Triển khai chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng bà mẹ - trẻ em nhằm nâng cao tầm vóc, thể lực người dân tộc thiểu số huyện Cam Lâm triển khai tại xã Sơn Tân.
Chỉ tiêu năm 2024 đạt được là giảm tỉ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi thể nhẹ cân dưới 23,09%, thể thấp còi dưới 27,48% và thể gầy còm dưới 19,26%.
Trung tâm y tế huyện Cam Lâm sẽ tập huấn nâng cao năng lực chương trình cho chuyên trách dinh dưỡng, cộng tác viên dinh dưỡng, nhân viên y tế thôn bản, người chăm sóc trẻ, phụ nữ, thanh niên, đội ngũ cán bộ y tế làm công tác chăm sóc dinh dưỡng bà mẹ - trẻ em cấp huyện, xã, thôn.
Triển khai mô hình chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời tại xã Sơn Tân; triển khai công tác tư vấn tại trạm y tế và tại cộng đồng; tổ chức hướng dẫn trình diễn thức ăn cho trẻ; tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 24 tháng tuổi. Tổng dự kiến kinh phí chi trong năm 2024 là hơn 53 triệu đồng.
UBND xã Sơn Tân đã ban hành Quyết định số 53/QĐ-UBND ngày 4/3/2024 về thành lập họat động phòng tư vấn dinh dưỡng trẻ nhỏ tại trạm y tế Sơn Tân về chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời; Quyết định số 53/QĐ-UBND về thành lập Ban điều hành mô hình và Quyết định số 57/QĐ-UBND về việc thành lập mô hình chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời.
Năm 2023, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã triển khai tập huấn cho xã Sơn Tân, dự kiến trong tháng 4/2024, Trung tâm y tế huyện Cam Lâm tiếp tục tập huấn để xây dựng mô hình hiệu quả theo mục tiêu đề ra.
Theo các chuyên gia Viện Dinh dưỡng – Bộ Y tế, các chất khoáng và vitamin tuy chỉ cần một lượng nhỏ nhưng lại có vai trò quan trọng, đặc biệt ở thời kỳ người phụ nữ có thai, bà mẹ cho con bú.
Cụ thể, canxi giúp cơ thể hình thành hệ xương và răng vững chắc, đảm bảo chức năng thần kinh và sự đông máu bình thường. Canxi liên quan đến quá trình chuyển hóa, tạo xương cho thai nhi, trong cơ chế bài tiết sữa.
Phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú có nhu cầu canxi cao hơn so với bình thường. Nếu khẩu phần ăn thiếu canxi, cơ thể sẽ huy động canxi từ xương. Nếu người mẹ không đáp ứng đủ canxi sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển chiều cao của trẻ, người mẹ sau này tăng nguy cơ loãng xương.
Nhu cầu canxi có mối tương quan với phospho, tỉ số Ca/P tối thiểu là lớn hơn 0,8; tốt nhất là 1-1,5. Nhu cầu canxi ở phụ nữ có thai là 1.200mg/ngày, bà mẹ cho con bú là 1.300mg/ngày.
Người mẹ cần chọn thực phẩm giàu canxi như sữa, các sản phẩm từ sữa như sữa chua, phô mai, tôm, cá nhỏ ăn cả xương hoặc uống bổ sung viên canxi kèm vitamin D. Phụ nữ có thai nên tiêu thụ 6 đơn vị sữa, bà mẹ cho con bú là 6,5 đơn vị sữa hàng ngày. Một đơn vị sữa và chế phẩm sữa chứa 100mg canxi tương đương với 1 miếng phô mai 15g hoặc 100ml sữa dạng loãng hoặc 100 g sữa chua.
Đối với sắt cùng protein tạo thành huyết sắc tố (Hemoglobin), vận chuyển oxy và cacbonic, phòng bệnh thiếu máu, tham gia thành phần các men oxy hóa khử.
Sắt trong thực phẩm có 2 dạng, sắt heme và không heme. Dạng heme có trong thức ăn nguồn gốc động vật trừ trứng và sữa. Sắt heme hấp thu dễ dàng ở ruột, còn sắt không heme muốn hấp thu phải có mặt một số chất.
Sắt có nhiều trong thịt, cá, nghêu, sò, ốc, hến, trong ngũ cốc, đậu đỗ, đặc biệt là tiết. Sắt do thức ăn thường không đáp ứng được nhu cầu gia tăng trong suốt thời gian mang thai, cho con bú. Vì vậy, người mẹ mang thai nên bổ sung 60mg sắt nguyên tố/ngày trong suốt thời gian mang thai và ăn các thức ăn giàu sắt trong thời gian nuôi con bằng sữa mẹ.
Khẩu phần có lượng thịt hoặc cá từ 30g – 90g/ngày hoặc lượng vitamin C từ 25mg – 75mg/ngày sẽ có khoảng 10% sắt được hấp thu. Nếu khẩu phần ăn lượng thịt hoặc cá nhiều hơn 90g/ngày, lượng vitamin C lớn hơn 75mg/ngày, có khoảng 15% sắt được hấp thu. Bổ sung viên sắt cho phụ nữ có thai trong suốt thai kỳ. Đối với những phụ nữ có thai bị thiếu máu cần dùng liều điều trị theo phác đồ cán bộ y tế cung cấp.
Đối với kẽm sẽ tham gia vào phát triển chiều cao của trẻ từ trong bào thai và tăng miễn dịch cho trẻ. Nguồn cung cấp kẽm tốt nhất là thịt; cá; hải sản, nhất là ốc, hến, trai, sò, hàu. Các thức ăn thực vật có kẽm nhưng hàm lượng thấp, hấp thu kém.
Nhu cầu kẽm từ 15 – 19 tuổi, mức hấp thu tốt là 4,8mg/ngày, phụ nữ có thai là 6mg/ngày, bà mẹ cho con bú là 6,6mg/ngày. Hấp thu tốt là khẩu phần ăn có nhiều protid động vật hoặc cá.
I ốt là một chất cần thiết trong cơ thể với lượng rất nhỏ từ 15 – 20 mg. I ốt là thành phần thiết yếu của các hormone tuyến giáp là Thyroxine (T4) và Trilodothyronin (T3). Thiếu I ốt sẽ ảnh hưởng rõ rệt đến tăng trưởng, đặc biệt là não bộ. Bà mẹ ăn đủ I ốt trong thời kỳ mang thai và cho con bú giúp giảm nguy cơ thiếu I ốt cho thai nhi, giảm tỉ lệ tử vong trước, sau sinh và chứng đần độn ở trẻ nhỏ.
Nguồn thức ăn giàu I ốt là cá biển, sò, rong biển. Nên sử dụng muối có I ốt, bột canh có tăng cường I ốt.
Theo Viện Dinh dưỡng, nhu cầu khuyên nghị I ốt cho phụ nữ có thai là 220 microgam/ngày và bà mẹ cho con bú là 250 microgam/ngày./.
Quỳnh Anh