Theo các chuyên gia dinh dưỡng, đối với bệnh nhan suy thận mạn cần thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp bảo tồn chức năng thận, hạn chế biến chứng của bệnh.
Chế độ ăn cho người bị suy thận còn được gọi là chế độ ăn thấp protein, hạn chế tăng urê máu. Nên ăn các chất bột ít đạm như gạo xay trắng, bột sắn dây, khoai lang, khoai sọ, bún, phở…Bệnh nhân có kèm đái tháo đường chọn thực phẩm có chỉ số đường thấp như khoai sọ, bún, bánh canh, bánh cuốn…Người bệnh ăn đa dạng rau, trái cây màu xanh, màu đỏ, màu vàng, màu tím khi bệnh ở giai đoạn nhẹ.
Các thực phẩm không nên ăn là những thực phẩm có thể làm tăng kali máu như nho khô, chuối khô, thanh long, bơ. Các loại rau đay, rau ngót, rau dền rau muống, nấm mèo cũng không tốt cho người bị suy thận. Thực phẩm không nên ăn gồm lòng đỏ trứng, bơ, mỡ, gan, tim, dầu dừa, tôm khô, nấm đông cô, đạu nành, hạt sen khô, thịt bò…
Thói quen ăn mặn là một trong những nguyên nhân gây suy thận, do vậy cần hạn chế những thực phẩm chứa nhiều muối như xúc xích, mắm, cá khô, trứng muối, bánh mì, mì ăn liền, khoai tây chiên…
Người bị suy thận không nên uống quá nhiều nước, uống nhiều nước sẽ làm phù nhiều hơn, khó kiểm soát huyết áp. Nếu bệnh ở giai đoạn đầu, bệnh nhân sẽ tiểu nhiều hơn, nhất là tiểu đêm gây khó ngủ, lượng nước nên uống trong ngày là 300-500 ml cộng với lượng nước tiểu trong 24 giờ.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, đối với bệnh nhân chưa phải chạy thận nhân tạo, nguyên tắc xây dựng thực đơn gồm: protein 0,6-0,8g/kg/ngày; cung cấp đủ vitamin, yếu tố vi lượng đảm bảo cân bằng nước, muối, ítaxit, giàu can xi, ít phốt pho. Về chất béo<30% tổng năng lượng khẩu phần, chất bột đường từ 55-60% tổng năng lượng khẩu phần. Ở bệnh nhân có đái tháo đường nên dùng đường phức, giàu xơ, thực phẩm nên chọn loại có chỉ số đường thấp.
Cần bổ sung vitamin nhóm B (B1,B2), đặc biệt vitamin C; không cần bổ sung các vitamin A,D,E,K, trừ khi bệnh nhân có biểu hiện cường giáp, loạn dưỡng xương thì bệnh nhân nên bổ sung vitamin D3.
Đối với bệnh nhân chạy thận nhân tạo, trong mỗi chu kỳ chạy thận nhân tạo, người bệnh sẽ mất đi khoảng 3-4 gam đạm, vì vậy ở những người này nhu cầu protein cao hơn so với người bình thường để đề phòng sụt cân, suy dinh dưỡng, giảm tình trạng nhiễm trùng, cải thiện sức khỏe.
Bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo nên ưu tiên loại protein chất lượng cao trong cá, thịt gia cầm, các loại đậu, lòng trắng trứng. Việc bổ sung protein luôn phải đủ, nhất là đối với người chạy thận theo chu kỳ.
Mức khuyến cáo cụ thể: ở người chạy thận 1 lần/tuần cần 1g đạm/kg cân nặng; đối với trường hợp chạy thận 2 lần/tuần là 1,2g đạm/kg cân nặng; trường hợp chạy thận 3 lần/tuần thì 1,4g đạm/kg cân nặng. Lưu ý, lượng đạm có thể được điều chỉnh tùy theo tình trạng sức khỏe hoặc chỉ số mức lọc cầu thận của bệnh nhân. Khẩu phần ăn phải có ít nhất 50% đạm động vật.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho là, cần đảm bảo năng lượng nạp vào tối thiểu là 35kcal/kg. Đối với kiểm soát lượng kali thu nạp, bình thường kali rất cần cho chức năng thần kinh và hoạt động cơ bắp, tuy nhiên ở người chạy thận nhân tạo, nếu nồng độ chất này trong cơ thể cao có thể gây yếu cơ, rối loạn nhịp tim và suy tim. Kali cần khoảng 2.000-3.000mg/ngày, một quả chuối cung cấp khoảng 422mg kali.
Thiếu máu là tình trạng hay gặp ở người chạy thận nhân tạo, nhất là bệnh nhân suy dinh dưỡng. Nguyên nhân là do thiếu sản xuất erythropoietin (EPO) cần thiết để tạo ra hồng cầu. Các triệu chứng thiếu máu gồm mệt mỏi, chóng mặt, khó thở, đau ngực. Do vậy bên cạnh chọn thực phẩm phù hợp, tốt cho thận thì người bệnh nên bổ sung thêm sắt, folate, vitamin C và B12 qua đó đề phòng thiếu máu. Lượng sắt cần khoảng 20-30 mg/ngày, thực phẩm giàu sắt là gan, lòng đỏ trứng, thịt bò.
Các chuyên gia cho biết, nguyên nhân gây ra suy thận mạn gồm các bệnh lý ở cầu thận như viêm cầu thận cấp, hội chứng thận hư, viêm cầu thận mạn…Bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân làm tổn thương thận và gây suy thận mạn tính.
Ngoài ra có những nguyên nhân khác như do bẩm sinh, di truyền, thận đa nang, loạn sản thân, bệnh Lupus ban đỏ hệ thống, xơ cứng bì (bệnh tự miễn); bệnh nhân bị nhiễm độc trong thời gian dài; do sử dụng một số loại thuốc đặc trị làm tổn thương thận. Thường bất cứ trường hợp nào làm giảm lượng máu cung cấp cho thận, làm tắc nghẽn nước tiểu sau khi rời khỏi thận hoặc làm tổn thương thận đều có thể là nguyên nhân gây bệnh suy thận mạn./.
Văn Hanh