Theo báo cáo tổng kết năm 2014 của Bộ Y tế, mặc dù ngân sách các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) năm 2014 bị cắt giảm nhưng Thủ tướng đã bổ sung kinh phí cho phòng, chống lao, tiêm chủng mở rộng, nhiều tỉnh đã bố trí ngân sách địa phương để tiếp tục triển khai có hiệu quả các dự án thuộc các CTMTQG, bảo vệ thành quả thanh toán bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh, đạt các mục tiêu về tiêm chủng mở rộng, xử lý kịp thời các trường hợp tai biến sau tiêm chủng. Chú trọng triển khai công tác phòng chống và quản lý các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, tiểu đường, ung thư, tâm thần, phòng chống bệnh nghề nghiệp, phòng chống tai nạn thương tích, công tác y tế học đường. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục sức khỏe để thay đổi hành vi của người dân, từ thụ động sang chủ động trong việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cho cộng đồng.
Tại hội nghị đồng chí Phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ đã có phát biểu nhờ có chương trình mục tiêu, cùng với sự nỗ lực của địa phương vì vậy các dịch bệnh thường xảy ra ở TP Cần Thơ như sốt xuất huyết, tay chân miệng, thương hàn,…giảm đáng kể, do vậy việc duy trì nguồn kinh phí cho các CTMTQG ngành y tế là rất cần thiết.
Đối với chương trình mục tiêu phòng chống HIV/AIDS, các hoạt động phân phát bơm kim tiêm và bao cao su tiếp tục được triển khai. Về Methadone, đến 31/12/2014 có 41 tỉnh/thành phố đã triển khai, điều trị cho 25.223 bệnh nhân, đạt 82% kế hoạch năm 2014. Về điều trị, có 90.428 bệnh nhân đang được điều trị ARV, đạt 99% kế hoạch; tiếp tục mở rộng điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, điều trị đồng nhiễm HIV/lao…Các hoạt động truyền thông về HIV/AIDS được tăng cường. Cả nước hiện có 1.109 phòng xét nghiệm HIV, trong đó có 96 phòng được phép khẳng định HIV dương tính. Hết quý III năm 2014, đã cung cấp dịch vụ tư vấn xét nghiệm HIV cho 424.000 lượt khách hàng, trong đó có 11.426 lượt có kết quả xét nghiệm HIV dương tính. Từng bước lồng ghép và phân cấp các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS, như xét nghiệm, điều trị ARV, điều trị Methadone. Duy trì giám sát dịch HIV/AIDS.
Hầu hết các chỉ tiêu về phòng, chống HIV/AIDS năm 2014 đã đạt được. Tính đến tháng 11/2014, phát hiện thêm 10.570 trường hợp nhiễm HIV, nâng số lũy tích người nhiễm HIV còn sống toàn quốc là 225.932 trường hợp, trong đó 70.466 bệnh nhân AIDS và 71.109 trường hợp nhiễm HIV/AIDS đã tử vong. Có 22 tỉnh/thành phố có xu hướng HIV/AIDS gia tăng so với cùng kỳ 2013, đặc biệt là khu vực miền núi, đồng bào dân tộc ít người. HIV/AIDS vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan ngại, là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nước ta.
Đối với chương trình an toàn vệ sinh thực phẩm, các địa phương đã triển khai công tác đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP) đối với kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố. Chủ động nắm thông tin từ hệ thống cảnh báo quốc tế, từ hệ thống giám sát ATTP trong nước và phối hợp với các cơ quan chức năng, địa phương liên quan xử lý 41 sự cố về ATTP. Đảm bảo tuyệt đối ATTP, không để xảy ra ngộ độc thực phẩm trong suốt thời gian diễn ra các sự kiện quốc gia và quốc tế quy mô lớn như Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc – Vesak 2014, Lễ kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ…Triển khai xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng phòng thử nghiệm VSATTP được công nhận đạt chuẩn theo ISO/IEC 17025 cho 30 Trung tâm YTDP và 5 Trung tâm Kiểm nghiệm. Tổ chức giải thưởng “Thương hiệu vàng thực phẩm Việt Nam” nhằm tôn vinh và động viên, khuyến khích các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn đồng thời hưởng ứng Cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam do Bộ Chính trị phát động.
