Theo báo cáo của Cục Y tế Dự phòng – Bộ Y tế, năm 2014 cả nước ghi nhận hơn 31.800 trường hợp mắc sốt xuất huyết tại 50 tỉnh, thành phố, khu vực miền Nam chiếm tỷ lệ gần 78%, miền Trung 12%. Có 20 người tử vong vì sốt xuất huyết, miền Nam 19 người và 01 người ở miền Trung.
So với năm 2013, số mắc sốt xuất huyết toàn quốc giảm gần 52%. Nếu tính tỷ lệ mắc sốt xuất huyết trên 100.000 dân, đứng đầu là tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với tỷ lệ 181,3 (số mắc sốt xuất huyết gần 2.200 trường hợp). Tiếp theo là tỉnh Bình Dương với tỷ lệ 139,0, Tỉnh Đồng Nai với tỷ lệ 112,6. Tỉnh Khánh Hòa đứng ở vị trí thứ 4 với tỷ lệ 85,1 (số mắc sốt xuất huyết là 1.068 trường hợp).
Về phân bố mắc sốt xuất huyết theo tuổi, năm 2014 số trường hợp người lớn mắc bệnh chiếm 51%, trẻ em 49%. Kết quả phân lập virut qua 3.562 mẫu bệnh phẩm có 750 mẫu dương tính, 04 tuýp virut D1, D2, D3, D4 đều đang lưu hành tại Việt Nam, riêng năm 2014 túyp D1 và túyp D3 chiếm ưu thế hơn túyp D2 và D4.
Năm 2014 toàn quốc đã phát hiện gần 5.600 ổ dịch, 98% các ổ dịch đã được xử lý, khu vực miền Trung ghi nhận gần 340 ổ dịch và đã xử lý 100% ổ dịch.
Theo báo cáo, khu vực miền Trung đã thực hiện 53 đợt phun hóa chất diệt muỗi chủ động tại 255 xã, phường với 722 thôn và 97% hộ gia đình được bao phủ, so với năm 2013 các địa phương đã chủ động hơn trong việc giám sát dịch bệnh sốt xuất huyết và ra các chỉ định phun chủ động tại các vùng nguy cơ.
Cộng tác viên tại các xã, phường là lực lượng chủ yếu thực hiện các hoạt động phòng chống sốt xuất huyết tại cộng đồng. Việc triển khai đội ngũ cộng tác viên với công tác kiểm tra, tuyên truyền hướng dẫn hộ gia đình tự phát hiện và xử lý các ổ bọ gậy/lăng quăng của muỗi truyền bệnh, phát hiện bệnh nhân nghi sốt xuất huyết tại cộng đồng, tham gia các chiến dịch vệ sinh môi trường, thu gom phế thải, loại trừ bọ gậy. Thực hiện 3 mục tiêu là không bỏ sót hộ gia đình, không bỏ sót dụng cụ chứa nước và không bỏ sót ổ bọ gậy/lăng quăng không được xử lý. Mỗi cộng tác viên phụ trách từ 50-100 hộ gia đình.
Khu vực miền Trung có 40 xã, phường triển khai hoạt động của mạng lưới cộng tác viên, nếu so với chỉ tiêu là có ít nhất 3% xã, phường trọng điểm có cộng tác viên phòng chống sốt xuất huyết, tỉnh Khánh Hòa chưa đạt chỉ tiêu này.
Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, tình hình số mắc, số chết do sốt xuất huyết năm 2014 cả nước đều giảm, tuy nhiên gia tăng cục bộ tại một số tỉnh, thành phố khu vực miền Trung, Tây Nguyên. Thường số trường hợp mắc sốt xuất huyết tăng cao vào tháng 5, tháng 6 – Đây là tháng bắt đầu vào mùa mưa và số ca mắc, tử vong theo chu kỳ hàng năm cũng bắt đầu tăng từ tháng 6.
