Theo định hướng của Bộ Y tế, trong giai đoạn tới, chương trình phát triển y tế cơ sở sẽ tập trung đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực để các trạm y tế xã, phường, thị trấn đủ năng lực thực hiện toàn diện các chức năng, nhiệm vụ được giao. Việc đầu tư không chỉ dừng ở xây dựng mới mà còn bao gồm nâng cấp, mở rộng các trạm y tế hiện có, đảm bảo phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Các trạm y tế xã sẽ được trang bị đầy đủ thiết bị y tế thiết yếu, dụng cụ khám chữa bệnh, thiết bị truyền thông, công nghệ thông tin và túi y tế thôn bản. Điều này nhằm bảo đảm các trạm y tế có thể chủ động triển khai các hoạt động khám, chữa bệnh, quản lý sức khỏe, phòng chống dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe sinh sản, dinh dưỡng và phục hồi chức năng nhằm đạt các mục tiêu của Nghị quyết số 20-NQ/TW, Chỉ thị 25-CT/TW và Chiến lược chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ nhân dân giai đoạn 2030, tầm nhìn 2045.
Bộ Y tế cũng đề ra mục tiêu cụ thể: đến năm 2030, 80% xã, phường đạt tiêu chí y tế xã mới, và đến năm 2035, 100% xã, phường hoàn thành tiêu chí này. Song song đó, 100% người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời vào năm 2030, tiến tới duy trì liên tục những năm sau.
Hoạt động khám, chữa bệnh tại trạm y tế xã, phường
Chuyển đổi số trong y tế cơ sở
Một trong những nội dung đổi mới trọng tâm là ứng dụng công nghệ thông tin toàn diện trong hoạt động y tế cơ sở. Bộ Y tế đặt mục tiêu hoàn thiện nền tảng số phục vụ quản lý y tế cơ sở thống nhất, liên thông giữa các tuyến, giúp kết nối dữ liệu sức khỏe từ cơ sở đến trung ương.
Việc số hóa hồ sơ sức khỏe cá nhân, tích hợp với sổ sức khỏe điện tử trên nền tảng VNeID, cho phép người dân dễ dàng tra cứu, theo dõi tình trạng sức khỏe, lịch tiêm chủng, kết quả xét nghiệm và lịch khám bệnh. Các trạm y tế xã cũng sẽ triển khai thiết bị y tế thông minh để theo dõi, tư vấn và chăm sóc sức khỏe từ xa, giúp người dân – đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa – tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện hơn, công bằng hơn.
Phấn đấu đến năm 2030, 100% trạm y tế xã triển khai nền tảng quản lý toàn diện, ứng dụng mô hình bác sĩ gia đình và dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà, hướng tới hệ thống y tế cơ sở hiện đại, gần dân và thân thiện.
Nâng cao chất lượng chuyên môn và nguồn nhân lực
Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng dịch vụ tại y tế cơ sở. Do đó, Bộ Y tế đặt mục tiêu đào tạo chuyên khoa y học gia đình cho đội ngũ bác sĩ tuyến xã, phường. Dự kiến đến năm 2030, ít nhất 500 trạm y tế xã được hỗ trợ đào tạo chuyên khoa, và con số này sẽ tăng lên 1.000 trạm vào năm 2035.
Đến năm 2030, 80% trạm y tế xã có khả năng quản lý, điều trị các bệnh không lây nhiễm và bệnh mạn tính của người cao tuổi theo quy trình chuẩn; 60% đối tượng nguy cơ cao được sàng lọc đái tháo đường; trên 50% phụ nữ 30–49 tuổi được sàng lọc ung thư cổ tử cung và ung thư vú. Ngoài ra, trên 70% phụ nữ mang thai sẽ được khám và xét nghiệm sàng lọc HIV, viêm gan B, giang mai – góp phần giảm lây truyền từ mẹ sang con.
Đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân
Song song với đầu tư hạ tầng và nhân lực, Bộ Y tế định hướng đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động y tế cơ sở theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Các trạm y tế sẽ đẩy mạnh hoạt động chăm sóc sức khỏe tại nhà, chăm sóc dựa vào cộng đồng, và truyền thông nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, giúp người dân chủ động bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe của chính mình.
Đến năm 2030, 80% bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc sau sinh tại nhà, 60% xã, phường triển khai mô hình chăm sóc dinh dưỡng trong 1.000 ngày đầu đời, và 50% trạm y tế tổ chức hoạt động dưỡng sinh, tập luyện cộng đồng. Đây là những mô hình thiết thực nhằm đưa y tế đến gần hơn với đời sống, tăng cường phòng bệnh, giảm gánh nặng bệnh tật cho tuyến trên.
Đổi mới y tế cơ sở không chỉ hướng tới nâng cao chất lượng khám chữa bệnh mà còn chú trọng y tế dự phòng – nền tảng của một hệ thống y tế bền vững. Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm thiểu các yếu tố nguy cơ gây hại, đảm bảo mọi người dân được sống trong môi trường an toàn, khỏe mạnh về thể chất lẫn tinh thần.
Đến năm 2030, 50% tỉnh, thành phố thực hiện được hoạt động bảo đảm dinh dưỡng cộng đồng; đến năm 2035, con số này đạt 95%. Đồng thời, 100% người dân sẽ được tiếp cận các thông tin chính thống về chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh và nâng cao sức khỏe – một bước tiến lớn trong phổ cập kiến thức y tế cộng đồng.
Với những mục tiêu cụ thể, giải pháp đồng bộ và định hướng phát triển toàn diện, chương trình đổi mới hoạt động y tế cơ sở đang mở ra bước chuyển mạnh mẽ cho hệ thống y tế Việt Nam. Khi y tế cơ sở được củng cố vững chắc, người dân ở mọi vùng miền – từ đô thị đến miền núi, hải đảo – đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng, công bằng và liên tục.
Nguyên Khải