Nghe kém là một khiếm khuyết về thính giác thường gặp ở trẻ em. Các trường hợp ở trẻ điếc xảy ra trước khi hình thành ngôn ngữ làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ, làm trẻ chậm phát triển trí tuệ, rối loạn hành vi, tâm sinh lý, tăng gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Phẫu thuật cấy ốc tai điện tử là một kỹ thuật tiên tiến nhằm thay thế ốc tai không hoạt động bằng một vi mạch được cấy vào trong ốc tai. Phẫu thuật được thực hiện đối với những trường hợp nghe kém nặng và sâu, không đáp ứng với máy trợ thính. Sự thành công của phẫu thuật cấy ốc tai điện tử sẽ đem lại cơ hội nghe nói cho các bệnh nhân.
Từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017, nhóm tác giả nghiên cứu Trần Văn Khen cùng cộng sự Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa thực hiện nghiên cứu mô tả từng ca có can thiệp báo cáo đề tài kết quả bước đầu phẫu thuật cấy ốc tai điện tử. Đối tượng nghiên cứu là 4 bệnh nhân nghe kém từ nặng đến sâu, sau thời gian đeo máy trợ thính không đáp ứng. Các bé có tuổi nhỏ hơn 12 tháng tuổi; điếc sâu hai tai với thính lực đồ đơn âm > 90 dB; đeo máy nghe không hiệu quả. Đo ABR không có tổn thương sau ốc tai; chụp CT thấy ốc tai có cấu trúc bình thường. Chụp MRI có sự hiện diện của dây thần kinh số 8 bình thường, không có u não, không có rối loạn về tâm lý. Theo tác giả nghiên cứu, quy trình chuẩn bị cấy ốc tai, bệnh nhân được khám cẩn thận, khai thác kỹ thông tin, tiền sử bệnh của mẹ trong thai kỳ. Bệnh nhân được thực hiện các chủng ngừa đối với bệnh nhân như viêm màng não mũ, viêm màng não mô cầu, viêm não Nhật Bản, Sởi, Quai bị, Rubella trước 1 tháng, trước khi phẫu thuật; kiểm tra thính lực gồm đo nhĩ lưỡng, đo phản xạ cơ bàn đạp, đo âm ốc tai OAE (Otoacoustic Emission), đo điện thính giác thân não ABR (Auditory Brainstem Response); chụp CT xương thái dương đánh giá ốc tai; thông bào xương chũm, chuỗi xương con, cấu trúc tai trong. Chụp MRI tai não đánh giá kiểm tra dây thần kinh số 8, bệnh lý não. Đánh giá sự phát triển vận động của trẻ so với tuổi, phát hiện những vấn đề liên quan tâm lý; Nội soi tầm soát các bệnh Tai mũi họng và khám tiền mê, tiên lượng chuẩn bị tốt cho phẫu thuật.
BS Khen mô tả phẫu thuật cấy ốc tai; bệnh nhân được gây mê nội khí quản, rạch da sau tai, bộc lộ cơ thái dương, bóc tách tạo vạt cân cơ thái dương để che phủ thiết bị trong của ốc tai điện tử. Sau khi mở vào ốc tai qua màng cửa sổ tròn, khoan tạo giường đặt bộ phận tiếp nhận trong và đường dẫn. Đặt dây dẫn điện cực của ốc tai điện tử qua lỗ mở cửa sổ tròn. Cố định dây điện cực bằng mô cơ đặt xung quanh lỗ mở vào ốc tai; kiểm tra tình trạng hoạt động các điện cực bằng cách đo trở kháng và trường (Impedence and Field Telemetry – IFT) và đo đáp ứng thần kinh hạch xoắn ốc tai ART. Dùng vạt cơ thái dương che phủ lên thân điện cực, may da từng lớp, cắt chỉ sau 7 ngày.
Bệnh nhân được tái khám sau 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng và 1 năm đầu tiên. Dựa theo tiêu chí đánh giá của tác giả Lê Trần Quang Minh gồm 4 tiêu chí: Tốt khi điện cực đặt đúng vị trí, không có biến chứng nặng, vết thương lành tốt; Khá - điện cực đặt đúng vị trí, có biến chứng nhưng giải quyết tốt không có di chứng; Trung bình khi có biến chứng và để lại di chứng; Xấu khi không đặt được điện cực. Về đánh giá kết quả huấn luyện nghe nói, bệnh nhân được tái khám hiệu chỉnh máy 1 tháng/lần, cho đến khi thính lực đạt đến vùng ngôn ngữ; sau đó 3-6 tháng/lần tái khám hiệu chỉnh máy.
BS Khen cho biết 4 bệnh nhân đều có mức độ nghe kém độ 4 (nghe kém sâu hơn 90 dB); nghe kém trước ngôn ngữ. Cả 4 trường hợp mẹ đều có sốt phát ban không rõ nguyên nhân trong 3 tháng đầu thai kỳ. Có 2 bệnh nhân phẫu thuật tại tai phải; 2 trường hợp phẫu thuật cả 2 tai. Thời gian phẫu thuật trung bình 20 phút; Đánh giá sau đặt điện cực, 4/4 ca đúng vị trí, đáp ứng thần kinh thính giác (ART) ở tất cả các kênh, có trở kháng IFT < 5 Kohm. Chụp X-quang kiểm tra điện cực đúng vị trí, xoắn theo ốc tai. Đánh giá sau 6 tháng phẫu thuật 4/4 trường hợp đạt kết quả tốt; thính lực đồ cải thiện so với trước phẫu thuật, sức nghe của các bệnh nhân nằm trong vùng ngôn ngữ; 45-50 dB.
BS Khen cho biết các bệnh nhân đều có 3 tháng sử dụng máy trợ thính nhưng không hiệu quả; tất cả đều phù hợp với chỉ định đặt ốc tai điện tử. Sau mổ 4/4 ca đều ổn định; loại điện cực sử dụng là Medel. Các trường hợp đều chảy máu ít, không chảy máu thứ phát; không nhiễm trùng vết mổ. 01 tháng sau phẫu thuật các bệnh nhân được kích hoạt máy, hiệu chỉnh và đưa vào chương trình huấn luyện nghe nói với sự hợp tác giữa trẻ, người nhà và chuyên viên âm ngữ trị liệu. Các trẻ đã có khả năng nói từng từ kết hợp thành câu nhưng chưa nói được câu hoàn chỉnh; tiếp tục huấn luyện lâu dài để trẻ phát triển khả năng nghe, nói tốt hơn.
Huy Hoàng