quốc với 4 trường hợp tử vong. Năm 2014 vừa qua toàn tỉnh có hơn 1.000 ca mắc sốt xuất huyết, không có trường hợp tử vong; so với cùng kỳ năm 2013, số mắc sốt xuất huyết giảm gần 85%, tất cả các huyện, thị xã, thành phố số ca mắc sốt xuất huyết đều giảm.
TS.BS Lê Tấn Phùng khi nói về tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi, thời kỳ năm 1975 kinh tế còn khó khăn, phương pháp triển khai phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em nhiều hạn chế, tỷ lệ suy dinh dưỡng lúc đó đến 60-70%; đặc biệt ở huyện Khánh Sơn, huyện Khánh Vĩnh tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi lên gần 80-90%. Vừa qua, nghiên cứu năm 2013 của Sở Y tế trên 8 huyện, thị xã, thành phố cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi giảm xuống còn 10%; huyện Khánh Sơn, huyện Khánh Vĩnh tỷ lệ ở mức 30-40%; đây là một thành tựu vượt bậc, một tiến bộ rất lớn, cho thấy sự đầu tư đúng, hiệu quả của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, sự nỗ lực, công sức đóng góp rất lớn từ cán bộ nhân viên toàn ngành y tế và của cả cộng đồng.
Một tiến bộ đáng ghi nhận đối với công tác phòng chống dịch bệnh đó là sự trưởng thành của hệ thống y tế dự phòng, trình độ của cán bộ nhân viên y tế hệ dự phòng ngày càng được nâng cao, khả năng nhận biết dịch, khả năng khống chế dịch, khả năng bao vây dịch, khả năng phối hợp với các ban ngành đoàn thể, huy động sức mạnh cộng đồng ngày càng hiệu quả. Bằng chứng sinh động đó là dịch cúm A(H1N1), nhờ có biện pháp chủ động, ngăn chặn kịp thời, chỉ đạo quyết liệt của các cấp kịp thời, đúng phương hướng vì vậy chỉ trong vòng 4 tháng tỉnh Khánh Hòa đã chặn đứng được hoàn toàn dịch cúm A(H1N1). Đối với dịch Ebola, dịch hạch, toàn hệ thống kiểm dịch y tế quốc tế đã tăng cường giám sát chặt chẽ các cửa ngõ hàng không cảng quốc tế, nhờ vậy hoàn toàn ngăn chặn được, chủ động phòng chống tốt dịch bệnh nguy hiểm xâm nhập vào Việt Nam.
Song hành công tác phòng chống dịch, công tác truyền thông phòng chống dịch bệnh trên địa bàn tỉnh cũng đã phát triển rất mạnh, truyền thông có phương pháp, có hướng dẫn cụ thể cho người dân, có chủ điểm thông điệp rõ ràng dựa trên những bằng chứng cụ thể, qua đó khuyến khích được sự tham gia tích cực của người dân vào công tác phòng chống dịch bệnh ngay tại hộ gia đình và cả cộng đồng.
Chương trình tiêm chủng mở rộng của tỉnh Khánh Hòa hàng năm đều đạt tỷ lệ 95%, những bệnh lưu hành như ho gà, bạch hầu, uốn ván…không thấy xuất hiện trên địa bàn. Công tác tiêm chủng mở rộng luôn được hệ thống y tế, thực hiện đúng theo quy định, an toàn đối với công tác tiêm chủng, theo dõi chặt chẽ sau tiêm, duy trì tốt thành quả chương trình tiêm chủng mở rộng tại các huyện, thị xã, thành phố.
Theo đánh giá của TS.BS Lê Tấn Phùng, công tác phòng chống HIV/AIDS, phòng chống bệnh ung thư, phòng chống bệnh đái tháo đường, phòng chống bệnh tăng huyết áp…trong những năm qua ngành y tế Khánh Hòa thực hiện rất tốt; số người nhiễm mới HIV đã chững lại; công tác điều trị ARV được triển khai rất tốt; số ca nhiễm HIV, tử vong do AIDS đang có chiều hướng đi xuống. Mô hình bệnh tật hiện nay các bệnh không lây nhiễm đang tăng lên, do vật các bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư đang được tỉnh rất quan tâm, nhiều đề tài nghiên cứu khoa học đang được triển khai, đó sẽ là những bằng chứng quan trọng để xây dựng các kế hoạch dài lâu hơn phòng chống tốt những bệnh mới nổi này.
BS.CKII Nguyễn Văn Hải chia sẻ, hệ thống trang thiết bị phòng chống dịch bệnh, xét nghiệm cũng như công tác đào tạo cán bộ, nhân viên phòng chống dịch bệnh của tỉnh khá đầy đủ ở cả tuyến tỉnh và tuyến huyện, các máy móc sử dụng xử lý dịch, máy phun thuốc, hóa chất xử lý, khử khuẩn…đều được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng.
Hy vọng với những thành tựu to lớn của công tác phòng chống dịch bệnh, của toàn hệ thống y tế dự phòng, đó là sự tin cậy rất to lớn vào hệ thống y tế dự phòng cả tỉnh Khánh Hòa, góp phần quan trọng về chất lượng đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho người dân tỉnh Khánh Hòa.
Bảo Trâm