Dự án Alive and Thrive nhằm cải thiện thực hành nuôi dưỡng trẻ nhỏ được triển khai tại 15 tỉnh, thành phố Việt Nam từ năm 2010.
Mong muốn của dự án là tăng gấp đôi tỷ lệ trẻ em dưới 6 tháng tuổi được bú sữa mẹ hoàn toàn; và quan trọng nhất là cải thiện chế độ ăn bổ sung cho trẻ nhỏ về cả số lượng và chất lượng; phấn đấu hàng năm giảm được tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ít nhất 2%.
Để thực hiện được những mong muốn đó, chiến lược can thiệp của dự án nhằm vào các hoạt động chính là vận động chính sách; Thành lập các phòng tư vấn dinh dưỡng trẻ nhỏ theo phương thức nhượng quyền xã hội và nhóm hỗ trợ nuôi dưỡng trẻ nhỏ; Thực hiện các chiến dịch truyền thông, các chương trình hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ tại các doanh nghiệp...
Tỉnh Khánh Hòa là một trong 15 tỉnh được triển khai dự án, miền Trung gồm có các tỉnh cùng thực hiện là Quảng Bình, Quảng trị, thành phố Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Đắc Lắc, Đắc Nông và tỉnh Khánh Hòa.
Tại tỉnh Khánh Hòa, dự án được triển khai tại thành phố Nha Trang, huyện Diên Khánh, thành phố Cam Ranh và huyện Khánh Sơn.
Để thực hiện các chiến lược của dự án, nhiều hoạt động đã được thực hiện từ năm 2011 đến nay đó là khảo sát chọn đặt các phòng tư vấn; Đào tạo đội ngũ giảng viên nguồn; Tiến hành các đào tạo đội ngũ thực hiện dự án để các phòng tư vấn đi vào khai trương và hoạt động với tên gọi “Mặt trời bé thơ”.
Để thu hút khách hàng, tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động của dự án, hàng loạt các hoạt động như tổ chức các sự kiện truyền thông đến khách hàng; tổ chức các hội thảo vận động chính sách; tập huấn thực hiện Nghị định 21 của Chính phủ đối với hoạt động quảng cáo các sản phẩm nuôi dưỡng trẻ nhỏ; tập huấn phương pháp chăm sóc da - kề - da ngay sau sinh tại các bệnh viện; và năm 2014 dự án đã tổ chức các lớp tập huấn mở rộng các trạm y tế mới nhân rộng mô hình phòng tư vấn “Mặt trời bé thơ”.
Thông qua các hoạt động của dự án, bằng các kênh trực tiếp và gián tiếp, nhiều nhóm đối tượng đã được tác động đó là các nhà hoạch định chính sách, các cán bộ ban ngành, đoàn thể, Lãnh đạo của các cơ sở y tế, người dân đặc biệt là các gia đình và bà mẹ, người chăm sóc trẻ. Những tác động liên tục này đã đóng góp thay đổi nhận thức, tạo niềm tin và kỹ năng mới để cải thiện thực hành bú mẹ và ăn bổ sung ở trẻ; qua đó nâng cao sức khỏe cho trẻ nhỏ.
Tại tỉnh Khánh Hòa đã có những thành công của chương trình là chỉ tiêu giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi đã được đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng huyện và tỉnh. Sở Y tế đã ra văn bản hướng dẫn thu phí dịch vụ tư vấn tại các phòng tư vấn, và sắp đến Sở Y tế sẽ có chỉ đạo về quy định nuôi con bằng sữa mẹ tại tất cả các bệnh viện trong toàn tỉnh.
Thực tế cho thấy qua các hoạt động Tuần lễ nuôi con bằng sữa mẹ, hàng loạt các tổ chức sự kiện truyền thông thu hút khách hàng tại các phòng tư vấn, mạng lưới cộng tác viên dinh dưỡng thăm hộ gia đình và huy động bà mẹ tham gia các hoạt động tại phòng tư vấn, hoạt động quảng bá trên loa, đài tại siêu thị, bệnh viện, bản tin giáo dục sức khỏe, phóng sự truyền hình..., dự án đã có những kết quả thật sự khích lệ.
