Ngày 25/10/2023, Ban bí thư đã ban hành Chỉ thị số 25-CT/TW về tiếp tục củng cố, hoàn thiện, nâng cao chất lượng họat động của y tế cơ sở trong tình hình mới.
Theo đánh giá của Ban bí thư, hiện nay chính sách pháp luật về y tế cơ sở chưa hoàn thiện, một số cấp ủy Đảng, chính quyền chưa nhận thức, phát huy đầy đủ vai trò, vị trí, tầm quan trọng của y tế cơ sở dẫn đến chưa quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đúng mức việc củng cố, tăng cường năng lực cho mạng lưới y tế cơ sở, nhất là ứng phó với tình huống khẩn cấp về dịch bệnh.
Đối với mô hình tổ chức y tế cơ sở thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh và phát hiện sớm, quản lý bệnh, quản lý và nâng cao sức khỏe người dân, chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, mô hình tổ chức chưa ổn định.
Một thực tế là nguồn lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc, vật tư y tế còn hạn chế, chế độ chính sách cho đội ngũ cán bộ chưa phù hợp, chưa thu hút được người có trình độ chuyên môn giỏi gắn bó lâu dài với y tế cơ sở.
Với mục tiêu nâng cao chất lượng, hiệu quả họat động của y tế cơ sở, quan điểm y tế cơ sở là nền tảng, phát triển vững chắc hệ thống y tế cơ sở, xây dựng mạng lưới y tế rộng khắp, gần dân, Ban bí thư yêu cầu các cấp ủy, tổ chức Đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt 5 nhiệm vụ. Cụ thể:
Một là nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, hệ thống chính trị về vai trò, vị trí, tầm quan trọng của y tế cơ sở với nhiệm vụ là chăm sóc sức khỏe ban đầu, sơ cấp cứu, khám chữa bệnh, quản lý sức khỏe cá nhân và bệnh không lây nhiễm, phòng chống dịch bệnh và nâng cao sức khỏe Nhân dân thông qua các chương trình y tế công cộng, công tác dân số, tạo điều kiện cho người dân chăm sóc sức khỏe thường xuyên ngay tại cộng đồng, hướng tới bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát chính quyền, cơ quan chuyên môn trong thực hiện trách nhiệm, nâng cao chất lượng họat động và tạo thuận lợi cho người dân trong tiếp cận, sử dụng dịch vụ y tế cơ sở, nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số gắn với mục tiêu bảo đảm công bằng trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Người đứng đầu các cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, ngành y tế phải nêu cao trách nhiệm đối với họat động của y tế cơ sở thuộc phạm vi phụ trách.
Các cấp phải thường xuyên tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, Đảng viên và Nhân dân phương châm phòng bệnh hơn chữa bệnh, yêu cầu của công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, vai trò, nhiệm vụ của y tế cơ sở; mở rộng và đa dạng hóa các họat động truyền thông, giáo dục sức khỏe, phổ biến kiến thức để nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi trong bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe, đẩy mạnh phong trào rèn luyện, nâng cao sức khỏe toàn dân.
Hai là đối với công tác quản lý nhà nước, phối hợp với các cơ quan, tổ chức, cần chú trọng lồng ghép chỉ tiêu về y tế cơ sở và các chỉ tiêu liên quan đến sức khỏe, y tế trong chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm, 5 năm, 10 năm của quốc gia và địa phương.
Cần thực hiện chính sách pháp luật về y tế cơ sở đồng bộ với chính sách pháp luật về bảo hiểm y tế (BHYT), khám bệnh, chữa bệnh, dược, phòng và chống bệnh truyền nhiễm, an toàn thực phẩm, bảo đảm y tế cơ sở giữ vai trò tuyến đầu trong phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Cần khuyến khích y tế tư nhân, tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, y tế dự phòng và kết nối y tế cơ sở trong quản lý sức khỏe cá nhân.
Kiện toàn tổ chức bộ máy y tế cơ sở gồm y tế thôn bản; trạm y tế xã; phường, thị trấn; trung tâm y tế huyện; y tế trường học; y tế cơ quan, nông, lâm trường, doanh nghiệp và y tế khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu chế xuất.
