Ngày 24/4 và 26/4/2018, Trung tâm Y tế dự phòng đã tổ chức tập huấn các biện pháp chủ động phòng chống SXH, kỹ năng tìm diệt lăng quăng/bọ gậy tại cộng đồng.

Đối tượng tham dự tập huấn là cán bộ đoàn cấp tỉnh, các bí thư, phó bí thư Đoàn khối đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp, các cán bộ Trung tâm Y tế, phòng Y tế của 8 huyện, thị xã, thành phố. Nội dung tập huấn triển khai kế hoạch phối hợp giữa Sở Y tế tỉnh và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh các cấp; tổng quan về bệnh SXH, các biện pháp chủ động phòng chống dịch SXH; hướng dẫn tổ chức một buổi diệt lăng quăng/bọ gậy tại cộng đồng. Tất cả học viên 2 lớp tập huấn được thực hành tìm diệt lăng quăng/bọ gậy tại xã Vĩnh Ngọc, thành phố Nha Trang.

BS Trần Minh Trung – Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, báo cáo viên của lớp tập huấn cho biết đã giới thiệu đến các cán bộ Đoàn đại cương về côn trùng truyền bệnh SXH, các giai đoạn phát triển của muỗi Aedes aegypti (muỗi vằn), vòng đời của muỗi vằn. Về đặc điểm sinh học, phạm vi hoạt động của muỗi cái Aedes aegypti bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố như nơi đẻ trứng và bữa ăn máu, nhưng thường không quá 200m xung quanh nơi muỗi nở. Muỗi đẻ trứng riêng lẽ ở thành ẩm, phía trên mực nước của các dụng cụ chứa nước. Trứng có thể chịu đựng được khô hạn trong thời gian dài (khoảng 1 năm).

Trứng muỗi nở ngay khi ngập nước trở lại, nhưng không phải tất cả các trứng đều cùng nở một lúc. Bọ gậy phát triển qua bốn giai đoạn, các giai đoạn phụ thuộc vào nhiệt độ, thức ăn và mật độ bọ gậy trong dụng cụ chứa nước. Trong điều kiện tối ưu, thời gian đẻ trứng phát triển thành muỗi khoảng 7 ngày.

BS Trung cho biết các dấu hiệu nhận biết bệnh SXH gồm sốt cao đột ngột 39-40 độ C, liên tục và kéo dài từ 2 – 7 ngày, khó hạ sốt; có biểu hiện xuất huyết ở da: những vết đỏ, ấn không tan; chảy máu chân răng, chảy máu cam; đi cầu phân đen; nhức đầu chán ăn, buồn nôn; da xung huyết, phát ban; đau cơ, đau khớp, nhức 2 hố mắt; vật vã, li bì. Phải đưa ngay bệnh nhân đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện khi có các dấu hiệu sau: vật vã, li bì; đau bụng; da xung huyết nhưng tay chân lạnh; đi cầu phân đen, xuất huyết ồ ạt đối với phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt.

Dụng cụ chứa nước thường có lăng quăng được chia thành 3 nhóm: nhóm 1 là các dụng cụ chứa nước lớn khó súc rửa gồm bi, bể, hồ, giếng, bát chống kiến, bể cầu…Nhóm 2 là các dụng cụ chứa nước nhỏ dễ súc rửa như lu, khạp, chum, vại, xô, chậu, lọ hoa, chậu cảnh…Nhóm 3 là các dụng cụ phế thải như chai lọ, vò vại vỡ, gáo dừa, vỏ hộp, lốp xe và hốc cây tre nứa ở xung quanh nhà.

Biện pháp loại trừ lăng quăng/gọ gậy ngăn ngừa muỗi đẻ trứng, đối với nhóm 1 thả cá để ăn bọ gậy hoặc đậy kín không cho muỗi bay vào đẻ trứng; bỏ muối hoặc bỏ dầu vào các chén nước chống kiến ở chân tủ thức ăn. Đối với nhóm 2 lật úp, thoát nước các dụng cụ không sử dụng; thường xuyên súc rửa dụng cụ ít nhất 1 lần/tuần, nhỏ nước rửa chén (3 giọt) vào các lọ hoa; thả cá ăn lăng quăng: dùng các loại cá nhỏ (cá bảy màu) thả vào lu, hồ chứa nước để cá ăn lăng quăng. Đối với nhóm 3 thu gom, loại bỏ, chôn, đốt, lật úp, chọc thủng, hủy bỏ các lốp xe, trám các hốc cây, ống tre… Tổng vệ sinh môi trường, thu gom, hủy bỏ các vật chứa nước không cần thiết.

Diệt muỗi và chống muỗi đốt bằng cách dọn dẹp nhà cửa gọn gàng sạch sẽ, không treo quần áo lung tung để giảm bớt chỗ cư ngụ của muỗi; cho trẻ mặc áo dài tay, dung kem bôi chống muỗi (soffell…); ngủ mùng kể cả ban ngày; làm rèm che cửa để hạn chế muõi xâm nhập vào nhà; dùng nhang trừ muỗi trong những giờ muỗi thường cắn nhất (sáng sớm và chiều tối), dùng bình xịt muỗi loại nhỏ tại nhà.

Hồng Sơn