Sau đợt mưa lũ vừa qua, nguy cơ phát sinh và lây lan các bệnh truyền nhiễm luôn là mối quan tâm lớn của ngành y tế và người dân. Trước tình hình đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Khánh Hòa đã và đang triển khai đồng bộ nhiều biện pháp giám sát, phòng chống dịch bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không để dịch bùng phát sau thiên tai.
Theo BS.CKI Huỳnh Trọng Tân – Trưởng Khoa phòng chống bệnh truyền nhiễm, CDC Khánh Hòa, ngay sau mưa lũ, Trung tâm đã kích hoạt hệ thống giám sát dịch tễ trên toàn tỉnh thông qua các kênh báo cáo ca bệnh từ cơ sở khám chữa bệnh, giám sát cộng đồng và hệ thống báo cáo nhanh. Tính đến thời điểm đầu tháng 12/2025, chưa ghi nhận sự gia tăng đột biến các ca bệnh truyền nhiễm trên địa bàn.
Một số bệnh thường gặp trong và sau mùa mưa lũ như tiêu chảy, cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng có xuất hiện rải rác tại một số địa phương. Tuy nhiên, các ca bệnh này đều được theo dõi chặt chẽ, xử lý kịp thời và hiện vẫn nằm trong tầm kiểm soát của ngành y tế.
Dù vậy, BS Huỳnh Trọng Tân cho biết, môi trường sau lũ lụt tiềm ẩn rất nhiều yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe. Nước sinh hoạt dễ bị ô nhiễm, rác thải và bùn đất tồn đọng, điều kiện sinh hoạt của người dân thay đổi là những yếu tố thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng phát triển. Do đó, các cơ sở y tế từ tỉnh đến cơ sở được yêu cầu tăng cường giám sát dịch bệnh hàng ngày, thực hiện chế độ báo cáo nhanh và bố trí các đội đáp ứng nhanh sẵn sàng xử lý khi xuất hiện ca bệnh nghi ngờ.
Sau mưa lũ, các bệnh đường tiêu hóa có nguy cơ bùng phát cao, bao gồm tiêu chảy cấp, tả, lỵ trực tràng, lỵ amip, thương hàn, viêm gan A. Nguyên nhân chủ yếu do nguồn nước sinh hoạt bị nhiễm bẩn hoặc thực phẩm được chế biến trong điều kiện vệ sinh không đảm bảo. Bên cạnh đó, khoảng một tuần sau lũ là thời điểm muỗi vằn phát triển mạnh từ các dụng cụ chứa nước đọng như chai lọ, lốp xe, hốc cây hay khu vực rác thải chưa được thu gom, làm gia tăng nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết.
Không chỉ vậy, những người thường xuyên tiếp xúc với bùn đất, nước cống rãnh sau lũ có nguy cơ mắc các bệnh da liễu và nhiễm trùng mô mềm như viêm da tiếp xúc, nấm da, nước ăn chân, chốc lở, áp xe da. Đặc biệt, từ nguồn nước bẩn đọng lại, người dân có thể mắc bệnh nhiễm xoắn khuẩn Leptospira (Leptospirosis) với các triệu chứng nguy hiểm như sốt cao, đau bắp chân, vàng da, suy thận, cần được phát hiện và điều trị kịp thời tại cơ sở y tế.
Môi trường ẩm thấp, rác thải chưa được dọn dẹp triệt để cũng làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp như cúm, viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm phổi, đặc biệt ở người già, trẻ em và người có bệnh mạn tính. Ngoài ra, nếu không thực hành tốt vệ sinh cá nhân, nhất là rửa tay sạch sẽ, người dân có thể mắc viêm kết mạc cấp (đau mắt đỏ) khi tay bẩn tiếp xúc với mắt hoặc nguồn nước ô nhiễm. Nguy cơ ngộ độc thực phẩm sau lũ lụt cũng có xu hướng gia tăng do thực phẩm bị nhiễm bẩn, ruồi, gián phát sinh nhiều.
Trước thực trạng đó, CDC Khánh Hòa yêu cầu tăng cường giám sát các yếu tố nguy cơ về vệ sinh môi trường để ưu tiên xử lý. Đối với nước sinh hoạt, cần kiểm tra kỹ các nguồn nước uống, giếng khoan, bể chứa, máy bơm; lấy mẫu kiểm nghiệm vi sinh như E.coli, Coliforms. Những giếng, bể chưa được khử trùng phải tiến hành khử trùng ngay bằng Chloramin B hoặc viên Aquatabs; người dân được khuyến cáo sử dụng nước đun sôi để nguội.
CDC Khánh Hòa hướng dẫn người dân xử lý nước sau mưa lũ
Các trạm y tế xã, phường có trách nhiệm rà soát những hộ gia đình còn sử dụng nguồn nước chưa qua xử lý để có biện pháp can thiệp và truyền thông phù hợp. Đồng thời, cần đánh giá, thống kê các dụng cụ chứa nước đọng trên địa bàn để triển khai kế hoạch diệt lăng quăng, phòng chống sốt xuất huyết.
Ngành Y tế cũng phối hợp đánh giá điều kiện nhà vệ sinh hộ gia đình, khả năng cung cấp nước sạch, tình trạng tiêm chủng của người dân để kịp thời bổ sung các loại vắc xin cần thiết. Song song đó là theo dõi sự gia tăng của chuột, ruồi, muỗi để tổ chức các biện pháp tiêu diệt, dọn dẹp rác thải, cải thiện môi trường sống.
Với sự chỉ đạo sát sao của chính quyền địa phương, sự tham mưu chuyên môn của các trạm y tế và sự vào cuộc của cộng đồng, từng xã, phường cần xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ ràng công việc theo từng ngày nhằm triển khai hiệu quả các hoạt động phòng chống dịch bệnh sau mưa lũ.
Những chỉ đạo và hành động kịp thời, quyết liệt của các cấp, các ngành được kỳ vọng sẽ giúp Khánh Hòa sớm khắc phục hậu quả thiên tai, đưa môi trường sống trở lại an toàn, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe người dân, hạn chế tối đa nguy cơ dịch bệnh phát sinh sau lũ lụt.
Văn Hanh