Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa, tính đến ngày 31/3/2020, tỉnh Khánh Hòa có lũy tích số trường hợp nhiễm HIV được phát hiện là 2.399 trường hợp. Lũy tích số người nhiễm HIV/AIDS đã tử vong đến 31/3/2020 là 1.224; 1.175 trường hợp đang còn sống và được quản lý tại các địa phương, trong đó có 934 bệnh nhân đang được điều trị thuốc kháng vi rút HIV (ARV). Tỷ lệ người nhiễm HIV trong tỉnh chiếm 0,18% dân số (2.399 ca HIV/AIDS so với dân số 1.273.598).
Toàn tỉnh có 8/9 huyện/thị/thành phố (chiếm 88,9%) với 120/140 xã, phường có người nhiễm HIV/ AIDS (chiếm 85,7%). Riêng huyện đảo Trường Sa chưa phát hiện trường hợp nào nhiễm HIV/AIDS.
Đánh giá chung về xu hướng dịch HIV/AIDS tại Khánh Hòa, theo kết quả giám sát trọng điểm qua các năm cho thấy dịch HIV tại tỉnh Khánh Hòa vẫn còn trong giai đoạn tập trung, so với những năm trước năm 2005 dịch có xu hướng chững lại nhưng còn nhiều thách thức như người nghiện chích ma túy mới phát hiện tăng, mua bán dâm khá phức tạp, nhóm đối tượng tình dục đồng giới nam (MSM) khó tiếp cận và có nhiều hành vi nguy cơ kép dễ lây nhiễm HIV, một bộ phận dân cư nhất là nhóm lao động di biến động, người dân vùng xa, miền núi còn thiếu kiến thức liên quan HIV và có hành vi không an toàn trong dự phòng lây nhiễm HIV... và còn nhiều yếu tố nguy cơ làm bùng phát dịch nếu các biện pháp can thiệp không đồng bộ và kém hiệu quả.
Theo BS. Tôn Thất Toàn- Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Khánh Hòa, để đạt được mục tiêu 90-90-90 trong thời gian đến, với những kết quả đã đạt được, tỉnh đã từng bước hạn chế tốc độ lây nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư; tỷ lệ nhiễm mới, tử vong do AIDS hàng năm giảm; tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử ngày càng được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, tình hình HIV/AIDS vẫn còn diễn biến phức tạp. HIV/AIDS vẫn đang là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan ngại. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy vẫn còn cao, tỷ lệ nhiễm HIV ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) tăng rất nhanh trong những năm gần đây. Tỷ lệ lây nhiễm HIV qua đường tình dục gia tăng, các trường hợp mới nhiễm HIV ngày càng trẻ hóa. Bên cạnh đó, các nguồn viện trợ quốc tế cắt giảm, thay đổi bộ máy tổ chức phòng, chống HIV/AIDS ở các tuyến, một số địa phương chưa quan tâm đến công tác phòng, chống HIV/AIDS… là những thách thức lớn đối với công tác phòng, chống HIV/AIDS. Để tiếp tục khống chế dịch, duy trì và nâng cao chất lượng các hoạt động đảm bảo tính bền vững của các chương trình, hoàn thành mục tiêu đến năm 2025, một số kiến nghị được đề xuất như:
- Hiện nay Bộ Y tế đang trình Chính phủ, Quốc hội hồ sơ bổ sung, sửa đổi một số điều của Luật phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS); Bộ Y tế cũng đang trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược Quốc gia Chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030;
- Đẩy mạnh xã hội hóa công tác phòng, chống HIV/AIDS, đa dạng hóa các loại hình cung cấp dịch vụ dự phòng và điều trị HIV/AIDS, tạo điều kiện về cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức xã hội tham gia cung ứng dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS;
- Thực hiện bảo hiểm y tế toàn diện là rất cần thiết để giải quyết những khó khăn, thách thức của công tác phòng, chống HIV/AIDS khi các nguồn tài trợ không còn. Việc áp dụng chính sách bảo hiểm y tế đối với bệnh nhân nhiễm HIV để hỗ trợ họ chi phí trong quá trình điều trị là một giải pháp hữu hiệu. Vì vậy, cần đảm bảo bao phủ bảo hiểm y tế cho hầu hết dân số;
- Huy động và đầu tư ngân sách địa phương nhằm đảm bảo tài chính cho công tác phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2025; hỗ trợ triển khai chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone theo Nghị định 90/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ để đảo bảo tính bền vững của chương trình;
- Thường xuyên thực hiện sơ kết, tổng kết đánh giá hiệu quả chương trình, có chế độ khen thưởng thích đáng và kịp thời đối với các đơn vị, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác phòng, chống HIV/AIDS.
Hữu Lai