Thông tin từ Thư viện Y khoa Hoa Kỳ tháng 1/2011, táo bón ảnh hưởng đến 30% trẻ em trên toàn cầu. Táo bón không nguy hiểm nhưng nếu kéo dài có thể khiến trẻ biếng ăn, còi cọc, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến những bệnh lý như: trĩ, tắc ruột, thậm chí là ung thư trực tràng.
Để nhận biết bé bị táo bón, cha mẹ cần chú ý các dấu hiệu sau: Đối với bé sơ sinh, trong một ngày thường đi đại tiện dưới 2 lần; Đối với bé từ 6 - 12 tháng tuổi, trong một tuần đi đại tiện dưới 3 lần; Bé từ 1 tuổi trở lên, trong tuần thường đi đại tiện dưới 2 lần. Đồng thời, mẹ cũng nên quan sát phân có ở dạng xúc xích nhiều đường rạn trên bề mặt, hay lổn nhổn như hạt hoặc phân rắn. Bên cạnh đó, bé có xuất hiện các dấu hiệu cứng bụng, bụng chướng và khó khăn trong việc đi ngoài.
Theo thống kê của Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia tháng 12/2021, khoảng 90 - 95% trường hợp táo bón ở trẻ là táo bón chức năng mà nguyên nhân chủ yếu do:
- Bước ngoặt phát triển: theo đánh giá, táo bón ở trẻ thường xảy ra ở 3 thời điểm khi bắt đầu ăn dặm; tập ngồi bô/bồn cầu và bắt đầu đi học. Bởi đây là những thời điểm trẻ phải thay đổi thói quen, môi trường sinh hoạt hoặc thay đổi chế độ ăn khiến bé chưa kịp thích nghi.
- Bé nhịn đi ngoài: do mải chơi hoặc nhà vệ sinh khiến bé không thoải mái, thường gặp ở những bé mới đi học. Nín nhịn, làm cho phân trở nên to, cứng khiến trẻ gặp khó khăn khi đi ngoài, gây sợ hãi và lại tiếp tục nhịn. Nó như một vòng luẩn quẩn gây táo bón liên miên.
- Do trẻ lười vận động: Theo nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc ĐH Công nghệ Auckland và ĐH Auckland, New Zealand, thời gian trung bình mỗi trẻ 2 tuổi ngồi trước màn hình tivi hoặc máy tính là 1,5 giờ/ngày; và ở độ tuổi 3,75 là 2 giờ/ngày. Thói quen ngồi hàng giờ xem tivi, điện thoại, ipad khiến nhu động ruột của trẻ giảm, phân ít di chuyển và dễ dẫn đến táo bón.
- Chế độ ăn thiếu nước và chất xơ: đây là lý do thường gặp nhất vì trẻ thường lười hoặc từ chối ăn các loại rau, củ, trái cây. Chất xơ không chỉ làm mềm phân, giúp thức ăn tiêu hóa nhanh mà còn nuôi dưỡng vi khuẩn có lợi giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
- Sử dụng thuốc kháng sinh: ngay cả khi ở nồng độ thấp nhất thuốc kháng sinh cũng có khả năng tiêu diệt và ức chế sự phát triển của các loại vi khuẩn. Khi sử dụng thuốc kháng sinh liều cao và kéo dài, làm lợi khuẩn trong đường ruột bị tiêu diệt, phá vỡ sự cân bằng tự nhiên gây ra tình trạng táo bón cho trẻ.
Đây là những thói quen xấu, khiến trẻ rất dễ gặp tình trạng táo bón kéo dài, lặp đi lặp lại.
4 cách trị táo bón kéo dài cho trẻ tại nhà
Táo bón khiến trẻ vô cùng khó chịu, đau đớn. Để táo bón kéo dài không lặp đi lặp lại, cha mẹ cần kiên trì làm những điều sau:
- Điều chỉnh chế độ ăn uống là một trong những cách bền vững để điều trị táo bón ở trẻ.
Với trẻ dưới 6 tháng: cần đánh giá trẻ đã uống đủ lượng sữa một ngày chưa. Nếu trẻ bú mẹ, cần điều chỉnh chế độ ăn của mẹ, hạn chế thực phẩm cay, nóng, tăng cường chất xơ từ rau, quả. Nếu trẻ uống sữa ngoài, cần lựa chọn loại dễ tiêu và pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn.
Với trẻ từ 6 tháng trở lên:hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt chưa kịp thích ứng với chế độ ăn mới. Nên chọn thức ăn mềm, nhuận tràng, nhiều chất xơ như táo, mận, khoai lang… Và điều chỉnh độ đặc của thức ăn theo sự phát triển của trẻ.
- Điều chỉnh thói quen đi tiêu (đại tiện)
Thói quen đi vệ sinh: nên tập cho trẻ đi tiêu mỗi ngày, vào thời gian cố định sau các bữa ăn (bữa sáng hoặc tối) bằng cách nhắc nhở và khuyến khích trẻ.
Tư thế đi vệ sinh:Thông tin, từ thư viện Y Khoa Hoa Kỳ năm 2015, tư thế đi tiêu đúng nhất là ngồi xổm. Tư thế này, giúp ruột kết thẳng, không gây tổn thương cho đại tràng. Phân dễ dàng được tống ra ngoài. Đồng thời, giảm áp lực cho hậu môn và xương chậu.
- Khuyến khích trẻ vận động
Nhu động ruột kém cũng là nguyên nhân khiến trẻ táo bón. Vận động, vừa cải thiện thể lực, vừa tăng nhu động ruột và kích thích cơ hậu môn vận động tốt hơn.
Với trẻ dưới 1 tuổi: có thể tăng cường vận động bằng cách dạy trẻ tập nâng người, tập đẩy chân, cử động tay, xoay người… Đồng thời, kết hợp massage bụng 3 lần/ ngày (sau ăn từ 45 phút đến 1 giờ).
Với trẻ trên 1 tuổi:nên hạn chế cho trẻ xem các thiết bị điện tử, khuyến khích trẻ đi bộ, tập xe, tăng cường các hoạt động ngoài trời như picnic, thả diều, bơi lội…
Để táo bón kéo dài không còn làm khổ con trẻ, ngoài việc kiên trì thực hiện các biện pháp trên, cha mẹ có thể kết hợp sử dụng sản phẩm hỗ trợ giảm táo bón cho con.
Hữu Lai