Đối với các trường hợp tử vong do sốt xuất huyết, chủ yếu là tại khu vực miền Nam (52,5%) và khu vực miền Trung (40%). 60% ca tử vong là trẻ em dưới 15 tuổi. 100% do sốt xuất huyết Dengue nặng, 52,2% tử vong do nhập viện muộn sau 3 ngày. 95% các ca tử vong tại bệnh viện tuyến tỉnh, thành phố.
Đa số các địa phương trong năm 2014 đã triển khai hoạt động phòng chống sốt xuất huyết theo hướng dẫn của Dự án, tuy nhiên còn một số địa phương chưa triển khai hoạt động của cộng tác viên theo kế hoạch.
Hoạt động phun hóa chất chưa thực hiện đúng thường quy, một số tỉnh mới phun xử lý ổ dịch một lần, công nhân phun hóa chất chưa đảm bảo đúng kỹ thuật phun, phun còn bỏ sót hộ gia đình, công tác diệt bọ gậy trước và sau phun chưa thực hiện tốt.
PGS.TS Trần Đắc Phu cũng dự báo tình hình dịch bệnh sốt xuất huyết năm 2015 sẽ diễn biến phức tạp do những lý do sau:
Tình hình sốt xuất huyết tại nhiều nước trong khu vực gia tăng trong năm 2015 và có nhiều diễn biến phức tạp. Theo dõi từ năm 1980 đến nay nhận thấy chu kỳ dịch xảy ra trung bình từ 4-5 năm, tuy năm 2014 số mắc giảm sâu nhưng nguy cơ gia tăng nếu không triển khai các biện pháp chủ động, tích cực.
Do ảnh hướng của biến đổi khí hậu nên tình hình dịch bệnh hiện nay khó kiểm soát, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến công tác phòng, chống dịch.
Bệnh sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh nên các biện pháp phòng chống dịch bệnh chủ yếu vẫn là các biện pháp không đặc hiệu.
Nhân lực làm công tác phòng chống sốt xuất huyết còn thiếu, thường xuyên có sự thay đổi. Kinh phí dành cho chương trình phòng chống sốt xuất huyết năm 2015 không tăng so với năm 2014, kinh phí dành cho truyền thông nguy cơ bị cắt giảm, vì vậy có thể sẽ ảnh hưởng đến công tác phòng chống dịch tại địa phương.
Một vấn đề nữa là tập quán trữ nước và sử dụng bình hoa cây sống đời trên bàn thờ cúng của người dân từ nhiều năm nay khó thay đổi nên dễ phát sinh các ổ bọ gậy nguồn.
GS. TS Nguyễn Thanh Long – Thứ trưởng Bộ Y tế tại Hội nghị tăng cường công tác phòng chống sốt xuất huyết năm 2015 đã chỉ đạo tất cả hệ thống y tế cần quyết tâm cao hơn để phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết tốt hơn, không được thụ động chờ kế hoạch, hướng dẫn, chờ kinh phí. Sở Y tế cần tham mưu tích cực hơn cho UBND tỉnh để áp dụng tổng thể các biện pháp cần thiết phòng chống sốt xuất huyết, ngay từ tháng 4/2015 này vì có thể tháng 5, tháng 6 sốt xuất huyết sẽ có đỉnh dịch. Cần huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị xã hội, sự tham gia của người dân, của từng hộ gia đình vào công tác phòng chống sốt xuất huyết, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, diệt bọ gậy/lăng quăng, tăng cường sử dụng tác nhân sinh học, hóa chất diệt bọ gậy/lăng quăng.
GS.TS Nguyễn Thanh Long cũng yêu cầu các bệnh viện tuyến trên cần tăng cường tập huấn, chỉ đạo tuyến cho bệnh viện tuyến dưới, các Bệnh viện tỉnh cần xây dựng đơn nguyên điều trị sốt xuất huyết, có đủ cơ số thuốc, đủ cơ sở vật chất để phục vụ công tác điều trị, sự phối hợp tốt giữa các khoa trong công tác hội chẩn đối với những trường hợp bệnh nặng, bệnh khó.
Minh Truyền