Bệnh cúm mùa xảy ra trên toàn Thế giới ước tính với khoảng 1 tỷ ca/năm theo tỷ lệ 5-10% ở người lớn và 20-30% ở trẻ em. Bệnh cúm mùa ước tính có tới 5 triệu ca bệnh nặng và khoảng 650.000 ca tử vong do các biến chứng hô hấp. Có khoảng 106.000 trẻ em dưới 5 tuổi trên Thế giới tử vong vì bệnh cúm mùa. Năm 2016, tại Việt Nam, có khoảng 273 ngàn ca nhập viện do các nhiễm trùng hô hấp cấp liên quan tới cúm mùa.
Theo các chuyên gia y tế, hiện nay có 4 chủng vi rút cúm gồm A, B, C và D. Trong đó, vi rút cúm A và cúm B là nguyên nhân gây ra bệnh cúm theo mùa. Vi rút cúm không ngừng biến chủng.
Vi rút cúm A là vi rút cúm duy nhất được biết đến là nguyên nhân gây ra đại dịch cúm, như những lần dịch cúm toàn cầu. Đại dịch thường xảy ra khi có một loại vi rút cúm A mới hoặc là khác với trước đây xuất hiện, kèm theo có hai đặc tính lây nhiễm mạnh và lây lan nhanh từ người sang người.
Các vi rút cúm B nói chung thay đổi chậm hơn về đặc tính di truyền và kháng nguyên so với vi rút cúm A, đặc biệt là vi rút cúm A (H3N2). Dữ liệu giám sát bệnh cúm từ những năm gần đây cho thấy có sự đồng lưu hành của cả hai dòng vi rút cúm B trên thế giới. Tuy nhiên, tỉ lệ lưu hành vi rút cúm B mỗi dòng có thể thay đổi theo vị trí địa lý và theo mùa. Trong những năm gần đây, vi rút cúm B / Yamagata lưu hành ít thường xuyên hơn nhiều so với vi rút cúm B/ Victoria trên toàn cầu.
Nhiễm vi rút cúm C thường gây ra bệnh nhẹ và không được cho là gây dịch ở người. Vi rút cúm D chủ yếu ảnh hưởng đến gia súc và chưa được ghi nhận là có thể lây nhiễm hoặc gây bệnh cho người.
Các chuyên gia tiêm chủng cho biết, WHO cảnh báo, xu hướng tăng số ca mắc của cúm là xu hướng trên toàn cầu. Trước đây, chúng ta chỉ mắc cúm vào mùa đông nhưng vừa qua, cúm xảy ra ở cả mùa hè. Sau dịch Covid-19, hệ miễn dịch bị suy giảm sau khi bị Covid-19 là cơ hội để cúm tấn công.
Mùa hè vừa qua, các trường hợp nhập viện liên quan đến cúm, đặc biệt là cúm đồng nhiễm rất cao. Nhiều người có thể đồng nhiễm 2-3 bệnh một lúc. Trước đây, có quan niệm cho rằng, khi người bệnh vừa nhiễm bệnh này thì chưa nhiễm luôn bệnh khác nhưng sự thật không phải như vậy.
Thực tế một người đang bị cúm cũng có thể bị lây Covid-19, nếu bị muỗi đốt có thể bị luôn cả sốt xuất huyết. Trong quá trình điều trị bệnh Covid-19 do sốt cao, cần phải dùng thuốc hạ sốt nhưng thuốc hạ sốt lại tuyệt đối không được sử dụng khi đang sốt xuất huyết vì thuốc này sẽ dẫn tới tình trạng xuất huyết nặng hơn. Do vậy, đồng nhiễm nhiều bệnh một lúc rất khó khăn trong quá trình điều trị và nguy cơ bệnh trở nặng cao hơn.
Các chuyên gia tiêm chủng chia sẻ, hiện vắc xin cúm tại Việt Nam có khá nhiều loại, các nhà sản xuất cố gắng cập nhật hết các chủng đang lưu hành được WHO khuyến cáo. Tuy nhiên với mỗi công nghệ có ưu và nhược điểm khác nhau. Không vắc xin nào đảm bảo 100% vấn đề bảo vệ, nhưng điều quan trọng nhất cho tới thời điểm này là các vắc xin đều đảm bảo phòng các tình trạng nặng, tử vong và nhập viện, giúp tránh đồng nhiễm cúm với các bệnh khác.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm chủng là cách hiệu quả nhất để ngăn chặn nhiễm cúm và các biến chứng nghiêm trọng. Hàng năm, WHO đưa ra khuyến nghị về thành phần vắc xin cần nhắm vào các chủng tiêu biểu nhất đang lưu hành.
Những năm trước thế giới dùng vắc xin cúm 3 chủng, tuy nhiên hiện nay thế giới đã xuất hiện loại vắc xin cúm 4 chủng để tăng khả năng phòng bệnh.
Chuyên gia khuyến cáo các đối tượng nguy cơ cao cần được tiêm phòng vắc xin cúm là người già từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, mới sinh đến sau sinh 2 tuần, trẻ em, người mắc bệnh mạn tính ...., tất cả mọi người trên 6 tháng tuổi nên tiêm vắc xin cúm nhắc lại.
Việc tiêm phòng vắc xin cúm mùa giúp tránh tình trạng dịch chồng dịch, đồng thời nếu chẳng may nhiễm bệnh tình trạng cũng nhẹ hơn.
Nguyên Khải