Theo các chuyên gia sức khỏe tâm thần, chu kỳ giấc ngủ được chia thành 2 loại là REM và NREM.
REM là chuyển động mắt nhanh, chiếm 25% giấc ngủ, thường diễn ra vào buổi sáng đây là thời gian thường có những giấc mơ còn NREM là thời gian còn lại của giấc ngủ thường chia thành 4 giai đoạn nhỏ, từ nông đến sâu.
Rối loạn giấc ngủ chính là sự xáo trộn chu kỳ bình thường trên làm cho đêm ngủ không ngon giấc. Các triệu chứng của rối loạn giấc ngủ thường là cảm thấy rất buồn ngủ vào ban ngày, khó ngủ hoặc ngủ không ngon giấc, ngủ ngáy, thường xuyên ngưng thở trong khi ngủ, có cảm giác khó chịu ở chân và luôn muốn nhúc nhích, động đậy (hội chứng chân không yên).
Thời gian ngủ cần thiết cho mỗi độ tuổi, trẻ sơ sinh từ 12-15 giờ mỗi ngày; trẻ 1-3 tuổi từ 11-14 giờ/ngày; trẻ 3-5 tuổi có thời gian ngủ từ 10-13 giờ/ngày; học sinh 6-13 tuổi có thời gian ngủ từ 9-11giờ/ngày; thanh thiếu niên ở độ tuổi 14-17 cần ngủ từ 8-10 giờ/ngày; người lớn thời gian ngủ từ 7-8 giờ/ngày. Có những người lớn bình thường dù ngủ 5 giờ/ngày nhưng vẫn sinh hoạt tốt, bình thường trong khi có người phải được ngủ tới 10 giờ/ngày mới đủ tỉnh táo.
Nếu một người thỉnh thoảng bị trằn trọc, thao thức vào giờ ngủ là điều bình thường. Trường hợp gặp phải tình trạng này kéo dài từ đêm này sang đêm khác, bạn có thể bị mất ngủ. Các triệu chứng thường là nằm thao thức trên giường hàng giờ, không ngủ được; thức dậy quá sớm không thể tiếp tục ngủ thêm; thức dậy liên tục, nhiều lần trong đêm.
Có một số thói quen xấu cần chú ý làm cho mất ngủ đó là trước khi đi ngủ xem tivi, máy tính hoặc điện thoại; giờ ngủ mỗi đêm không cố định; hút thuốc hoặc ăn quá no; uống cà phê vào chiều tối. Có một số người vì lo lắng, trầm cảm hoặc sử dụng một số loại thuốc gây nên những vấn đề rối loạn giấc ngủ do vậy cần phải thảo luận với bác sĩ để thay đổi phương pháp điều trị.
Theo các bác sĩ tâm thần, khó ngủ thường liên quan đến các vấn đề như mắc bệnh viêm khớp, ợ nóng, đau mãn tính, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy tim, các vấn đề về tuyến giáp, đột quỵ, Alzheimer hoặc Parkinson. Ở phụ nữ mang thai giai đoạn 03 tháng đầu và 03 tháng cuối; giai đoạn tiền mãn kinh cũng có thể làm khó ngủ. Những người làm việc xoay ca ngày và đêm, đi máy bay thường xuyên sẽ bị rối loạn nhịp sinh học dẫn đến có những vấn đề về giấc ngủ.
Để chẩn đoán rối loạn giấc ngủ, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn viết ra nhật ký giấc ngủ trong 1-2 tuần, cụ thể: thời gian lên giường và rời khỏi giường mỗi ngày; độ dài và chất lượng giấc ngủ; tổng thời gian nằm thao thức, trằn trọc trên giường; thực đơn và giờ ăn uống; cảm xúc và mức độ căng thẳng; danh sách các loại thuốc sử dụng.
Nếu đối với người có chứng ngưng thở khi ngủ, sử dụng máy áp lực dương liên tục (CPAP) sẽ giúp cho đường thở thông thoáng, giúp ngủ được cả đêm. Người mất ngủ cần tuân thủ các thói quen tốt trước khi đi ngủ.
Vận động thể chất là một trong những thói quen tốt cần làm để chuẩn bị cho giờ đi ngủ. Bạn sẽ dễ buồn ngủ và ngủ được khi cơ thể mệt mỏi. Tuy nhiên chỉ nên tập thể dục vào cuối buổi chiều vì tập thể dục trước khi ngủ có thể làm mất ngủ. Trước khi đi ngủ 4 giờ không nên ăn những thực phẩm cay, khó tiêu, cà phê, soda, rượu. Nên dùng bữa ăn nhẹ vào buổi tối ví dụ ăn một chén ngũ cốc nhỏ với sữa nhưng không nên ăn trước khi đi ngủ 1 giờ. Các bác sĩ lưu ý uống sữa ấm, trà nóng làm tăng thêm nhiệt cũng có thể làm dễ buồn ngủ.
Nên bỏ thói quen xem phim vào đêm khuya trước khi ngủ vì đầu óc tỉnh táo và không thể ngủ được. Chơi game, lướt internet cũng có tác dụng tương tự, không nên đặt tivi và máy tính trong phòng ngủ.
Bác sĩ cho rằng nên tập cho đầu óc và cơ thể nhận biết đã đến lúc bắt đầu đi ngủ bằng cách tắm nước ấm, đọc một cuốn sách, áp dụng những kỹ thuật thư giãn, hít thở sâu. Điều cần chú ý là đi ngủ và thức dậy cùng một thời điểm mỗi ngày ngay cả vào ngày cuối tuần.
Về tư thế ngủ, nằm ngửa là tư thế ngủ tốt, bảo vệ cột sống, giảm đau hông, đầu gối. Nằm ngủ ngửa có thể không thích hợp cho người ngủ ngáy hoặc người bị ngưng thở khi ngủ hoặc người bị đau lưng do vậy mỗi tư thế ngủ sẽ thích hợp cho từng người khác nhau.
Đối với nằm ngủ nghiêng một bên là tư thế khá tốt đăc biệt nghiêng về bên trái. Kiểu ngủ này giúp giảm tiếng ngáy, có lợi cho hệ tiêu hóa, kiểm soát chứng ợ nóng. Nhược điểm tư thế ngủ nghiêng là tê cứng ở vai, căng cứng hàm do bị tì đè. Nếu ngủ nghiêng cần có chiếc gối kê để tránh đau cổ và lưng; gối kê giữa 2 chân giúp cân chỉnh hông tốt hơn, phù hợp đường cong tự nhiên của cột sống, có thể chọn ngủ nghiêng bên nào tùy bạn miễn sao cảm thấy thoải mái nhất.
Về chứng ngưng thở khi ngủ, những người này thường có tiếng ngáy lớn, thở hổn hển, nghẹt thở, ngừng thở và thức giấc một cách đột ngột. Việc liên tục ngừng thở sẽ làm cản trở giấc ngủ, giảm nguồn oxy được cung cấp cho cơ thể. Vào ban ngày những người này cảm thấy rất buồn ngủ. Người bị chứng ngưng thở khi ngủ tăng nguy cơ đau tim, đột quỵ và tăng huyết áp. Những người thường dễ bị ngưng thở khi ngủ là người thừa cân, béo phì, mắc các bệnh lý chuyển hóa; người có biểu hiện kháng tăng huyết áp, khó kiểm soát huyết áp, người đái tháo đường khó kiểm soát đường máu./.
Huy Hoàng