Theo Quyết định số 3351/QĐ-BYT ngày 29/7/2020 (phiên bản 4 về Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Covid-19), trường hợp bệnh nghi ngờ của Covid-19 bao gồm: Thứ nhất người bệnh có sốt và/hoặc viêm đường hô hấp cấp tính không lý giải được bằng các nguyên nhân khác. Thứ hai người bệnh có bất kỳ triệu chứng hô hấp nào và có tiền sử đến/qua/ở/về từ vùng dịch có bệnh Cocid-19 trong khoảng 14 ngày trước khi khởi phát các triệu chứng hoặc tiếp xúc gần với trường hợp bệnh nghi ngờ hoặc xác định Covid-19 trong khoảng 14 ngày trước khi khởi phát của triệu chứng.
Vùng dịch tễ được xác định là những quốc gia, vùng lãnh thổ có ghi nhận ca mắc Covid-19 lây truyền trong nội địa hoặc nơi có ổ dịch đang hoạt động tại Việt Nam (Cục Y tế dự phòng có hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng chống Covid-19).
Tiếp xúc gần bao gồm tiếp xúc tại các cơ sở y tế như trực tiếp chăm sóc người bệnh Covid-19; làm việc cùng với nhân viên y tế mắc Covid-19; tới thăm người bệnh hoặc ở cùng phòng bệnh có người mắc bệnh Covid-19; tiếp xúc trực tiếp trong khoảng cách ≤ 2 mét với trường hợp bệnh nghi ngờ hoặc xác định mắc Covid-19 trong thời kỳ mắc bệnh; sống cùng nhà với trường hợp bệnh nghi ngờ hoặc xác định mắc Covid-19 trong thời kỳ mắc bệnh; cùng nhóm làm việc hoặc cùng phòng làm việc với ca bệnh xác định hoặc ca bệnh nghi ngờ trong thời kỳ mắc bệnh; cùng nhóm du lịch, công tác, vui chơi, buổi liên hoan, cuộc họp… với ca bệnh xác định hoặc ca bệnh nghi ngờ trong thời kỳ mắc bệnh; di chuyển trên cùng phương tiện (ngồi cùng hàng, trước hoặc sau hai hàng ghế) với trường hợp bệnh nghi ngờ hoặc xác định mắc Covid-19 trong thời kỳ mắc bệnh.
Về lâm sàng, hầu hết người bệnh, khoảng hơn 80% chỉ sốt nhẹ, ho, mệt mỏi, không bị viêm phổi và thường tự hồi phục sau khoảng 01 tuần. Có một số trường hợp không có biểu hiện triệu chứng lâm sàng nào. Có khoảng 14% số bệnh nhân diễn biến nặng như viêm phổi, viêm phổi nặng cần nhập viện, khoảng 5% cần điều trị tại các đơn vị hồi sức tích cực với biểu hiện thở nhanh, khó thở, tím tái…hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS); sốc nhiễm trùng, suy chức năng các cơ quan, tổn thương thận, tổn thương cơ tim dẫn đến tử vong.
Thời gian trung bình từ khi có triệu chứng ban đầu tới khi diễn biến nặng thường khoảng 7-8 ngày. Sau giai đoạn toàn phát 7-10 ngày, nếu không có ARDS bệnh nhân sẽ hết sốt, các dấu hiện lâm sàng dần trở lại bình thường và khỏi bệnh. Các trường hợp bệnh nghi ngờ cần làm xét nghiệm khẳng định nhiễm SARS-CoV2; khi mẫu bệnh phẩm dịch đường hô hấp trên âm tính nhưng vẫn nghi ngờ về lâm sàng, cần lấy dịch đường hô hấp dưới (đờm, dịch hút phế quản, dịch rửa phế nang). Không khuyến cáo sử dụng các xét nghiệm phát hiện kháng thể kháng SARS-CoV2 để chẩn đoán đang mắc Covid-19.
Trường hợp xác định mắc Covid-19, cần lấy mẫu bệnh phẩm dịch hô hấp và xét nghiệm nhắc lại với khoảng cách mỗi 2-4 ngày hoặc ngắn hơn nếu cần thiết cho tới khi kết quả âm tính. Nguyên tắc điều trị, phân loại người bệnh, các trường hợp bệnh nghi ngờ có thể xem như tình trạng cấp cứu; cần được khám, theo dõi và cách ly ở khu riêng tại các cơ sở y tế, lấy bệnh phẩm đúng cách để làm xét nghiệm đặc hiệu chẩn đoán xác định. Trường hợp bệnh xác định cần được theo dõi và điều trị cách ly hoàn toàn. Ca bệnh nhẹ chỉ viêm đường hô hấp trên, viêm phổi nhẹ điều trị tại các khoa, phòng thông thường. Ca bệnh nặng có viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết cần được điều trị tại các phòng cấp cứu của các khoa, phòng hoặc hồi sức tích cực.
Do bệnh chưa có thuốc đặc hiệu, điều trị hỗ trợ và điều trị triệu chứng là chủ yếu. Cá thể hóa các biện pháp điều trị cho từng trường hợp, đặc biệt là các ca bệnh nặng, nguy kịch. Người bệnh nghỉ ngơi tại giường, phòng bệnh được đảm bảo thông thoáng, có thể sử dụng hệ thống lọc không khí hoặc các biện pháp khử trùng phòng bệnh như đèn cực tím nếu có.
Về thuốc kháng sinh, không sử dụng thuốc kháng sinh thường quy cho các trường hợp viêm đường hô hấp trên đơn thuần; với các trường hợp viêm phổi, cấy máu và cấy đờm tìm vi khuẩn và cân nhắc sử dụng kháng sinh thích hợp theo kinh nghiệm (lứa tuổi, dịch tễ bệnh nhân…); điều chỉnh kháng sinh phù hợp theo kháng sinh đồ khi có kết quả phân lập vi khuẩn.
Đối với thuốc kháng virút, hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho SARS-CoV2, chưa có bằng chứng về hiệu quả, tính an toàn của thuốc kháng virút ức chế sao chép ngược (Antiretroviral hay ARV) vào các thuốc kháng virút khác (Chloroquine/Hydroxychloroquine; Remdosivir, Ribavirin).
Về tiêu chí xuất viện khi người bệnh hết sốt ít nhất 3 ngày, các triệu chứng lâm sàng cải thiện, toàn trạng tốt, các dấu hiệu sinh tồn ổn định, chức năng các cơ quan bình thường, xét nghiệm máu trở về bình thường, X-quang phổi cải thiện. Ba mẫu bệnh phẩm (các mẫu lấy cách nhau ít nhất 01 ngày) xét nghiệm âm tính với SARS-CoV2 bằng phương pháp realtime RT-PCR. Người bệnh cần tiếp tục cách ly phù hợp tại nhà có giám sát y tế cơ sở thêm 14 ngày nữa./.
Lâm Quyên