Vừa qua, bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa đã thực hiện thành công ca phẫu thuật cấp cứu hiếm gặp, cứu sống cụ bà 86 tuổi bị vỡ phình động mạch chủ bụng – một tình trạng cực kỳ nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong lên tới 85 – 90% nếu không được can thiệp kịp thời. Thành công này không chỉ thể hiện trình độ chuyên môn, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ y bác sĩ mà còn là lời cảnh báo mạnh mẽ về căn bệnh âm thầm nhưng vô cùng nguy hiểm này.
Ca bệnh nguy kịch
Bệnh nhân Nguyễn Thị Th. nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, choáng, tri giác lơ mơ sau một cú té ngã. Kết quả siêu âm và chụp CT cho thấy túi phình động mạch chủ đoạn dưới thận nghi ngờ đã vỡ.
Bệnh nhân được hội chẩn liên khoa, tiên lượng nguy cơ tử vong cao trong và sau phẫu thuật. Ê-kíp đã khẩn trương tiến hành mổ cấp cứu. Ca mổ gặp nhiều khó khăn do bệnh nhân tuổi cao, có nhiều bệnh lý nền và tình trạng mất máu nhiều. Tuy nhiên, với kinh nghiệm chuyên sâu và sự phối hợp chặt chẽ giữa ê-kíp phẫu thuật, gây mê và hồi sức ngoại , cuộc phẫu thuật kéo dài nhiều giờ đã thành công. Hiện bệnh nhân tỉnh táo và được theo dõi sát sao sau mổ, tiến triển phục hồi tốt.
Theo các bác sĩ, bệnh nhân phát hiện bệnh cách đây một năm và đã được khuyến cáo can thiệp ngoại khoa chủ động, song do chủ quan và hoàn cảnh kinh tế nên chưa thực hiện. Chính sự chần chừ ấy khiến tình trạng trở nên nguy kịch.
TS.BS. Lê Viết Huấn – Trưởng khoa Ngoại lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa cho biết: "Đặc thù của vỡ phình động mạch chủ bụng là lượng máu mất ồ ạt, việc kiểm soát chảy máu rất khó khăn, đòi hỏi phẫu thuật viên có nhiều kinh nghiệm, nếu không, tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối"
“Quả bom nổ chậm” trong cơ thể
Động mạch chủ là mạch máu lớn nhất cơ thể, có nhiệm vụ dẫn máu từ tim đi nuôi toàn bộ các cơ quan. Khi một đoạn thành mạch bị yếu và giãn rộng khoảng hơn 1,5 lần so với bình thường, tình trạng này được gọi là phình động mạch chủ.
Phình động mạch chủ có thể xảy ra ở ngực hoặc bụng, trong đó phình động mạch chủ bụng dưới thận là dạng phổ biến nhất. Bệnh diễn tiến âm thầm, hầu như không có triệu chứng đặc hiệu, thường chỉ được phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc chụp CT ổ bụng. Khi túi phình vỡ, máu tràn vào ổ bụng gây choáng, suy đa tạng, tỷ lệ tử vong cao nếu không cấp cứu ngay.
Những yếu tố nguy cơ cần cảnh giác
Theo các bác sĩ, có nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn đến phình động mạch chủ bụng, bao gồm:
- Tăng huyết áp mạn tính.
- Xơ vữa động mạch, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá
- Bệnh lý mô liên kết bẩm sinh khiến mạch máu dễ giãn.
- Tuổi cao (trên 60), tiền sử gia đình có người mắc bệnh.
- Một số trường hợp phình động mạch chủ do nhiễm trùng quanh động mạch, có nguy cơ vỡ rất cao.
Các dấu hiệu cảnh báo vỡ túi phình thường bao gồm:
- Đau bụng dữ dội, đột ngột, lan ra lưng hoặc hông.
- Choáng, tụt huyết áp, da lạnh, vã mồ hôi.
- Tri giác lơ mơ, thậm chí ngất xỉu.
- Có thể sờ thấy khối đập bất thường ở bụng (đặc biệt ở người gầy).
Những dấu hiệu này thường xuất hiện sau một cú ngã hoặc va chạm nhẹ – yếu tố kích hoạt khiến túi phình vỡ. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức, tuyệt đối không tự xử trí tại nhà.
Phát hiện sớm – chìa khóa để cứu sống người bệnh
Vỡ phình động mạch chủ bụng là tình huống “chạy đua với tử thần”, và cách duy nhất để giảm thiểu nguy cơ là phát hiện sớm và điều trị chủ động. TS.BS. Huấn khuyến cáo: “người trên 60 tuổi, đặc biệt là có tăng huyết áp, xơ vữa động mạch hoặc hút thuốc, nên siêu âm bụng định kỳ mỗi năm một lần để tầm soát. Khi đã phát hiện phình động mạch chủ, cần theo dõi hằng năm bằng cùng một phương pháp, tránh bỏ sót diễn biến tăng kích thước túi phình”
Nếu phẫu thuật trong giai đoạn chủ động, tỷ lệ thành công rất cao. Nhưng khi túi phình đã vỡ, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 90%, chi phí điều trị tốn kém và hậu quả để lại nặng nề. Vì vậy, phát hiện sớm chính là yếu tố quyết định sự sống còn,” – TS.BS. Huấn nhấn mạnh.
Ca phẫu thuật cứu sống cụ bà 86 tuổi tại Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa là minh chứng rõ ràng cho giá trị của phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và sự tận tâm của đội ngũ y bác sĩ. Đồng thời, đây cũng là lời nhắc nhở mỗi người dân, đặc biệt là người cao tuổi, không nên chủ quan với sức khỏe của mình.
Quỳnh Nga