Hoạt động truyền thông thay đổi hành vi về Dân số - KHHGĐ được thực hiện đồng bộ trên phương tiện thông tin đại chúng và trực tiếp tại cộng đồng với nhiều nội dung mới, hình thức phong phú và đa dạng. Tiếp tục triển khai các Đề án, mô hình nâng cao chất lượng dân số thông qua 4 trung tâm khu vực và các bệnh viện: Đề án chẩn đoán, sàng lọc trước sinh và sơ sinh để phát hiện sớm các dị tật, bệnh bẩm sinh; Đề án kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, đến nay đã giảm còn 112,2 bé trai/100 bé gái; Đề án can thiệp làm giảm tỷ lệ mắc bệnh thalassemia tại cộng đồng; Mô hình can thiệp làm giảm tỷ lệ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; Mô hình nâng cao chất lượng dân số của dân tộc ít người; Mô hình tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; Đề án tư vấn và chăm sóc người cao tuổi; Đề án kiểm soát dân số vùng biển, đảo và ven biển…
Thực hiện các dịch vụ KHHGĐ, đã phân phối, cung cấp đầy đủ, kịp thời các phương tiện tránh thai theo đúng nhu cầu của 63 tỉnh, thành phố và các Bộ, ngành; tiếp tục thực hiện đẩy mạnh và tăng cường tiếp thị xã hội các phương tiện tránh thai. Kết quả năm 2014, đã hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch giao về số bà mẹ được sàng lọc trước sinh, số trẻ sơ sinh được sàng lọc, số mới sử dụng các biện pháp tránh thai như đặt vòng tránh thai, cấy thuốc tránh thai, dùng viên uống tránh thai và sử dụng bao cao su.
Công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em, tập trung đẩy mạnh công tác giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi, nâng cao thể lực, tầm vóc con người Việt Nam. Thành tựu giảm suy dinh dưỡng trẻ em nhanh và bền vững của Việt Nam đã được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Đảm bảo tiến độ thực hiện Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ về giảm tử vong mẹ, tử vong trẻ em. Theo đánh giá của Liên hợp quốc, Việt Nam là một trong 9 quốc gia đạt tiến độ giảm tử vong mẹ, và một trong 23 quốc gia đạt tiến độ về giảm tử vong trẻ em. Để đạt được những thành tựu đó, trong năm 2014, ngành y tế đã triển khai nhiều giải pháp có hiệu quả như chuẩn hóa quy trình chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh thiết yếu theo hướng dẫn mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới, nâng cao năng lực cấp cứu sản khoa cho cán bộ y tế, triển khai mổ đẻ, truyền máu và hồi sức sơ sinh tại các bệnh viện huyện miền núi, đào tạo cô đỡ thôn, bản cho vùng đặc biệt khó khăn, đào tạo cán bộ y tế đạt chuẩn người đỡ đẻ có kỹ năng. Đặc biệt, đã xây dựng được Hướng dẫn đào tạo và công nhận người đỡ đẻ có kỹ năng, ban hành tại Hội nghị Bộ trưởng Y tế các nước ASEAN tổ chức tại Việt Nam năm 2014 và được toàn bộ các quốc gia trong cộng đồng ASEAN triển khai áp dụng. Các chỉ tiêu chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em được cải thiện so với năm 2013 và đạt các chỉ tiêu kế hoạch năm 2014 đề ra: tỷ lệ phụ nữ có thai được quản lý thai là 96,4%; tỷ lệ phụ nữ đẻ được khám thai ≥ 3 lần trong 3 thời kỳ là 89,6%; tỷ lệ phụ nữ đẻ được tiêm 2 mũi vắc xin phòng uốn ván là 95,7%; tỷ lệ phụ nữ đẻ do cán bộ được đào tạo hỗ trợ là 97,5%; tỷ lệ bà mẹ/trẻ sơ sinh được chăm sóc sau sinh là 89,9%; tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi thể cân nặng/tuổi là 15,0.
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế PGS.TS Nguyễn Thị Kim Tiến, đề xuất năm 2015 về các CTMTQG giai đoạn 2016-2020 cần lồng ghép các hoạt động của ngành y tế vào CTMTQG giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới là rất khó thực hiện. Để thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe nhân dân, đề nghị cho ngành y tế được tiếp tục thực hiện 01 CTMTQG giai đoạn 2016-2020 và 02 CTMT giai đoạn 2016-2020.
Ông Nguyễn Quang Thắng – đại diện cho Bộ Kế hoạch – Đầu tư đã có phát biểu cần đánh giá lại kết quả của các CTMTQG về y tế giai đoạn 2011-2015, từ đó ngành y tế tiếp tục đề xuất với Quốc hội, Chính phủ; đưa các mục tiêu y tế vào 2 CTMTQG lớn là chương trình giảm nghèo và nông thôn mới.
Thùy Dung