Loạn thần thuộc nhóm bệnh lý rối loạn thần kinh, người bệnh không thể tự kiểm soát suy nghĩ của mình, không tự phán đoán hay suy nghĩ được việc mà bản thân đã và sẽ làm, người bệnh không thể suy xét, điều khiển cảm xúc của bản thân như những người bình thường được.
Người bệnh loạn thần đặc biệt ở người già sẽ luôn có một niềm tin vào một điều gì đó mặc dù nó hoàn toàn trái ngược với thực tế, ví dụ hoang tưởng ảo giác, hoang tưởng tự cao, suy nghĩ không rõ ràng, lời nói thiếu mạch lạc, lộn xộn, hành động bất thường, có những hành vi gây nguy hiểm cho bản thân, người xung quanh, không thể tự vệ sinh cá nhân cho bản thân, không có hứng thú với mọi hoạt động, xuất hiện thái độ dửng dưng, lạnh nhạt, không cảm xúc, tâm trạng có thể trầm cảm hoặc hưng phấn.
Hiện nay y học vẫn chưa tìm được nguyên nhân chính xác gây bệnh loạn thần. Có những yếu tố làm gia tăng tình trạng bệnh gồm di truyền, người bệnh có những sự thay đổi trong não, do tuổi tác. Để chẩn đoán người bệnh được chỉ định làm xét nghiệm máu, xét nghiệm hình ảnh học não, chụp MRI não để loại trừ một số bệnh thực thể.
Điều trị loạn thần sử dụng thuốc, không thể điều trị dứt điểm hoàn toàn căn bệnh nhưng có thể kiểm soát hiệu quả các triệu chứng rối loạn thần kinh, ảo tưởng, hoang tưởng. Đối với người già có thể dùng đường tiêm 1-2 lần/tháng không phải uống thuốc hàng ngày. Đối với điều trị bằng liệu pháp tâm lý, người bệnh điều trị ngoại trú, nếu bệnh nặng phải nhập viện để hạn chế những hành vi không kiểm soát.
Bệnh loạn thần nếu không được điều trị đúng phác đồ có khả năng làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh, lâu dài người bệnh không thể tự chăm sóc cho mình và dễ phát sinh ra những bệnh khác. Loạn thần không thể phòng ngừa nhưng nếu phát hiện sớm hiệu quả điều trị càng cao.
Theo các chuyên gia tâm thần, việc điều trị bệnh tâm thần nhằm mục đích cắt các rối loạn tâm thần (cắt cơn), chống tái phát và phục hồi chức năng. Điều trị thuốc có thể cắt được các hoang tưởng, ảo giác, hưng phấn ngôn ngữ, vận động bằng sử dụng thuốc an thần, làm giảm nhẹ và hết các triệu chứng trầm cảm bằng thuốc chống trầm cảm, điều trị lo âu bằng thuốc bình thần, chống tái phát bằng thuốc chỉnh khí sắc.
Đối với thuốc an thần cắt các hoang tưởng, ảo giác, hưng phấn ngôn ngữ, vận động tăng trương lực có các thuốc haloperidol, olanzapin. Thuốc chống trầm cảm có amitriptylin, sertralin, fluoxetin. Thuốc chỉnh khí sắc, chống động kinh có cả cơn hưng cảm và trầm cảm có valproat, carbamazepin. Thuốc bình thần điều trị lo âu có diazepam, clonazepam, clozepat. Nguyên tắc sử dụng các thuốc hướng tâm thần là dùng càng sớm càng tốt, điều trị kéo dài, điều chỉnh các tác dụng phụ của thuốc và kết hợp liệu pháp tâm lý - xã hội.
Thuốc an thần, aminazin (clopromazin, largaetil) có tác dụng an dịu mạnh, tốt cho hội chứng hưng cảm, chống hoang tưởng, ảo giác yếu. Thuốc chống chỉ định đối với người viêm gan, suy thận, hôn mê, rối loạn trầm cảm. Liệu trình tấn công 1-2 tháng sau đó giảm dần duy trì bằng 1/2 đến 2/3 liều tấn công và duy trì theo chỉ định từng bệnh. Thuốc gây tác dụng phụ là mạch nhanh, huyết áp hạ, sốt, rối loạn ngoại tháp, mệt mỏi buồn ngủ, trầm cảm, thiếu máu nhược sắt, gây tăng cân và xạm da.
Đối với thuốc olanzapin có tác dụng chống hoang tưởng, ảo giác mạnh; chống hưng cảm tốt, không gây ngoại tháp. Thuốc sử dụng cho các bệnh loạn thần do chấn thương sọ não, sử dụng ma túy. Tác dụng phụ là gây ngủ nhiều, ăn nhiều, liều dùng 5-20 mg/ngày và uống vào buổi tối.
Thuốc Amitriptylin (elavil, laroxyl) có tác dụng chống trầm cảm, chống lo âu. Thuốc gây tác dụng phụ như khô miệng, đắng miệng, bí đái (u xơ tuyến tiền liệt). Chỉ định thuốc trong trường hợp lo âu, đái dầm, mất ngủ tiên phát. Thuốc chống chỉ định trong bệnh thiếu máu cơ tim, u tuyến tiền liệt, thường viên 25mg. Đối với thuốc Sertralin viên 50mg và 100mg, thuốc ít có tác dụng phụ, liều củng cố thường dung tối thiểu 1 năm. Thuốc Lexomil chống lo âu rất tốt, khó gây phụ thuộc hơn Seduxen, thuốc không nên sử dụng quá 1 tháng. Thuốc chỉnh khí sắc Valproat kết hợp thuốc an thần điều trị cơn hưng cảm có tác dụng gây tăng cân nếu dùng kéo dài./.
Anh Huy