Thời gian qua, Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Diên Khánh(Khánh Hòa) đã triển khai nhiều hoạt động truyền thông giúp người dân nâng cao nhận thức về hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh (GTKS). Nhờ vậy, đến nay tỷ lệ mất cân bằng GTKS đang có chiều hướng giảm.

Cán bộ dân số đang truyền thông về mất cân bằng giới tính cho người dân xã Diên Hòa
Năm 2016, tỷ lệ mất cân bằng GTKS của huyện diên Khánh khá cao 113,6%. Ông Đỗ Trọng Cư  - Giám đốc Trung tâm DS- KHHGĐ huyện cho biết, trước thực trạng đó,trung tâm đã nỗ lực triển khai đồng bộ các hoạt động truyền thông giảm thiểu mất cân bằng GTKS trên địa bàn huyện. Trung tâm đã tổ chức tuyên truyền lồng ghép dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, KHHGĐ đến các vùng đông dân cư, các xã có tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh cao như;  Diên Hòa, Diên Sơn, Diên Đồng…; phối hợp với tổ chức hội Phụ nữ, Trung tâm học tập cộng đồng, đoàn thanh niên tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề về giới tính cho các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, các hội viên các bậc phụ huynh… Đến nay, tỷ lệ mất cân bằng GTKS ở các xã cao đã có chiều hướng giảm.

Điển hình là xã Diên Hòa. Nhiều năm qua Diên Hòa là một trong những địa phương có tỷ số mất cân bằng GTKS cao. Năm 2015,  tổng số trẻ sinh ra trên địa bàn xã là 49 trẻ, trong đó 26 bé trai, 23 bé gái. Năm 2016, tổng số trẻ sinh ra là 49 trẻ, trong đó số bé trai 29, bé gái chỉ 20. Ban dân số xã đã báo cáo thực trạng này tại các cuộc họp giao ban và thực hiện phân loại đối tượng, phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể để truyền thông, chủ động đến thăm hộ gia đình trò chuyện, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, đặc biệt là gia đình sinh con 1 bề gái và gia đình khá giả đã đủ 2 con nhưng có ý định sinh tiếp. Bên cạnh đó, ban còn tham mưu chính quyền đưa các chỉ tiêu dân số lồng ghép vào chương trình xây dựng nông thôn mới, xây dựng thôn tổ văn hóa, gia đình văn hóa. Ngoài ra xã còn tập trung đẩy mạnh truyền thông trực quang bằng việc xây dựng panô, áp phích tuyên truyền, phát tờ rơi đến tận tay người dân...

Gia đình chị Nguyễn Thị Phụng sinh năm 1974, anh Nguyễn Văn Đạt ở thôn Quang Thạnh, xã Diên Hòa “ tôi thường đi họp thôn nghe tuyên truyền về các chính sách về DS-KHHGĐ  hiểu được được bình đẳng giới trong gia đình và xã hội, nên mặc dù vợ chồng tôi sinh 02 gái nhưng quyết tâm dừng lại để có điều kiện nuôi con ăn học đến nơi đến chốn. Hiện hai con của tôi đã lớn, chúng đều chăm ngoan học giỏi, hiếu thảo và biết phụ giúp cha mẹ công việc hàng ngày”.

Cùng thôn với chị Phụng, Chị Trần Thị Bích Liên sinh năm 1988 cũng chia sẻ chồng chị là anh cả trong gia đình, mặc dù đứa đầu chị là gái nhưng ông bà, bố mẹ hai bên cũng không gây áp lực gì, hiện chị mang thai cháu thứ hai, vợ chồng chị quyết định dù trai hay gái cũng dừng, dành thời gian chăm sóc 02 cháu khỏe mạnh, gia đình lo làm ăn phát triển kinh tế, chuẩn bị đủ điều kiện cho các cháu ăn học đến nơi đến chốn.

Chị Nguyễn Thị Nguyệt Thu - Trưởng Trạm Y tế xã Diên Hòa cho biết, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do nhận thức của người dân còn hạn chế, một số gia đình muốn có con trai để nối dõi, nhiều gia đình chọn năm đẹp để sinh con trai. Vì vậy trạm đã phối hợp với Ban dân số xã thường xuyên tổ chức các buổi truyền thông cho người dân vào các buổi tiêm ngừa định kì cho trẻ; tư vấn trực tiếp vào dịp khám phụ khoa, khám bệnh, khám thai về việc nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, hệ lụy mất cân bằng giới tính khi sinh, truyền tải thông điệp sinh đủ 2 con nuôi dạy cho tốt.... “Từ đó người dân đã nhận thức được về vai trò của trẻ em gái, thay đổi hành vi. 6 tháng đầu năm 2017, số bé trai và bé gái sinh ra gần bằng nhau 12 bé trai/11 bé gái” - chị Nguyệt Thu nói.

Nhờ thực hiện tốt công tác đẩy mạnh tuyên truyền ở cơ sở nên đến nay  tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh toàn huyện có chiều hướng giảm, từ 113,6% năm 2016 đến 6 tháng đầu năm 2017 giảm  xuống còn 106%. Đây là hiệu dấu hiệu tích cực bước đầu. Tuy nhiên, theo ông Cư, mức giảm này vẫn chưa ổn định.   Qua tuyên truyền, hầu hết người dân đều hiểu rõ những hệ lụy của mất cân bằng GTKS. Song để hoàn toàn thay đổi quan niệm phải có con trai để nối dõi của một bộ phận người dân là không dễ dàng. Trong khi đó, việc kiểm soát can thiệp lựa chọn GTKS gặp rất nhiều khó khăn, chưa có chế tài xử lý tình trạng sinh con thứ 3 trở lên. Vì vậy, trong thời gian tới trung tâm sẽ tiếp tục duy trì, mở rộng các biện pháp, các hoạt động đã triển khai; đồng thời tiếp tục đề nghị các cấp chính quyền cùng phối hợp với các ban, ngành cùng chung tay vào cuộc, có chính sách khuyến khích, hỗ trợ phụ nữ, trẻ em gái và gia đình sinh con một bề gái để duy trì ổn định tỷ lệ giới tính một cách bền vững; triển khai các mô hình, đề án nâng cao chất lượng dân số như sàng lọc trước sinh, sơ sinh; tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; chăm sóc sức khỏe người cao tuổi… để từ đó nâng cao chất lượng sống cho người dân, nâng cao chất lượng chấ dân số.

Trang Nguyễn