Ngày 31/12/2014, Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học “Các yếu tố chính ảnh hưởng đến tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ em dưới 5 tuổi và đề xuất các giải pháp làm giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng tại tỉnh Khánh Hòa”
Đề tài do Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa là cơ quan chủ trì, TS.BS Trương Tấn Minh là chủ nhiệm đề tài. Nghiên cứu được thực hiện trên 2.030 trẻ tại 8 huyện, thị xã, thành phố tỉnh Khánh Hòa. Đây là nghiên cứu cắt ngang, được thực hiện từ tháng 10 năm 2012. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em dưới 5 tuổi của tỉnh Khánh Hòa thể nhẹ cân là 9,3%; thể thấp còi là 13,3%. So với tỷ lệ chung của toàn quốc và tỉnh Khánh Hòa trong những năm qua tỷ lệ này có thấp hơn, tuy nhiên giữa các huyện, thị xã, thành phố tỷ lệ này giảm chưa mang tính bền vững. Tỷ lệ suy dinh dưỡng giữa trẻ trai và trẻ gái không chênh lệch nhau, tuy nhiên giữa trẻ người dân tộc thiểu số và trẻ người dân tộc kinh có sự chênh lệch rõ; cụ thể đối với suy dinh dưỡng thể nhẹ cân trẻ dân tộc thiểu số cao gấp 5 lần so với trẻ dân tộc kinh; thể thấp còi trẻ dân tộc thiểu số suy dinh dưỡng cao gấp 3 lần so với trẻ dân tộc kinh. Hai huyện miền núi Khánh Sơn , Khánh Vĩnh có tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em cao, đối với thể nhẹ cân lần lượt của hai huyện là 26,9% và 33%; đối với thể thấp còi lần lượt của hai huyện là 38,8% và 34%. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi cũng tương đối cao ở huyện Cam Lâm là 18,8%, trong khi huyện Diên Khánh chỉ là 9,1%. Một vấn đề rất đáng quan tâm đó là tỷ lệ thừa cân, béo phì toàn tỉnh là 6,2% (tính theo chỉ số cân nặng theo chiều cao). Đặc biệt, ở TP Nha Trang tỷ lệ thừa cân, béo phì là 12,7%, đây là tỷ lệ cao hơn cả những đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh và Hà Nội.
Đối với mối liên quan giữa các chỉ số nhân trắc, tình trạng suy dinh dưỡng và các yếu tố dân số, kinh tế, xã hội nghiên cứu cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng tăng đối với trẻ trên 24 tháng tuổi; không có sự khác biệt về tỷ lệ suy dinh dưỡng giữa trẻ trai và trẻ gái; nguy cơ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân và thấp còi cao gấp 7,2 và 2,5 lần ở nhóm trẻ có cân nặng lúc sinh thấp hơn 2,500g; trẻ em người dân tộc thiểu số có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao hơn hẳn một cách có ý nghĩa so với trẻ em người kinh; có mối tương quan thuận giữa chỉ số Z score của cân nặng theo tuổi với BMI của mẹ; xu hướng suy dinh dưỡng sẽ giảm theo mức tăng của trình độ học vấn của mẹ và mức đời sống kinh tế của hộ gia đình; nguồn nước sử dụng có ảnh hưởng đến tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ; thực trạng kiến thức và thực hành dinh dưỡng của mẹ và người nuôi dưỡng chính vẫn còn hạn chế, nhất là kiến thức nuôi con bằng sữa mẹ, ăn bổ sung và nuôi trẻ bị ốm.
