Ngày 26/3/2019, Sở Y tế tỉnh đã tổ chức tổng kết đánh giá kết quả thực hiện chiến dịch phun hóa chất diệt muỗi phòng chống SXH trên địa bàn TP. Nha Trang. Chủ trì có BS CKII Lâm Quang Chứng – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh.
Theo TS Trần Thị Tuyết Mai – Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, tính đến ngày 17/3/2019, toàn tỉnh ghi nhận có 4.583 trường hợp mắc SXH, không có trường hợp tử vong do SXH. Triển khai chỉ đạo của lãnh đạo Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã phối hợp cùng Trung tâm Y tế TP. Nha Trang triển khai kế hoạch xử lý SXHD trên diện rộng tại 22 xã, phường TP. Nha Trang từ ngày 23/2/2019 đến ngày 12/3/2019. Kết quả cho thấy số ca mắc SXH tại 22 xã, phường giảm 65% so với trước xử lý dịch. Các phường Vĩnh Thọ, Xương Huân, Vĩnh Thái có số ca mắc SXH mới giảm mạnh từ 90-100%; nhóm các phường Vĩnh Thạnh, Vĩnh Hải, Vĩnh Hòa, Phước Long giảm từ 75% đến dưới 90%; nhóm các xã Ngọc Hiệp, Vĩnh Phương, Phước Hải giảm từ 65% đến dưới 75%; nhóm phường Tân Lập, Vĩnh Phước, Vĩnh Trường, Phước Đồng, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Ngọc giảm từ 50-65%. Các phường Phước Hòa, Phước Tân, Phương Sài, Phương Sơn, Vĩnh Nguyên, Phước Tiến số ca mắc mới SXHD giảm dưới 50%.
Điều tra và so sánh chỉ số côn trùng trước và sau xử lý cho thấy các xã, phường đều giảm được các chỉ số véc tơ; có sự tương quan giữa số mới mắc SXHD giảm cùng với chỉ số côn trùng giảm ở các xã, phường. Tuy nhiên có những xã, phường Phước Hải, Tân Lập, Phước Long, Phước Tiến, Phước Hòa, Vĩnh Nguyên có chỉ số côn trùng sau xử lý giảm ít hoặc không giảm.
TS Mai cũng cho biết qua giám sát điều tra ổ dịch, có 4 tổ dân phố ổ dịch vẫn tiếp tục hoạt động là tổ 1 Phước Toàn Tây (P. Phước Hải); tổ Quốc Tuấn 3 (Phước Tân), tổ Phước Điền (xã Phước Đồng); tổ Phú Nông Nam (Vĩnh Ngọc). Các ổ dịch cũ vẫn hoạt động và mới phát sinh đều rơi vào các xã, phường có tỷ lệ bệnh nhân giảm dưới mức 65%. Nhóm giám sát của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật đã giám sát kết quả diệt lăng quăng/bọ gậy đột xuất sau xử lý tại 4 xã, phường Phước Đồng, Vĩnh Hải, Vĩnh Hòa, Xương Huân. Kết quả cho thấy chỉ số BI tại xã Phước Đồng và phường Vĩnh Hải còn cao (BI > 30). Đoàn giám sát đã lập biên bản, báo cáo UBND, Trạm Y tế xã, phường hoãn phun hóa chất, đề nghị địa phương thực hiện lại xử lý lăng quăng/bọ gậy, tổ chức giám sát lại đạt chỉ số mới phun hóa chất diệt muỗi sau đó.

