Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 05 căn bệnh không lây nhiếm phổ biến nhất hiện nay bao gồm: bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính và bệnh tâm thần có thể gây thiệt hại về mặt kinh tế thế giới lên tới 47.000 tỷ USD trong 20 năm tới.
Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 520.000 ca tử vong do nguyên nhân bệnh tật trong đó tử vong do bệnh không lây nhiễm chiếm tới 73%, như vậy tính trung bình cứ 10 người chết thì có 7 chết bởi bệnh không lây nhiễm. Đáng báo động hơn là 43% số ca tử vong do bệnh không lây nhiễm lại rơi vào nhóm người dưới 70 tuổi (theo số liệu thống kê năm 2012).
Việc ăn uống không lành mạnh sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và có thể dẫn đến rất nhiều bệnh như: thừa cân béo phì, tăng huyết áp, đường huyết cao... Hiện nay, mô hình bệnh tật, tử vong của người Việt Nam đang chuyển từ các bệnh lây nhiễm sang các bệnh không lây nhiễm trong đó đứng đầu là các bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư, loãng xương, gout...
Theo GS.TS Lê Thị Hợp- Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam- bữa ăn hợp lý là bữa ăn cung cấp đủ năng lượng, chất đạm, chất béo, chất khoáng, vitamin và đủ nước cho cơ thể. Bữa ăn cân đối là bữa ăn trong đó các chất dinh dưỡng cân đối hợp lý; Theo khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng – Bộ Y tế thì khẩu phần năng lượng từ chất đường bột chiếm khoảng 68%, chất đạm là 14%, chất béo là 18%. Muốn đảm bảo một bữa ăn đủ chất dinh dưỡng và cân đối, chúng ta cần thực hiện đa dạng hóa bữa ăn, sử dụng nhiều loại thực phẩm khác nhau. Vậy “Dinh dưỡng lành mạnh” là dinh dưỡng đủ về số lượng thực phẩm, cân đối giữa các chất dinh dưỡng và đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Thức ăn, đồ uống phải đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng, không trở thành nguồn gây bệnh.
Nhu cầu về dinh dưỡng đối với mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, giới, cân nặng, tình trạng sinh lý, lao động và hoạt động thể lực... Để cơ thể khỏe mạnh và phòng tránh bệnh tật, mỗi chúng ta cần có một chế độ dinh dưỡng lành mạnh. Đó là một chế độ dinh dưỡng đủ về số lượng thực phẩm, cân đối giữa các chất dinh dưỡng và đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm
Ðể đảm bảo an toàn thực phẩm và chế độ “Dinh dưỡng lành mạnh” người tiêu dùng cần có kiến thức và kỹ năng về lựa chọn, chế biến, bảo quản thực phẩm và thực hiện “10 Lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2020”.
Lời khuyên số 1: Ăn đa dạng nhiều loại thực phẩm và đảm bảo đủ 4 nhóm: chất bột, chất đạm, chất béo, vitamin và muối khoáng
Lời khuyên số 2: Phối hợp thức ăn nguồn đạm động vật và thực vật, nên ăn tôm, cua, cá và đậu đỗ.
Lời khuyên số 3: Ăn phối hợp dầu thực vật và mỡ động vật hợp lý, nên ăn vừng lạc.
Lời khuyên số 4: Nên sử dụng muối iốt, không ăn mặn.
Lời khuyên số 5: Cần ăn rau quả hàng ngày.
Lời khuyên số 6: Ðảm bảo an toàn vệ sinh trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm.
Lời khuyên số 7: Uống đủ nước sạch hàng ngày.
Lời khuyên số 8: Cho trẻ bú mẹ ngay sau khi sinh, bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, ăn bổ sung hợp lý và tiếp tục cho bú mẹ đến 24 tháng.
Lời khuyên số 9: Trẻ sau 6 tháng và người trưởng thành nên sử dụng sữa và các sản phẩm của sữa phù hợp với từng lứa tuổi.
Lời khuyên số 10: Tăng cường hoạt động thể lực, duy trì cân nặng hợp lý, không hút thuốc lá, hạn chế uống rượu bia, nước có ga và ăn, uống đồ ngọt.
Thành Long