Nghiên cứu đã đề xuất nhiều khuyến nghị như nhóm giải pháp về y tế, sức khỏe là cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh nhẹ cân (cân nặng lúc sinh thấp hơn 2,500g); cải thiện tình trạng thể lực mẹ (BMI). Hai giải pháp này đều có chung một kế hoạch hành động: cải thiện dinh dưỡng cho bà mẹ trước, trong và sau khi sinh bằng cách thực hành dinh dưỡng đúng, đầy đủ. Nhóm giải pháp về chính sách và các yếu tố kinh tế, xã hội bao gồm: nâng cao trình độ học vấn của mẹ nói riêng và của cộng đồng nói chung; tiếp tục thực hiện chính sách gia đình ít con; đảm bảo cung cấp nước sạch cho các hộ gia đình, nhất là các đối tượng có nguy cơ suy dinh dưỡng cao như người dân tộc thiểu số, gia đình có thu nhập thấp, trình độ học vấn hạn chế. Nhóm giải pháp về giáo dục, truyền thông bao gồm thực hiện các hoạt động giáo dục truyền thông về nuôi con bằng sữa mẹ và thực hành ăn bổ sung cho nhóm đối tượng là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và người nuôi dưỡng chính trong gia đình. Các hoạt động giáo dục, truyền thông này không chỉ từ cán bộ y tế cơ sở truyền thông (trạm y tế, nhân viên y tế thôn bản) mà còn phải từ các bác sĩ, điều dưỡng, kể cả phòng khám, các cơ sở dịch vụ y tế tư nhân; Nghiên cứu tìm hiểu sâu hơn các tập quán, thói quen sai lầm trong thực hành dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ em tại các vùng dân cư khác nhau (đồng bằng, ven biển, miền núi, nhóm dân tộc thiểu số…) nhằm đưa ra các giải pháp truyền thông, vận động thích hợp.
Hội đồng nghiệm thu đã đánh giá đây là đề tài được chuẩn bị và thực hiện nghiêm túc, đảm bảo chất lượng của một nghiên cứu khoa học, đặc biệt phần sử dụng các kỹ thuật thống kê trong phân tích số liệu góp phần nêu ra được những kết quả có giá trị cao ứng dụng trong xây dựng các chính sách can thiệp phù hợp để kiểm soát tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi, góp phần quan trọng trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho địa phương. Kết quả đề tài rất cần chuyển giao nhanh có các cơ quan, đơn vị có liên quan để triển khai sớm các giải pháp có giá trị về y tế sức khỏe, chính sách, kinh tế xã hội và giáo dục truyền thông giúp làm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em dưới 5 tuổi của tỉnh Khánh Hòa một cách bền vững.
Các thành viên hội đồng cũng góp ý phần các giải pháp lưu ý giải pháp đầu tư nguồn lực cần cụ thể bố trí kinh phí cung cấp sản phẩm bổ sung dinh dưỡng cho trẻ em suy dinh dưỡng dân tộc thiểu số, trẻ em suy dinh dưỡng một số địa phương khó khăn. Các giải pháp chuyên môn kỹ thuật như bổ sung vi chất dinh dưỡng, tẩy giun cho đối tượng nguy cơ cao, đồng thời có thêm một số giải pháp chuyên biệt đối với TP Nha Trang, TP Cam Ranh hoặc thị xã Ninh Hòa liên quan đến tình trạng thừa cân, béo phì.
Đề tài đã được Hội đồng khoa học xếp loại khá. Chủ tịch Hội đồng, TS.Huỳnh Kỳ Hạnh – Giám đốc Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Khánh Hòa đã chia xẻ kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng cho các cơ quan chuyên môn, đề xuất với tỉnh Khánh Hòa trong chiến lược nâng cao sức khỏe cho trẻ em; đồng thời sẽ chia sẻ kết quả nghiên cứu với những nghiên cứu khác của tỉnh Khánh Hòa đang thực hiện, đặc biệt những nghiên cứu về nhân trắc, nghiên cứu về sức khỏe của các huyện miền núi. Nghiên cứu này sẽ góp phần vào việc báo cáo hiệu quả, hiệu suất của các đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh trong thời gian qua ứng dụng vào thực tiễn để đại biểu HĐND tỉnh Khánh Hòa và người dân được biết.
Tôn Thất Toàn