Theo Bộ Y tế, ung thư vú là một trong những căn bệnh phổ biến nhất ở phụ nữ Việt Nam và trên thế giới. Tại Việt Nam, ung thư vú đang có xu hướng ngày càng trẻ hóa. Tuy nhiên do yếu tố tâm lý nên nhiều phụ nữ còn e ngại, trì hoãn việc khám sàng lọc để phát hiện sớm bệnh...
Ung thư vú gia tăng theo độ tuổi, nhất là ở nhóm sau 40 tuổi. Vì vậy, tầm soát sớm là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu để tránh nguy cơ mắc ung thư vú về sau.
Theo thống kê của dữ liệu Ghi nhận ung thư (Globocan) năm 2020, mỗi năm Việt Nam phát hiện 182.000 ca mới ung thư, trong đó ung thư vú là 21.555 ca. Xu hướng mắc ung thư vú có chiều hướng gia tăng qua các năm. Năm 2013, tỷ lệ ung thư vú khoảng 25/100.000 phụ nữ, đến năm 2018 tăng lên 26,4.
Nguyên nhân chính xác gây ra căn bệnh này cho đến nay vẫn chưa có kết luận đầy đủ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng, tuổi tác là một trong những yếu tố quan trọng gây ra ung thư vú ở nữ giới. Theo đó, phụ nữ càng lớn tuổi (nhất là sau 40 tuổi) nguy cơ mắc ung thư vú càng cao. Đồng thời, những chị em có tiền sử bản thân mắc bệnh u nang hoặc u xơ tuyến vú, ung thư buồng trứng, ung thư tử cung; người đang ở độ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh; người sinh con sau 35 tuổi… càng gia tăng nguy cơ mắc ung thư vú.
Bên cạnh đó, các yếu tố khác như di truyền, chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt và môi trường sống cũng tác động đến sự hình thành và phát triển của căn bệnh này.
Nhiều nghiên cứu khác cũng cho thấy, phụ nữ có thói quen hút thuốc, uống rượu bia trong vòng 5 năm kể từ khi bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt có đến 70% khả năng phát triển ung thư trước tuổi 50 cao hơn những người không hút thuốc.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tê Đỗ Xuân Tuyên, còn rất nhiều phụ nữ tới bệnh viện thăm khám đều ở giai đoạn muộn khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn, hiệu quả kém. Vì vậy việc tầm soát phát hiện sớm ung thư vú có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, nếu được phát hiện sớm, tỉ lệ chữa khỏi có thể lên đến 90%, cùng với đó chi phí và hiệu quả điều trị cũng thuận lợi hơn rất nhiều.
Mặc dù những năm gần đây, các hoạt động, chương trình về tầm soát ung thư vú sớm đã được triển khai với quy mô bài bản và thường xuyên hơn, song nhận thức của phụ nữ Việt Nam về căn bệnh này vẫn chưa thực sự cao và đồng đều...
Điều này dẫn đến hậu quả, nhiều nữ giới chưa quan tâm đến các dấu hiệu và phớt lờ những “lời cảnh báo” của ngực như có khối u, sưng đau tại vùng ngực, nách, chảy máu, tiết dịch núm vú, thay đổi da vùng vú, hay núm vú bị tụt, lõm vào trong,... Khi phát hiện, bệnh thường đã đi đến những giai đoạn cuối và chuyển biến nghiêm trọng khiến công tác cũng như hiệu quả chữa trị gặp nhiều khó khăn.
Theo số liệu của Bệnh viện K những năm gần đây, tỷ lệ khám phát hiện ung thư vú giai đoạn sớm (giai đoạn 0, 1, 2) đã đạt trên 70% và tỷ lệ chữa khỏi ung thư vú cũng đã đạt 70%, ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới.
Theo các chuyên gia y tế, ung thư vú điều trị mang lại hiệu quả cao nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm.
Các chuyên gia chia sẻ có nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống thêm sau 5 năm của bệnh nhân ung thư vú có thể đạt tới 100% nếu bệnh phát hiện ở giai đoạn tiền lâm sàng (giai đoạn 0), tỷ lệ này giảm xuống còn 95% ở giai đoạn I, 80% ở giai đoạn II, 72% ở giai đoạn III và chỉ còn 25% ở giai đoạn IV. Điều này cho thấy việc sàng lọc phát hiện sớm ung thư là việc nên làm và cần thực hiện nếu muốn kiểm soát căn bệnh này.
Để phòng ngừa bệnh ung thư vú, các chuyên gia khuyến cáo, chị em nên xây dựng một chế độ sống và làm việc lành mạnh: Ăn nhiều rau xanh, hạn chế thịt đỏ, dầu mỡ, thường xuyên luyện tập thể dục thể thao, không ngủ muộn, ngủ đủ giấc, hạn chế các loại chất kích thích… Phụ nữ nên sinh con trong độ tuổi thích hợp, không sinh con quá muộn và nên nuôi con bằng sữa mẹ ít nhất 6 tháng đầu sau sinh và cố gắng duy trì cho con bú đến khi bé được 18-24 tháng. Điều này vừa có lợi cho sức đề kháng của con vừa giảm nguy cơ mắc ung thư vú ở mẹ.
Bên cạnh đó, ngay từ trước tuổi 30, chị em hãy duy trì thói quen tự khám vú mỗi tháng. Sau kỳ kinh nguyệt 5 -7 ngày là thời điểm tuyến vú mềm nhất, hãy đứng trước gương để tự kiểm tra vú. Hãy tạo thành thói quen tháng nào cũng kiểm tra. Và từ 40 tuổi, bên cạnh việc kiểm tra hàng tháng, hãy đi tầm soát ung thư vú tại bệnh viện mỗi năm một lần.
Chủ động phòng bệnh và vận động những người phụ nữ xung quanh mình tham gia khám sàng lọc ung thư vú định kỳ là phương cách hữu hiệu và được khuyến khích nhất hiện tại.
Hữu Cao