Từ tháng 5/2025, với sự hỗ trợ từ nguồn tài trợ của Quỹ Toàn cầu, Tổ chức HPA đã phối hợp cùng ngành y tế Khánh Hòa triển khai Dự án phòng, chống sốt rét cho dân di biến động giai đoạn 2024–2026 tại 6 điểm trạm y tế thuộc 5 xã gồm: Khánh Thượng (Tây Khánh Vĩnh), Sơn Thái (Nam Khánh Vĩnh), Khánh Thành (Nam Khánh Vĩnh), Khánh Phú (Khánh Vĩnh), Khánh Đông (Bắc Khánh Vĩnh) và Khánh Hiệp (Trung Khánh Vĩnh). Đây đều là những địa bàn có điều kiện địa lý phức tạp, nhiều rừng núi, tập trung đông người dân di biến động, người đi rừng, làm rẫy – nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc sốt rét.
Sau hơn nửa năm triển khai, dự án đã đạt nhiều kết quả tích cực, nổi bật là việc thực hiện gần 5.000 lượt xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét tại 6 trạm y tế thuộc các khu vực trọng điểm, góp phần quan trọng vào mục tiêu phát hiện sớm, điều trị kịp thời và kiểm soát nguy cơ lây truyền sốt rét tại địa phương.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Khánh Hòa, dự án đặt ra 4 mục tiêu trọng tâm: phát hiện ca bệnh sốt rét chủ động tại cộng đồng, đặc biệt trong nhóm nguy cơ cao; mở rộng tiếp cận và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong truyền thông thay đổi hành vi phòng, chống sốt rét; nâng cao năng lực giám sát dịch tễ cho cán bộ y tế các tuyến, nhất là tuyến trạm y tế; và tăng cường chia sẻ thông tin, hợp tác kỹ thuật giữa các tuyến y tế cơ sở trong công tác phòng, chống sốt rét.
Ngay trong tháng 5/2025, CDC Khánh Hòa đã phối hợp tổ chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho lực lượng tham gia dự án. Lớp thứ nhất tập trung vào phát hiện ca bệnh chủ động, truyền thông phòng, chống sốt rét và theo dõi, hỗ trợ điều trị, với sự tham gia của 6 điều phối viên xã, 6 tình nguyện viên và 22 nhân viên y tế thôn. Lớp thứ hai chuyên sâu về xét nghiệm G6PD và quản lý ca bệnh sốt rét do Plasmodium vivax, với 14 học viên đến từ CDC tỉnh, Trung tâm Y tế khu vực Khánh Vĩnh, các phòng khám khu vực Khánh Vĩnh, Khánh Lê, Khánh Bình; trạm y tế Khánh Đông, Khánh Hiệp và Khánh Thượng.
CDC Khánh Hòa tổ chức tập huấn nâng cao năng lực giám sát dịch tễ
và kỹ thuật xét nghiệm cho cán bộ y tế tuyến cơ sở tham gia dự án
Song song với công tác đào tạo, các nhóm làm việc tại xã đã tiến hành rà soát, lập danh sách nhóm đối tượng nguy cơ cao mắc sốt rét. Kết quả cho thấy, có 1.111 người thuộc nhóm nguy cơ cao, trong đó Khánh Phú có 249 người, Khánh Đông 213 người, Khánh Thượng 199 người, Khánh Hiệp 178 người, Khánh Thành 158 người và Sơn Thái 114 người.
Từ tháng 06 đến tháng 11/2025, các đội y tế đã tiếp cận nhóm đối tượng nguy cơ cao lấy lam máu xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét. Tổng cộng đã thực hiện gần 5.000 lượt xét nghiệm, cụ thể: tháng 6 thực hiện 849 lam, tháng 7 là 820 lam, tháng 8 là 803 lam, tháng 9 là 798 lam, tháng 10 là 704 lam và tháng 11 là 551 lam. Qua xét nghiệm, trong tháng 7/2025 đã phát hiện 2 trường hợp mắc sốt rét thể Plasmodium falciparum tại xã Khánh Đông và 1 trường hợp tại xã Khánh Thượng. Các ca bệnh được phát hiện sớm, quản lý và điều trị kịp thời, góp phần ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
CBYT thực hiện lấy mẫu máu xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét
cho người dân thuộc nhóm nguy cơ cao tại huyện Khánh Vĩnh
Cùng với công tác xét nghiệm, hoạt động truyền thông phòng, chống sốt rét được triển khai thường xuyên và đa dạng. Thông qua bộ tranh lật do Tổ chức HPA Việt Nam hỗ trợ, nhân viên y tế đã trực tiếp truyền thông cho người dân về nguyên nhân, triệu chứng, phương pháp chẩn đoán, điều trị và các biện pháp phòng, chống sốt rét. Ngoài ra, nội dung truyền thông còn được chia sẻ trên kênh Youtube của HPA nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận. Tính đến nay, đã tổ chức hàng chục buổi truyền thông nhóm tại các xã: Khánh Đông thực hiện 16 đợt với 248 người tham gia; Khánh Hiệp 12 đợt với 111 người; Khánh Phú 13 đợt với 115 người; Khánh Thượng 8 đợt với 81 người; Khánh Thành 8 đợt với 74 người; Sơn Thái 8 đợt với 76 người tham gia.
Về trang thiết bị và vật tư, dự án đã hỗ trợ cho tuyến cơ sở nhiều phương tiện cần thiết như 12 cuốn xét nghiệm, 12 hộp găng tay, 46 áo mưa, 46 áo phông, 46 bộ tranh lật truyền thông và 6 túi thiết bị, vật tư phục vụ công tác xét nghiệm. Đến ngày 20/12/2025, các đơn vị cũng đã tiếp nhận máy xét nghiệm G6PD để phục vụ quản lý ca bệnh sốt rét do P. vivax, dù hiện chưa ghi nhận ca bệnh thuộc thể này.
Theo ThS. Nguyễn Hữu Sinh – CDC Khánh Hòa, quá trình triển khai dự án vẫn còn gặp không ít khó khăn, do nhiều đối tượng nguy cơ cao sinh hoạt dài ngày trong rừng, địa hình xa xôi, hiểm trở, gây trở ngại cho việc tiếp cận, theo dõi và lấy lam máu xét nghiệm. Hoạt động truyền thông nhóm tuy đã triển khai nhưng chưa bao phủ hết toàn bộ nhóm nguy cơ cao.
Để nâng cao hiệu quả trong thời gian tới, ThS. Nguyễn Hữu Sinh đề xuất cần bổ sung một số vật tư, trang thiết bị hỗ trợ như thuốc vitamin B1–B6–B12 cho người được lấy máu, đèn pin đội đầu, ủng và áo mưa bộ cho nhân viên y tế thôn, nhằm giúp lực lượng tuyến cơ sở yên tâm công tác và tiếp cận tốt hơn các đối tượng nguy cơ.
Với những kết quả bước đầu đạt được, dự án phòng, chống sốt rét cho dân di biến động tại Khánh Vĩnh đang góp phần quan trọng vào mục tiêu duy trì thành quả loại trừ sốt rét bền vững, bảo vệ sức khỏe người dân vùng sâu, vùng xa của tỉnh Khánh Hòa.
Anh Huy