Đang sử dụng hormone khẳng định giới không phải là lý do để người chuyển giới từ bỏ cơ hội dự phòng HIV bằng PrEP. Theo các dữ liệu hiện có, chưa ghi nhận tương tác thuốc đáng kể giữa PrEP và liệu pháp hormone khẳng định giới. Người có nhu cầu nên trao đổi đầy đủ với nhân viên y tế để được tư vấn và lựa chọn biện pháp dự phòng phù hợp.
PrEP là biện pháp dự phòng trước phơi nhiễm HIV dành cho người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ nhiễm HIV. Khi được sử dụng đúng hướng dẫn, PrEP giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm HIV và là một trong những biện pháp quan trọng trong dự phòng HIV hiện nay.
Đối với người chuyển giới đang sử dụng hormone khẳng định giới, một trong những băn khoăn thường gặp khi tìm hiểu về PrEP là liệu thuốc dự phòng HIV có ảnh hưởng đến hormone hay không. Ở chiều ngược lại, nhiều người cũng lo ngại hormone có thể làm giảm hiệu quả của PrEP.
Những lo lắng này là dễ hiểu, bởi hormone khẳng định giới có vai trò quan trọng đối với quá trình khẳng định giới và sức khỏe của nhiều người chuyển giới. Tuy nhiên, việc đang sử dụng hormone không đồng nghĩa với việc không thể sử dụng PrEP.
(Hình ảnh sinh hoạt về các chương trình HIV của nhóm CBO Sóng biển)
Không nên vì sử dụng hormone mà bỏ qua PrEP
Theo các dữ liệu hiện có, chưa ghi nhận tương tác thuốc đáng kể giữa PrEP và liệu pháp hormone khẳng định giới. Người chuyển giới đang sử dụng hormone vẫn có thể được tư vấn và sử dụng PrEP khi có nhu cầu, nguy cơ nhiễm HIV và đáp ứng các điều kiện sử dụng thuốc.
Một số nghiên cứu trên phụ nữ chuyển giới sử dụng PrEP chứa tenofovir disoproxil fumarate/emtricitabine (TDF/FTC) cũng cho thấy việc sử dụng PrEP không làm thay đổi đáng kể nồng độ estradiol. Những kết quả này góp phần giải đáp băn khoăn về khả năng PrEP làm giảm tác dụng của hormone hoặc ảnh hưởng đến quá trình khẳng định giới.
Ở chiều ngược lại, các nghiên cứu cũng đã xem xét liệu hormone khẳng định giới có ảnh hưởng đến nồng độ thuốc PrEP trong cơ thể hay không. Một số nghiên cứu ghi nhận những khác biệt nhất định về dược động học, nhưng hiện chưa có bằng chứng cho thấy người chuyển giới cần ngừng liệu pháp hormone để sử dụng PrEP.
Điều quan trọng đối với hiệu quả dự phòng HIV vẫn là lựa chọn PrEP phù hợp, sử dụng đúng hướng dẫn và duy trì theo dõi tại cơ sở y tế.
Chủ động thông báo các thuốc đang sử dụng
Khi đến cơ sở cung cấp PrEP, người chuyển giới nên chủ động thông báo cho nhân viên y tế về các loại hormone, thuốc hoặc sản phẩm khác đang sử dụng. Đây là thông tin cần thiết để nhân viên y tế đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, nguy cơ nhiễm HIV và tư vấn phương án dự phòng phù hợp.
Người sử dụng không nên tự ý giảm liều hoặc ngừng hormone chỉ vì bắt đầu PrEP. Đồng thời, cũng không nên tự ngừng PrEP vì lo ngại thuốc ảnh hưởng đến liệu pháp hormone.
Nếu có những thay đổi về sức khỏe, xuất hiện tác dụng không mong muốn hoặc có nhu cầu thay đổi cách sử dụng hormone hay PrEP, khách hàng nên trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự điều chỉnh thuốc.
Bên cạnh tư vấn về thuốc, quá trình cung cấp PrEP cho người chuyển giới cần chú trọng đến sự thân thiện, tôn trọng và bảo mật. Những vấn đề liên quan đến hormone, sức khỏe tình dục và nguy cơ nhiễm HIV có thể khá riêng tư. Khi cảm thấy an toàn và được tôn trọng, khách hàng sẽ dễ dàng chia sẻ thông tin cần thiết, giúp nhân viên y tế tư vấn sát với nhu cầu thực tế hơn.
Khánh Hòa có người chuyển giới sử dụng PrEP
Tại Khánh Hòa, hiện có 8 khách hàng là người chuyển giới đang sử dụng PrEP để dự phòng HIV. Mặc dù số lượng chưa nhiều, đây là dấu hiệu cho thấy người chuyển giới trên địa bàn đã bắt đầu tiếp cận và sử dụng dịch vụ dự phòng HIV phù hợp với nhu cầu của mình.
Việc mở rộng khả năng tiếp cận PrEP cho các nhóm có nguy cơ là một trong những nội dung quan trọng trong công tác dự phòng HIV. Đối với người chuyển giới, việc được cung cấp thông tin chính xác về PrEP và hormone có thể giúp giảm những lo ngại không cần thiết, từ đó chủ động hơn trong lựa chọn biện pháp bảo vệ sức khỏe.
Tại các cơ sở cung cấp PrEP, khách hàng được tư vấn, đánh giá nguy cơ nhiễm HIV, xét nghiệm HIV và thực hiện các đánh giá cần thiết trước khi sử dụng thuốc. Trong quá trình sử dụng, khách hàng được theo dõi, tái khám và tư vấn theo hướng dẫn chuyên môn.
Hiểu đúng để chủ động dự phòng HIV
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa khuyến khích người chuyển giới có nguy cơ nhiễm HIV chủ động tìm hiểu và tiếp cận dịch vụ PrEP. Việc đang sử dụng hormone khẳng định giới không nên trở thành rào cản khiến một người bỏ qua cơ hội dự phòng HIV.
Người chuyển giới đang sử dụng hormone và có nhu cầu dự phòng HIV nên trao đổi đầy đủ với nhân viên y tế về các loại hormone, thuốc đang sử dụng và nguy cơ phơi nhiễm. Trên cơ sở đó, nhân viên y tế sẽ tư vấn biện pháp PrEP phù hợp và hướng dẫn theo dõi trong quá trình sử dụng.
Sử dụng hormone khẳng định giới không phải là rào cản đối với PrEP. Hiểu đúng thông tin, được tư vấn phù hợp và sử dụng PrEP đúng hướng dẫn sẽ giúp người chuyển giới chủ động hơn trong dự phòng HIV, đồng thời chăm sóc sức khỏe một cách toàn diện và an toàn.
BS. Nguyễn Diệp Huệ Nhân
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa