Theo ThS Trịnh Ngọc Quang – Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Trung ương, mục tiêu chung của kế hoạch quốc gia truyền thông vận động giảm muối trong khẩu phần ăn để phòng chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm khác giai đoạn 2018 – 2025 là xây dựng môi trường hỗ trợ, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của mỗi người dân để giảm muối trong khẩu phần ăn hàng ngày nhằm phòng chống bệnh tăng huyết áp, đột quỵ, các bệnh tim mạch và bệnh không lây nhiễm khác, góp phần bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Để thực hiện mục tiêu đó, có 4 mục tiêu cụ thể cần làm đó là (1) Nâng cao hiểu biết, thay đổi hành vi của người dân để giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày. Chỉ tiêu của mục tiêu 1 bao gồm trên 90% người trưởng thành biết tác hại do ăn nhiều muối, nhận biết được các loại thực phẩm có nhiều muối và biết các biện pháp để giảm; trên 60% người trưởng thành thực hiện ít nhất 1 biện pháp để giảm muối trong khẩu phần ăn hàng ngày; giảm 30% mức tiêu thụ muối trung bình/ngày của người trưởng thành so với năm 2015; trên 90% học sinh phổ thông có hiểu biết là tác hại của việc ăn nhiều muối và nhận biết được các loại thực phẩm chứa nhiều muối; trên 70% số học sinh thực hiện ít nhất 1 biện pháp giảm muối theo khuyến cáo; 100% trường nội trú và trường có tổ chức bữa ăn bán trú thực hiện chế độ ăn giảm muối cho học sinh; trên 90% số người được phát hiện mắc tăng huyết áp, tim mạch và các bệnh liên quan khác được tư vấn, hướng dẫn thực hiện chế độ ăn giảm muối.
(2) Nâng cao trách nhiệm của các cấp chính quyền, ban, ngành, đoàn thể trong việc xây dựng và thực thi cơ chế chính sách, tạo nguồn lực bền vững cho các can thiệp giảm muối trong khẩu phần ăn người dân. Chỉ tiêu của mục tiêu 2 bao gồm 100% các bộ, ban, ngành, đoàn thể có liên quan ban hành quy định, cơ chế chính sách và tổ chức triển khai kế hoạch truyền thông can thiệp giảm lượng muối trong khẩu phần ăn của người dân; 100% UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có kế hoạch và đầu tư kinh phí triển khai kế hoạch truyền thông, can thiệp giảm muối trong khẩu phần ăn tại địa phương.
(3) Nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm và các cơ sở dịch vụ ăn uống để thực hiện can thiệp. Chỉ tiêu của mục tiêu 3 bao gồm 30% các cơ sở kinh doanh, cung cấp dịch vụ ăn uống thực hiện giảm muối trong chế biến thực phẩm và nấu ăn; trên 30% số cơ sở sản xuất thực phẩm bao gói sẵn có ít nhất 1 sản phẩm được giảm muối và dán nhãn sản phẩm công bố hàm lượng muối, chỉ báo sản phẩm có nhiều muối và cảnh báo sức khỏe của ăn nhiều muối.
(4) Nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động giám sát, tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn giảm muối trong cơ sở y tế và tại cộng đồng. Chỉ tiêu của mục tiêu 4 bao gồm 90% cán bộ y tế liên quan trong các cơ sở khám chữa bệnh có đủ năng lực và thực hiện tư vấn, hướng dẫn chế độ giảm muối trong quản lý, điều trị cho bệnh nhân tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường,…; 90% cán bộ y tế liên quan tuyến huyện, xã và nhân viên y tế thôn bản có đủ năng lực và thực hiện truyền thông, tư vấn giảm ăn muối cho người dân; định kỳ ít nhất 5 năm một lần tổ chức điều tra quốc gia giám sát hàm lượng muối trong khẩu phần ăn và hành vi tiêu thụ muối của người dân; thiết lập cơ sở dữ liệu quốc gia để quản lý các thông tin về tiêu thụ muối trong khẩu phần ăn, hàm lượng muối trong các loại thực phẩm phổ biến, hiệu quả các biện pháp can thiệp và các thông tin số liệu liên quan.
