Theo các chuyên gia của Cục Quản lý Môi trường y tế - Bộ Y tế, nhân viên y tế thường xuyên trực tiếp tiếp xúc với bệnh nhân, tham gia xử lý các vụ dịch bệnh, tiếp xúc nhiều với tác hại lây nhiễm, các hóa chất cũng như yếu tố vật lý như nóng, tiếng ồn, bức xạ ion hóa, siêu âm.
Tiếp xúc với hóa chất như các loại cồn, hợp chất clo, I ốt, phenol, các hợp chất amoni bậc 4, glutaraldehyde, formaldehyle…làm kích thích mắt và niêm mạc, đau đầu, khó thở, kích thích da, dị ứng da, thậm chí có thể gây ung thư.
Khi tiếp xúc tích lũy với liều thấp có thể gây hủy hoại về sinh học, bức xạ ion hóa gây biến đổi gen và nhiễm sắc thể có thể chậm, hủy hoại sự phân chia tế bào, can thiệp vào quá trình chuyển hóa, có thể có những ảnh hưởng các dạng của ung thư máu, xương, da và tuyến giáp.
Nhân viên y tế tiếp xúc với chất thải bệnh viện nhiều là điều dưỡng, hộ lý, nhân viên dọn vệ sinh và làm bếp. Thống kê của Tổ chức Y tế thế giới, có khoảng 54% cán bộ y tế các nước nghèo mắc bệnh lao nghề nghiệp cao hơn 25 lần so với tỉ lệ mắc trong cộng đồng; trong đại dịch COVID-19 có 23% cán bộ y tế tuyến đầu chống dịch bị lo âu, trầm cảm, mất ngủ.
Với những đặc điểm của lao động trong ngành y tế, việc tăng cường chủ động phòng ngừa, giảm thiểu tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe cho người lao động là hết sức quan trọng.
Theo đó, hàng năm cùng thời điểm lập kế hoạch công tác năm của đơn vị, Hội đồng an toàn, vệ sinh lao động căn cứ tình hình thực tế của đơn vị, lấy ý kiến của các Ủy viên Hội đồng an toàn, vệ sinh lao động, các bộ phận, khoa, phòng, nhân viên y tế của đơn vị để tiến hành lập kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động trình lãnh đạo đơn vị phê duyệt.
Người sử dụng lao động phê duyệt, ban hành kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động, xử lý sự cố, ứng cứu khẩn cấp. Hội đồng an toàn, vệ sinh lao động cơ sở tư vấn, phối hợp với người sử dụng lao động xây dựng nội quy, quy trình, kế hoạch và các biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động tại cơ sở lao động. Chủ tịch Hội đồng an toàn, vệ sinh lao động của đơn vị giao nhiệm vụ, phân công cho các thành viên tham gia xây dựng, giám sát thực hiện kế hoạch.
Bộ phận an toàn, vệ sinh lao động xây dựng, đôn đốc việc thực hiện kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động hàng năm, đánh giá rủi ro và xây dựng kế hoạch ứng cứu khẩn cấp, người làm công tác an toàn, vệ sinh lao động là ủy viên thường trực kiêm thư ký Hội đồng an toàn, vệ sinh lao động là đầu mối tổng hợp ý kiến và trực tiếp viết bản kế hoạch.
Công đoàn cơ sở tham gia với người sử dụng lao động và giám sát việc thực hiện kế hoạch, quy định nội quy, quy trình, biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động, cải thiện điều kiện lao động. Bộ phận y tế xây dựng kế hoạch, tổ chức khám sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, giám định y khoa bệnh nghề nghiệp, tai nạn lao động, điều dưỡng, phục hồi chức năng lao động, tư vấn các biện pháp phòng chống bệnh nghề nghiệp.
An toàn vệ sinh viên tham gia xây dựng kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động, tham gia hướng dẫn các biện pháp làm việc an toàn đối với người lao động mới đến làm việc ở các khoa, phòng. Các trưởng khoa, phòng tham gia xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện đầy đủ các nội dung kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động.
Để lập kế hoạch năm cần căn cứ kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động năm trước, những tồn tại, hạn chế của nội dung an toàn, vệ sinh lao động do kỹ thuật, những kiến nghị của người lao động và các đoàn kiểm tra, thanh tra, những quy định của Điều 75 Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Các nội dung xây dựng kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động tại cơ sở y tế bao gồm các biện pháp về kỹ thuật an toàn và phòng chống cháy nổ; các biện pháp về kỹ thuật vệ sinh lao động phòng chống độc hại, cải thiện điều kiện lao động, bảo vệ môi trường; trang bị cấp các phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động; chăm sóc sức khỏe người lao động và tuyên truyền, giáo dục, huấn luyện về an toàn, vệ sinh lao động.
Các nội dung kế hoạch phải được các khoa, phòng phổ biến đến từng cán bộ, nhân viên y tế để biết cùng tham gia thực hiện. Khi thực hiện kế hoạch cần giám sát thúc đẩy, hỗ trợ quá trình họat động, biết được kế hoạch đã làm đến đâu, mức độ hoàn thành có đúng thời hạn hay không, giám sát phải liên tục, theo dõi, kiểm tra, đối chiếu giữa các nội dung và thành quả đạt được như trong kế hoạch đề ra. Việc giám sát tập trung vào các họat động trọng điểm, quá trình thực hiện các yêu cầu cụ thể đối với từng họat động trong kế hoạch, giám sát dựa vào bảng kiểm cụ thể thích hợp từng họat động. Sau giám sát cần có phản hồi tích cực cho các cá nhân, bộ phận, khoa, phòng liên quan để cải thiện chất lượng họat động.
Cần đánh giá mức độ hoàn thành, những khó khăn, tồn tại của từng chỉ số đầu ra liên quan đến những nội dung trong kế hoạch.
Đối với các biện pháp về kỹ thuật vệ sinh lao động phòng chống độc hại, cải thiện điều kiện lao động, bảo vệ môi trường cần kiểm tra những nội dung như lắp đặt các quạt thông gió, hệ thống hút bụi, hút hơi khí độc, trang thiết bị hỗ trợ nâng nhắc, vận chuyển người, thuốc, bệnh phẩm, nâng cấp nhà xưởng thông thoáng, chống nóng, chống tiếng ồn và các yếu tố độc hại lan truyền, xây dựng cải tạo nhà thể chất, nhà vệ sinh, nhà tắm, thực hiện quan trắc môi trường lao động, thực hiện quản lý các chất thải bệnh viện, chất thải nguy hại, chất thải COVID-19, lập kế hoạch, bố trí nhân lực, kinh phí tổ chức hướng dẫn an toàn vệ sinh lao động cho nhân viên y tế trong phòng chống dịch COVID-19, xây dựng thực hiện an toàn vệ sinh lao động lồng ghép chương trình kiểm sóat và phòng ngừa lây nhiễm COVID-19 trong cơ sở y tế.
Các nội dung về chăm sóc sức khỏe người lao động như khám sức khỏe khi tuyển dụng, khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, khám định kỳ bệnh nghề nghiệp, tổ chức khám giám định các trường hợp mắc bệnh nghề nghiệp, COVID-19 nghề nghiệp; bồi dưỡng bằng hiện vật; điều dưỡng và phục hồi chức năng cho người lao động; tăng cường các họat động nâng cao sức khỏe, tập thể dục tại nơi làm việc; tiêm phòng vắc xin phòng bệnh nghề nghiệp như viêm gan B, lao, COVID-19, cúm…/.
Anh Huy