Trong điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP), nhiều người được khuyến cáo sử dụng PrEP hằng ngày – tức là uống 1 viên thuốc kháng HIV mỗi ngày, kể cả khi không quan hệ tình dục thường xuyên. Đây là cách dùng phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay, được Bộ Y tế Việt Nam và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị cho mọi giới tính và đối tượng có nguy cơ cao. Nhưng để PrEP hằng ngày phát huy tối đa hiệu quả, có một con số quan trọng mà người dùng cần nhớ: số 7.
(Hình ảnh sự kiện PrEP tại Khánh Hòa)
Vậy con số 7 này mang ý nghĩa gì?
Trước hết, nếu bạn bắt đầu dùng PrEP hàng ngày, bạn cần uống liên tục ít nhất 7 ngày để đạt nồng độ thuốc bảo vệ tối ưu trong trực tràng và âm đạo. Đây là mốc thời gian được nghiên cứu kỹ lưỡng – sau 7 ngày dùng đều đặn, cơ thể sẽ tích lũy đủ thuốc để ngăn chặn virus HIV nếu bạn có phơi nhiễm qua đường tình dục. Nói cách khác, uống PrEP không có hiệu quả ngay lập tức – bạn cần uống 7 ngày kiên trì trước khi quan hệ mà không sử dụng các biện pháp khác như bao cao su (nếu bạn lựa chọn như vậy).
Con số 7 cũng liên quan đến tính đều đặn. Việc bỏ quên thuốc liên tục quá 7 ngày có thể làm mất hiệu quả bảo vệ, khiến bạn rơi vào trạng thái không an toàn dù trước đó đã dùng đều đặn. Vì thế, nguyên tắc đơn giản là: uống PrEP mỗi ngày – đúng giờ – đủ liều. Nếu lỡ quên 1 liều, nên uống bù sớm nhất có thể trong vòng 24 giờ. Nhưng nếu quên nhiều hơn 2–3 ngày liên tiếp, bạn nên tạm dừng quan hệ tình dục không bảo vệ và hỏi ý kiến cán bộ y tế trước khi bắt đầu lại.
Ngoài ra, bạn cần tái khám định kỳ 3 tháng 1 lần để kiểm tra HIV, chức năng thận, và được phát thuốc cho 3 tháng tiếp theo. Nhưng nếu bạn đã sử dụng liên tục được 7 ngày đầu, bạn có thể an tâm rằng cơ thể đang được bảo vệ khỏi HIV ở mức độ rất cao.
Với những người có lối sống năng động, nhiều rủi ro không lường trước (như quan hệ thường xuyên, bạn tình mới hoặc không rõ tình trạng HIV), PrEP hàng ngày là lựa chọn an toàn và chủ động. Bạn không cần đoán trước "có quan hệ hôm nay hay không", mà luôn duy trì một mức bảo vệ ổn định trong cơ thể. Điều này đặc biệt phù hợp với những ai không muốn dùng PrEP theo tình huống hoặc có thể quên tính toán thời gian trước – sau khi quan hệ.
Tóm lại, PrEP hàng ngày đơn giản là mỗi ngày một viên, đều đặn, chủ động và trách nhiệm. Và số 7 là cột mốc quan trọng bạn cần nhớ khi bắt đầu hành trình bảo vệ bản thân khỏi HIV. Với chỉ 1 viên mỗi ngày, bạn không chỉ chăm sóc sức khỏe của chính mình, mà còn góp phần xây dựng cộng đồng an toàn và không kỳ thị.
BS. Nguyễn Quốc Huy
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Khánh Hòa