Họat động của Trạm y tế xã phải gắn với quản lý toàn diện sức khỏe cá nhân, quản lý điều trị bệnh không lây nhiễm, bệnh mạn tính, dinh dưỡng cộng đồng, thực hiện họat động khám bệnh, chữa bệnh theo mô hình y học gia đình kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại, kết hợp quân y và dân y gắn với y tế trường học.
Ban bí thư thống nhất mô hình tổ chức, quản lý đối với Trung tâm Y tế huyện theo hướng chịu sự quản lý toàn diện của UBND cấp huyện, thực hiện chức năng tham mưu quản lý nhà nước về y tế, dân số, an toàn thực phẩm trên địa bàn, có nhiệm vụ quản lý, hướng dẫn nâng cao chất lượng nguồn lực và tổ chức họat động chuyên môn của y tế cơ sở.
Tổ chức và họat động của Trạm y tế phải phù hợp với quy mô, cơ cấu dân số, điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng tiếp cận của người dân. Các tỉnh, thành phố có mật độ dân cư cao sắp xếp Trạm y tế theo quy mô dân số, không nhất thiết theo địa giới hành chính. Các khu công nghiệp, khu công nghệ cao…, căn cứ quy mô lao động, điều kiện thực tiễn và nhu cầu để thành lập y tế cơ sở phù hợp.
Ba là đối với phương thức phân bổ ngân sách theo hướng nhà nước giữ vai trò chủ đạo, tăng chi cho y tế cơ sở dựa trên kết quả họat động và điều kiện thực tiễn, áp dụng phương thức nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ cho y tế cơ sở thực hiện các gói dịch vụ y tế cơ bản, chi trả theo hướng khuyến khích cung ứng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý sức khỏe dân cư tại cộng đồng. Tăng nguồn lực cho y tế dự phòng, sàng lọc, phát hiện bệnh sớm.
Hoàn thiện giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh BHYT theo hướng tính đúng, tính đủ, xác định rõ chính sách phúc lợi, chính sách an sinh trong giá dịch vụ y tế. Tiếp tục nghiên cứu tăng mức đóng BHYT theo lộ trình phù hợp từng bước mở rộng danh mục dịch vụ thuộc phạm vi y tế cơ sở do Quỹ BHYT chi trả phù hợp với mức đóng.
Ban bí thư yêu cầu sớm hoàn thành mục tiêu mọi người dân đều được quản lý sức khỏe toàn diện, phấn đấu đến năm 2030, tỉ lệ tham gia BHYT đạt trên 95% dân số; trên 95% người dân sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu tại y tế cơ sở được BHYT chi trả; trên 95% dân số được quản lý sức khỏe, người có nguy cơ cao mắc bệnh được kiểm tra sức khỏe ít nhất mỗi năm một lần, hướng tới kiểm tra sức khỏe định kỳ cho toàn dân.
Giải pháp quan tâm là phát triển mô hình bác sĩ gia đình, thiết lập hệ thống chuyển tuyến chuyên môn linh họat, phát huy vai trò của y học cổ truyền, đẩy mạnh kết hợp quân – dân y, nâng cao năng lực y tế vùng khó khăn, biên giới, hải đảo.
Đối với áp dụng công nghệ thông tin, y tế cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kết nối giữa y tế cơ sở với y tế tuyến trên và người dân trong tư vấn, khám bệnh, chữa bệnh từ xa, thống kê, quản lý dữ liệu về y tế cơ sở thống nhất với hệ thống y tế trong cả nước.
Ban bí thư đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, mỗi Trạm y tế có ít nhất một bác sĩ cơ hữu, mỗi thôn bản có một nhân viên y tế được đào tạo chuyên môn. Cần có chính sách đào tạo đặc thù cho khu vực khó khăn, hình thức đào tạo linh họat, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức y khoa liên tục.
Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, có chính sách tiền lương, phụ cấp, chế độ đãi ngộ tương xứng. Có chính sách đột phá để thu hút nhân lực có trình độ giỏi làm việc, gắn bó lâu dài với y tế cơ sở nhất là vùng khó khăn, biên giới, hải đảo; thực hiện hiệu quả việc luân phiên luân chuyển, điều động nhân lực y tế để hỗ trợ thường xuyên cho y tế cơ sở./.
Văn Hanh