Tại Hội thảo hướng dẫn truyền thông giảm ăn muối để phòng chống tăng huyết áp, TS Lê Tấn Phùng – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh các giải pháp truyền thông vận động xã hội để đạt được các mục tiêu đề ra. Cụ thể phải sử dụng hiệu quả mạng lưới thông tin truyền thông từ Trung ương tới địa phương để thông tin, giáo dục, truyền thông về ăn giảm muối phòng, chống tăng huyết áp, đột quỵ, các bệnh tim mạch và bệnh không lây nhiễm khác. Xây dựng và cung cấp các thông điệp, tài liệu truyền thông về giảm muối phù hợp với phương thức truyền thông và các nhóm đối tượng. Đẩy mạnh các chương trình, hoạt động truyền thông vận động nâng cao hiểu biết, trách nhiệm của các cấp chính quyền, bộ, ban, ngành, đoàn thể và các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Triển khai các chương trình, chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi của người dân.
Một đối tượng cần hết sức quan tâm là học sinh, sinh viên, các đơn vị cần có những tài liệu truyền thông phù hợp cho học sinh, sinh viên; tổ chức bữa ăn học đường giảm muối và bảo đảm dinh dưỡng hợp lý cho học sinh bán trú/nội trú bao gồm lựa chọn thực phẩm ít muối…; quản lý hoạt động của căn-tin, dịch vụ trong trường học nhằm hạn chế tiếp cận của học sinh với các thực phẩm có nhiều muối; tư vấn sức khỏe, dinh dưỡng và ăn giảm muối cho học sinh, phụ huynh học sinh.
Đối với người có nguy cơ cao và người bệnh tăng huyết áp, bệnh không lây nhiễm, các đơn vị y tế mà cụ thể là Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe cần xây dựng tài liệu, chương trình truyền thông, các trang thông tin điện tử để lồng ghép cung cấp thông tin, hướng dẫn về chế độ ăn giảm muối cho người bệnh tăng huyết áp, tim mạch, bệnh không lây nhiễm khác. Xây dựng tài liệu hướng dẫn chuyên môn, tổ chức đào tạo tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ y tế các tuyến về tư vấn dinh dưỡng, giảm muối trong điều trị, chăm sóc, quản lý bệnh nhân, đặc biệt đối với cán bộ y tế cơ sở. Thực hiện tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn giảm muối trong điều trị tăng huyết áp, tim mạch, bệnh không lây nhiễm khác tại các cơ sở khám chữa bệnh. Cán bộ y tế xã thực hiện tư vấn, hướng dẫn giảm ăn muối cho bệnh nhân tăng huyết áp, tim mạch được quản lý điều trị ngoại trú tại trạm y tế; nhân viên y tế thôn bản thăm hộ gia đình để đo huyết áp kết hợp với theo dõi, đôn đốc người tăng huyết áp thực hiện chế độ ăn giảm muối và tuân thủ điều trị tại nhà.
TS Phùng chỉ đạo các đơn vị y tế tỉnh Khánh Hòa cần đẩy mạnh vai trò nhân viên y tế thôn bản tuyên truyền tại hộ gia đình, sinh hoạt cộng đồng; Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh cần tập huấn, truyền thông các cơ sở dịch vụ ăn uống nhà hàng thực hiện giảm muối trên thực đơn, áp dụng các biện pháp giảm muối, cung cấp thông điệp, cảnh báo sức khỏe cho người tiêu dùng. Đối với các cơ sở sản xuất cần dán nhãn thực phẩm, công bố hàm lượng, cảnh báo thực phẩm nhiều muối đến người tiêu dùng để biết lựa chọn bảo vệ sức khỏe cho chính mình và gia đình mình.
BS Tôn Thất Toàn