Về mặt tích cực, TS Mai cho biết một số xã, phường đã tổ chức họp thôn/tổ dân phố tuyên truyền cho hộ gia đình trong suốt thời gian thực hiện chiến dịch; tích cực huy động các ban ngành cùng tham gia với cán bộ y tế. Cụ thể xã Vĩnh Ngọc đã huy động 30 đoàn viên thanh niên tham gia tại tất cả thôn tổ trong quá trình diệt lăng quăng/bọ gậy; phường Phước Hải phân công thành viên cụ thể tham gia diệt lăng quăng/bọ gậy theo các con đường, địa bàn thực hiện. Phường Vĩnh Hải sau khi giám sát lần 1 không đạt đã triển khai ngay diệt lăng quăng/bọ gậy đạt yêu cầu để hoạt động phun hóa chất diệt muỗi không bị trì hoãn lâu. Đối với các hộ gia đình đóng cửa đi vắng đều được ghi nhận để cán bộ địa phương nhắc nhở sau đó. Tồn tại được TS Mai đề cập trong công tác diệt lăng quăng/bọ gậy là 21/22 xã, phường chưa phân công thành viên cụ thể diệt lăng quăng/bọ gậy. Thực tế số người tham gia tại tổ dân phố đều ít hơn so với kế hoạch là 10 người; có những tổ chỉ có 4 người tham gia là cán bộ y tế và tổ dân phố. Các thành viên khi đi diệt lăng quăng/bọ gậy chỉ nhắc nhở, tuyên truyền mà không trực tiếp vào nhà dân, đổ các dụng cụ chứa nước có lăng quăng/bọ gậy. Khi thực hiện không mang theo danh sách hộ gia đình, không hỏi số dụng cụ chứa nước để điền vào bảng xử lý lăng quăng/bọ gậy; chưa hướng dẫn các hộ gia đình tìm và xử lý các vật phế thải xung quanh nhà; đồng thời người tham gia tổ diệt lăng quăng/bọ gậy chưa có kinh nghiệm trong việc tìm các dụng cụ chứa nước vì vậy sẽ bỏ sót các dụng cụ chứa nước khi tiến hành công việc. Đối với các công trình xây dựng, Trạm Y tế, TP Nha Trang chưa có báo cáo kết quả việc diệt lăng quăng/bọ gậy được triển khai như thế nào.
Về công tác phun hóa chất, do người dẫn đường của thôn, tổ không mang theo danh sách hộ gia đình, không có sơ đồ địa bàn cần phun nên không đánh dấu, lập danh sách những hộ gia đình chưa được phun, nguyên nhân không phun thuốc được để báo cáo với UBND, Trạm Y tế xã phường.
TS Mai nhấn mạnh, bài học kinh nghiệm để chiến dịch thành công là Trạm Y tế cảnh báo ổ dịch, xác định ổ dịch đúng có kế hoạch tham mưu, tham gia tổ chức thực hiện diệt ổ dịch; các cộng tác viên từng tổ dân phố trực tiếp diệt lăng quăng/bọ gậy, dẫn đường cho đội phun hóa chất. Để thực hiện tốt công tác phòng chống dịch phải có sự chỉ đạo quyết liệt của Lãnh đạo UBND xã phường và công tác giám sát chặt chẽ của Trung tâm Y tế TP. Nha Trang. TS Mai kiến nghị các địa phương cần huy động thêm sự tham gia của các chùa, nhà thờ, tăng cường họp tổ dân phố để thường xuyên truyền thông đến các hộ gia đình; quan tâm hơn phòng chống SXH tại các công trình xây dựng; bên cạnh đó Trung tâm Y tế TP. Nha Trang cần tổ chức tập huấn lại cho đội ngũ tham gia xử lý dịch, người diệt lăng quăng/bọ gậy, người dẫn đường phun hóa chất, người phun hóa chất và Lãnh đạo các UBND, ban ngành các xã, phường.
Chỉ đạo tại cuộc họp, BS CKII Lâm Quang Chứng – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh đánh giá cao các triển khai công tác phòng chống SXH của một số xã, phường tại TP. Nha Trang có hiệu quả. Với yêu cầu rất cao là cần giải quyết tốt tình hình dịch SXH của TP. Nha Trang trước ngày 15/4/2019, góp phần thực hiện hoạt động Lễ hội Festival Biển TP. Nha Trang và Năm quốc gia du lịch 2019, BS Chứng đề nghị các đơn vị y tế cần làm tốt nhất vai trò tham mưu với UBND các cấp, đề xuất UBND các cấp tổ chức và chủ trì sơ tổng kết công tác phòng chống dịch bệnh SXH tại địa phương, nhân rộng cách làm tốt, hiệu quả của các xã, phường đánh giá hiệu quả đối với công tác phòng chống SXH. Các địa phương cần huy động lực lượng đoàn viên thanh niên tích cực diệt lăng quăng/bọ gậy, diệt muỗi tại hộ gia đình theo kế hoạch phối hợp giữa ngành y tế và Tỉnh đoàn; mặc dù hiện nay tình hình dịch đã giảm, tuy nhiên các đơn vị vẫn tiếp tục tổ chức chiến dịch phòng chống SXH, phun hóa chất diệt muỗi trong các đợt tiếp theo của tháng 5, tháng 6/2019.
Hữu Lai