BSCKII. Lê Hồng Quân, Phó phòng Nghiệp vụ Y Sở Y tế cho biết việc phân loại của 45 phòng tư vấn tại Khánh Hòa là 33% phòng tư vấn đạt chất lượng cao, số lượng khách hàng đến cao; 40% phòng tư vấn đạt chất lượng cao, số lượng thấp; 25% phòng tư vấn chất lượng thấp, số lượng cao và 2% phòng tư vấn chất lượng thấp, số lượng thấp. Đối với 31 nhóm nuôi dưỡng trẻ nhỏ tại thôn có 13% chất lượng cao, số lượng cao; 84% chất lượng cao, số lượng thấp; 3% chất lượng thấp, số lượng thấp.
Qua nhân rộng mô hình trong năm 2014 hiện nay toàn tỉnh có 60 phòng tư vấn “Mặt trời bé thơ” được thành lập tại 7 huyện/thành phố; có 93 Nhóm nuôi dưỡng trẻ nhỏ tại 31 thôn tại huyện Khánh Sơn; Độ bao phủ tại xã đạt mức cao nhất vào tháng 8/2014 là 80,4% (tăng gấp đôi so với tháng 4/2013). Số lượng bà mẹ đến tư vấn tại tuyến xã đạt cao ở mức 5.100 - 5.200 lượt/tháng, tuyến huyện/tỉnh là 2.000 - 2.100 lượt/tháng. Nếu tính số tích lũy từ tháng 01/2012 đến tháng 8/2014 toàn tuyến xã, huyện, tỉnh số lượt tư vấn đã thực hiện được là 144.400 lượt, trong đó số khách hàng cũ là 92.700 lượt.
Đối với thực hiện phương pháp da - kề - da tại các bệnh viện, trong số 12.436 trẻ đẻ thường và đẻ mổ có 844 trẻ được thực hiện da - kề - da và 1.139 trẻ được bú sớm sau sinh.
Cũng theo ý kiến của BS. Quân, một số thách thức của chương trình gặp phải đó là một số nhân viên bệnh viện chưa thuần thục kỹ năng, cơ sở y tế còn thiếu nhân lực, nhất là trong các trường hợp mổ lấy thai; công tác truyền thông còn hạn chế do vậy bà mẹ, gia đình, cộng đồng chưa hiểu nhiều về phương pháp da - kề - da.
Để khắc phục những khó khăn này, trong thời gian đến Sở Y tế sẽ ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện phương pháp da - kề - da sau sinh thường và sau mổ lấy thai; tiếp tục tập huấn cho toàn bộ nhân viên y tế trong bệnh viện, tăng cường công tác tư vấn về phương pháp da - kề - da tại tất cả các tuyến cơ sở cho bà mẹ và gia đình; tăng cường công tác truyền thông tại tất cả cơ sở y tế đối với phương pháp da - kề - da...
Đồng thời các phòng tư vấn cần nâng cao kiến thức, kỹ năng để chất lượng tư vấn được đồng đều, tuyến tỉnh, huyện sẽ tăng cường giám sát hỗ trợ các phòng tư vấn; các phòng tư vấn thực hiện tốt việc thu phí dịch vụ tư vấn dinh dưỡng để có nguồn lực duy trì hệ thống. Đối với lãnh đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương cần quan tâm nhiều hơn, ủng hộ chương trình và xem việc thực hiện chương trình này sẽ góp phần rất lớn đối với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương mình.
Các cơ sở y tế huyện, tỉnh thông qua các cuộc họp giao ban, cần trao đổi rút kinh nghiệm nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ cho các phòng tư vấn, đồng thời cần có hình thức hỗ trợ, khen thưởng, động viên những mô hình làm tốt hiệu quả cao; qua đó duy trì bền vững mô hình tại các trạm y tế ngày càng phát triển tốt hơn.