Theo các chuyên gia tiết niệu,ngày nay, các bệnh liên quan đến thận đang ngày càng phổ biến và trở thành một gánh nặng của xã hội. Các xét nghiệm về thận như tổng phân tích nước tiểu 10 thông số, độ lọc cầu thận ước tính (eGFR),… đang trở nên rất cần thiết trên lâm sàng để hỗ trợ chẩn đoán các bệnh liên quan đến thận. 

Độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) là giá trị cho biết khả năng loại bỏ chất thải trong máu của thận cũng như xác định được tổn thương thận hiện có. Độ lọc cầu thận càng cao thì thận làm việc càng tốt và ngược lại. Độ lọc cầu thận ước tính của một người bình thường vào khoảng 90-100mmL/phút.

Độ lọc cầu thận ước tính được đo gián tiếp thông qua hệ số thanh lọc (Clearance) của Creatinine. Hệ số thanh lọc của một chất là thể tích huyết tương mà trong thời gian một phút, thận lọc sạch được chất đó. Hệ số thanh lọc khác eGFR ở chỗ nó không chỉ phản ánh chức năng lọc của cầu thận mà còn cả chức năng tái hấp thu và thải trừ của thận. Vì vậy chất được chọn để tính eGFR cần phải thỏa mãn các tính chất sau:

1. Chỉ được lọc qua cầu thận

2. Không được tái hấp thu hay bài tiết thêm qua ống thận 

3. Không được chuyển hóa tại thận 

4. Chất nội sinh và ngoại sinh không độc cho cơ thể

Creatinine là chất thoái giáng từ Creatinine- phosphate của mô cơ, được sản xuất tùy thuộc khối lượng cơ. Creatinine được đào thải thêm một lượng nhỏ qua thận nên hệ số thanh lọc của Creatinine lớn hơn eGFR một ít.

eGFR dùng để ước đoán chức năng thận và để chẩn đoán các giai đoạn của bệnh thận mạn.

Giai đoạn 1: bình thường lớn hơn hoặc bằng 90 mL/phút/1,73m2

Giai đoạn 2: giảm nhẹ trong khoảng 60-89 mL/phút/1,73m2  

Nếu chức năng thận ở giai đoạn 1 hoặc 2, bệnh nhân chỉ bị bệnh thận mãn tính nếu có albumin niệu, tiểu máu, bệnh lý bất thường hoặc cấu trúc bất thường của thận.

Giai đoạn 3a: giảm nhẹ-trung bình trong khoảng 45-59 mL/phút/1,73m2 

Giai đoạn 3b: giảm trung bình-nặng trong khoảng 30-44 mL/phút/1,73m2

Giai đoạn 4: giảm nặng GFR trong khoảng 15-29 mL/phút/1,73m2

Giai đoạn 5: Suy thận khi giảm xuống dưới mức 15 mL/phút/1,73m2.

eGFR và kết quả albumin niệu được kết hợp để cung cấp hình ảnh tổng quan việc thận đang làm việc tốt như thế nào. Bác sĩ sẽ sử dụng thông tin này để quyết định phương pháp điều trị tốt nhất cho bệnh nhân.

Các chuyên gia tiết niệu cho biết, bệnh suy thận mạn tính thường ủ bệnh âm thầm,đến giai đoạn cuối mới bùng phát triệu chứng.Bệnh thể hiện sự mất dần các chức năng hoạt động của thận,khi bệnh ở giai đoạn phát triển quá trình lọc chất thải và chất lỏng dư thừa ra khỏi máu bị đình trệ,gây tích tụ và kéo dài sẽ gây nên tổn thương thận mạn tính.Những bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp sẽ có nguy cơ mắc bệnh suy thận mạn tính cao hơn người không mắc bệnh.Khi thận đã tổn thương nặng người bệnh có triệu chứng như mệt mỏi, buồn nôn,chóng mặt, ăn kém; da xanh thiếu máu,sút cân,ăn không ngon, tiểu nhiều hoặc ít hơn bình thường, nước tiểu màu sậm, nặng mi mắt, phù nề hai chi dưới…Bệnh suy thận mạn tính cần phát hiện và điều trị sớm sẽ nâng cao hiệu quả cho công tác điều trị. 

Hữu Lai