Trong những năm gần đây, PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm HIV) ngày càng được nhiều người quan tâm như một giải pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HIV. Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả đã được chứng minh, không ít người vẫn còn băn khoăn về mức độ an toàn khi sử dụng, đặc biệt trong trường hợp cần dùng thuốc trong thời gian dài. Những lo ngại liên quan đến tác dụng phụ, ảnh hưởng đến gan, thận hay sức khỏe tổng thể là điều thường gặp.
Theo các nghiên cứu trong nước và quốc tế, PrEP là phương pháp dự phòng HIV an toàn và được dung nạp tốt ở đa số người sử dụng. Khi tuân thủ đúng hướng dẫn chuyên môn và được theo dõi định kỳ, hiệu quả bảo vệ có thể đạt trên 99% đối với nguy cơ lây nhiễm qua đường tình dục. Phần lớn người dùng không gặp phải tác dụng phụ nghiêm trọng, và nếu có thì thường ở mức độ nhẹ, xuất hiện trong giai đoạn đầu sử dụng.
Nhóm CBO giới thiệu khách hàng sử dụng PrEP tại Khánh Hòa
Các phản ứng thường gặp khi mới bắt đầu dùng PrEP bao gồm buồn nôn, đau đầu, mệt nhẹ, đầy bụng hoặc rối loạn tiêu hóa. Những biểu hiện này thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, sau đó giảm dần khi cơ thể thích nghi với thuốc. Việc duy trì thói quen uống thuốc đúng giờ, kết hợp chế độ sinh hoạt hợp lý có thể giúp hạn chế các khó chịu ban đầu.
Một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm là ảnh hưởng của PrEP đến chức năng thận. Thực tế cho thấy, một số loại thuốc trong phác đồ PrEP có thể gây thay đổi nhẹ ở các chỉ số liên quan đến thận, tuy nhiên mức độ thường không đáng kể và có thể kiểm soát thông qua theo dõi định kỳ. Trước khi bắt đầu sử dụng, người dùng sẽ được xét nghiệm chức năng thận để đánh giá khả năng phù hợp. Trong quá trình sử dụng, việc tái khám theo lịch hẹn giúp phát hiện sớm và xử trí kịp thời nếu có bất thường.
Ngoài ra, một số nghiên cứu ghi nhận sự giảm nhẹ mật độ xương ở một tỷ lệ nhỏ người sử dụng PrEP trong thời gian dài. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thường không lớn và chưa ghi nhận sự gia tăng rõ rệt nguy cơ gãy xương trong cộng đồng người dùng. Đối với những trường hợp có yếu tố nguy cơ về xương, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn phác đồ phù hợp và theo dõi sát hơn.
Để đảm bảo an toàn, việc sử dụng PrEP cần tuân thủ đầy đủ các bước theo hướng dẫn chuyên môn. Trước khi bắt đầu, người dùng cần được xét nghiệm HIV nhằm đảm bảo chưa nhiễm virus. Trong quá trình sử dụng, cần thực hiện xét nghiệm định kỳ, thường mỗi 3 tháng, để theo dõi tình trạng sức khỏe và hiệu quả dự phòng. Việc tự ý mua và sử dụng thuốc mà không có sự tư vấn của nhân viên y tế có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ và tiềm ẩn rủi ro.
Bên cạnh đó, những người đang mang thai, có bệnh lý nền liên quan đến gan, thận hoặc đang sử dụng các loại thuốc khác cần thông báo đầy đủ với bác sĩ trước khi dùng PrEP. Điều này giúp đảm bảo lựa chọn phác đồ phù hợp với từng cá nhân, đồng thời hạn chế tối đa nguy cơ tương tác thuốc hoặc tác dụng không mong muốn.
Tại Khánh Hòa, các cơ sở y tế triển khai dịch vụ PrEP đều thực hiện tư vấn, xét nghiệm và theo dõi định kỳ cho người sử dụng. Người dân khi tham gia chương trình không chỉ được cung cấp thuốc mà còn được hỗ trợ toàn diện về kiến thức, lịch tái khám và các vấn đề liên quan đến sức khỏe tình dục. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng và đảm bảo an toàn trong suốt quá trình điều trị dự phòng.
Thực tế cho thấy, lợi ích của PrEP trong phòng ngừa HIV lớn hơn nhiều so với các tác dụng phụ có thể gặp phải. Với sự hướng dẫn và theo dõi của nhân viên y tế, người sử dụng hoàn toàn có thể yên tâm duy trì PrEP như một biện pháp bảo vệ lâu dài nếu còn nguy cơ lây nhiễm.
Việc hiểu đúng về PrEP, bao gồm cả hiệu quả và những tác dụng phụ có thể xảy ra, giúp người dân có cái nhìn đầy đủ và khách quan hơn khi lựa chọn phương pháp này. Chủ động phòng ngừa HIV bằng PrEP, kết hợp với các biện pháp an toàn khác và theo dõi y tế định kỳ, là cách tiếp cận hiệu quả trong bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.
BS. Nguyễn Quốc Huy